Zehirli İshal
Zehirli ishal hakkında eksiksiz bilgi edinmek için aşağıdaki makalemizi mutlak inceleyiniz
Gelişmemiş ülkelerde ise en sık ölüm nedenleri arasındadır. Asya, Afrika
ve Latin Amerika’da her yıl 4,600,000-6,000,000 çocuğun ölümüne yol
açmaktadır. İshal en ağır biçimde çocuk ve yaşlıları etkilemekte.
Ülkemizdeki 1-5 yaş arasındaki çocuk ölüm nedenleri arasında ikinci
sırada yer almaktadır. Kişide ishalin ortaya çıkmasına neden olan
çeşitli etmenler bulunmaktadır. En önemlisi çevreye ait olan
etmenlerdir. Yoksulluk, kalabalık ve sağlıksız evlerde yaşama,
kanalizasyon sorununun çözülememiş olması, temiz su eldesindeki
güçlükler, gıda yetersizliği ve gıdaların sağlıksız olması v.b.
olumsuzluklar ishalin nedenlerinden sayılabilir. Kişinin yaşına bağlı
olarak ishale neden olan parazit yada bakterinin etkinliği değişir. Bazı
etmenler çocuklarda bazıları da yetişkinlerde etkili olmaktadır.
Kişisel hijyenin yeterli olmaması da ishal oluşumunu etkiler.
İshalin % 100 Bitkisel tedavisi ve ürünler hakkında detaylı bilgi için tıklayın
Bağırsak enfeksiyonu olup olamayacağı öncelikle alınan etkenlerin sayısı
belirler. Etkenlerin hemen hemen tamamı ağız yolu ile alınır. Bulaşmada
çoğunlukla dışkı ağız yolu iledir. Suların temiz olması ve dağıtım
sisteminin yeterli olması yayılımı büyük oranda azaltır. İshale neden
olan etkenler genellikle midenin asitli ortamında yok olurlar ve
bağırsaklara ulaşamadıkları için ishale neden olamazlar. Ancak mide asit
ortamını azaltan anti-asitlerin kullanımı bu etmenlere duyarlılığı
arttırır. Bağırsak hareketliliğinin normal olması da ishal oluşumunu
etkileyen bir faktördür. Normal hareketlilik bağırsakta bakterilerin
birikmesini engelleyerek ishal oluşumunu engeller. Bağırsaklarda normal
şartlarda bakteriler bulunmakta ve bu bakteriler insan vücudunda
herhangi bir hastalığa neden olmamaktadır bu bakteriler bağırsak florası
diye adlandırılır. Ancak antibiyotik kullanımı sonucu bağırsak
florasında azalma olursa diğer patojen yani ishal yapıcı bakterilerin
çoğalmasına neden olur ve böylelikle hastalık ortaya çıkar. Bağırsağın
kendine ait savunma sistemleri mevcuttur. Bazı hastalılarda bu savunma
sistemleri ortadan kalktığından ishal oluşumu kaçınılmaz olur.
Bulaşma yolları
Deri yolu ile bulaşan parazitleri bir tarafa bırakacak olursak, çoğu
enfeksiyoz ishaller etkenlerin ağız yoluyla alınması sonucu edinilir.
Dışkı-ağız yoluyla bulaşma su, gıda veya kişiden kişiye dokunma yoluyla
olmaktadır. Yayılım şekli her etmende farklılıklar göstermektedir.
Etkenler
Akut ishale yol açan bir çok enfeksiyöz ve enfeksiyöz olmayan etmenler
vardır. Bununla birlikte akut ishal olgularının çoğundan enfeksiyöz
etkenler sorumludurlar. Bakteriler, virüsler, mantar ve parazitler
ishale neden olabilmektedir.
Belirtiler
İshali tanımı halen tartışmalı bir konudur. İshal klinik olarak 24 saat
içinde normal şeklini kaybetmiş, 3 veya daha fazla sayıda dışkılama
olarak tanımlanabilir. Bu tanımlamanın dışında dışkı miktarı ?200 gr/gün
ve dışkı suyunun ?%80 ölçümlerine göre daha objektif tanımlamalarda söz
konusudur. Fakat pratikte bu ölçümlere çık nadir başvurulmaktadır. İki
haftayı aşmayan ishaller akut, aşanlar ise kronik ishal olarak
tanımlanabilir. Akut ishallerin nedeni genellikle enfeksiyöz ajanlardır.
İshalle ishalle ilgili başkaca tanımlamalar da yapılmaktadır.
Gastroenterit; bulantı, kusma, ishal ve karın ağrısı gibi yakınmalarla
seyreden mide ve ince bağırsağın birlikte tutulduğu klinik tablodur.
Enterekolit; genellikle bulantı ve kusmanın etki etmediği, ateş, karın
ağrısı ve ishal gibi yakınmalarla seyreden ince ve kalın bağırsakların
birlikte tutulduğu klinik tablodur.
Dizanteri sendromu; kramp biçiminde karın ağrısı,
kanlı-mukuslu-tenezimli sık ve az miktarda dışkalamayla seyreden klinik
tablodur.
İnce bağırsak tipi ishal; bol ve sulu dışkılamadır.
Kalın bağırsak tipi ishal; az miktarda sık sık dışkılamadır.
Tenezim; sık sık ağrılı dışkılama ve yetersiz dışkılama hissidir.
Besinlerde bulunan bakteri toksinlerinin alınmasıyla oluşan
gastroenteritlerde kuluçka süresi kısa (1-6 saat, 6-24 saat), dışkı ile
bulaşık suların içilmesi veya bu sular ile yıkanmış gıdaların iyi
pişirilmeden yenilmesi ile dışkı-ağız yoluyla bulaşan gastroenteritlerin
etkenlerinde kuluçka süresi ortalama 3 gündür. Dışkı sayısının çok
sayıda (?10/gün) olması akla kalın bağırsak tutulumunu getirmelidir.
Sekretuvar ishallerde dışkı sulu, fazla miktarda, renksiz veya beyaz
renklidir. Dizanterik olanlarda ise dışkının miktarı azdır ve kan,
müküs, ve püy içermektedir. İshale eşlik eden karın ağrısının
özellikleri klinik olarak önemli ipuçları verebilir. Karın ağrısı
tutulumu mideden aşağı inildikçe ve bağırsak yayılımı varlığında
artmaktadır. Bazı ishal tiplerinde bu ağrı göbek çevresinde veya sağ alt
tarafta ve aralıklı olarak gelip kramp tarzında olurken, bazı tiplerde
yine karın alt tarafında devamlı tenezimle birlikte olabilir. Bol sulu
ishallerde ateş sık görülmezken bakterilerin oluşturduğu çoğu ishallerde
ateş görülebilir.
Tedavi
İshallerde en önemli konu ve kısa zamanda önlem alınması gereken konu su
kaybıdır. İshalle birlikte vücut su kaybına uğramaktadır. Özellikle bu
durum çocuklarda çok tehlikeli duruma varabilmektedir. Tedavide de ilk
yapılması gereken kişideki su kaybını değerlendirerek, su kaybının
yerine konmasıdır. Özellikle geçmişten kalan bir inançla ishalli kişiler
su alınımı azaltarak ishalin azalacağı kanısıdır. Bu yanlış davranışın
önlenmesi ve aksine kişiye bol sıvı verilmesinin sağlanması lazım. Bu
kaybedilen sıvı ile birlikte vücut çeşitli mineraller de kaybetmekte
bunların yerine konulması içinde tedavi oluşturulmalırdır. Bu amaçla ORS
(Oral Rehidratasyon Sıvıları) kullanılabilir. ORS evde de kolaylıkla
hazırlanabilir. Evde 1 litre suya, 1 çay kaşığı tuz, 8 çay kaşığı şeker,
bir fincan portakal suyu veya 2 muz ilave edilebilir. Eğer su kaybı
ciddi boyutlarda ise hastane şartlarında damar içi sıvı verilmesi
uygulanabilir. Hastalar süt ürünleri, alkol, kafein ve karbonatlı
içeceklerden uzak durmalıdır. Antibiyotik kullanımı hastaların %10’unda
işe yarabilir. Ama bazı ishal vakalarında antibiyotik kullanımı
gerekmemektedir. Ancak en iyi tedavi şeklinin belirlenmesi için doktora
başvurmak gerekmektedir.
CİNSEL ÜRÜNLER
