|
Tıbbi
literatürde diyare olarak tanımlanan ishal; en
basit tanımıyla, gün içinde çıkarılan dışkı
miktarı ve sayısının normalden fazla ve sulu
olması demektir. Bu durumda günlük dışkı sayısı
üç ya da daha fazladır. İshal ile birlikte
kaybedilen, büyük oran da sıvıdır (su). İşte onu
bu tanımdan yola çıkarak anlamaya çalışmak,
tedbir için izlenebilecek en uygun ve kolay
yöntemdir. İshali olan pek çok kişi karın
ağrısı, gaz, bulantı ve dışkı tutamama gibi
yakınmaları da beraberinde sunar.
Akarsu kaynağı
Normal koşullarda ince bağırsağımızın
birinci kısmında bulunan su ne kadardır bilir
misiniz? Tam tamına 9 litreye yakın. Vücut
ağırlığımızla kıyasladığımızda bu son derece
önemli bir rakamdır.
Bunun yalnızca 2 litresi içtiğimiz sulardan, 6
litresi de bağırsaklarımızın salgıladığı
sıvılardan oluşmaktadır. Sanki bir akarsuyun
kaynağı gibidir burası ve barsak sıvısı bir
ırmak gibi kıvrıla, kıvrıla akar gider dışkı
kimliğini kazanıp ta ki doğaya kavuşana dek.
Akan suyun (sıvının) özü değişir süreç
içinde. Kimi yerde tuzlarla karışıp yoğunlaşan
köpürmüş örneği, kimi yerde tuzlarını yitirip
berraklaşmış örneğiyle, sonuçta; arınarak ulaşır
ince barsağın son kısmına. Vücudumuzda var olan
su ile eş değer olmuştur artık kalitesi. Bu
haliyle kabul edilmeye hazırdır "ırmak", canlı
yaşamın devamı için organize olmuş
hücrelerimizce.
Arınmış olan, yararlı olan olarak benimsenir ve
geri emilir, ince barsağımızın son kısmında saf
tutmuş hücrelerimizin hassasiyeti ile. Hani saf
ve temiz olanın kabulü ve makbulü gibi. Günlük
yaşam içinde de geçerli olan bu gerçek, nasıl da
betimliyor canlı, cansız birlikteliğini. Hani
2500 yıl önce "her şeyin başlangıcı sudur" diyen
Thales'e nazire edercesine neredeyse tümü emilen
bu su, sanki bir hayat iksiri gibi sunuluyor
canlı yaşamın devinimine.
Geride kalan su ise artık 1 litre var ya da
yoktur. Kalın barsaklarımıza doğru seyreder,
debisi ve kalitesi azalmış olsa da, sanki
görevini tamamlamış olmanın ağırlığına uymuştur
ağırdan akışı. Artık dışlanması gerekenlerle
(sindirilmiş gıda artıkları) birliktedir kalan
100 mililitresi ile.
Dışkı ya da gaitadır doğayla bütünleşen maddenin
bu son hali...
Bu perspektifle ishal için 4 temel nedenden söz
edebiliriz:
İshalin % 100 Bitkisel tedavisi ve ürünler hakkında detaylı bilgi için tıklayın
1) Su çekerek ishal
Barsağımızda emilimi olanaksız olan ve su çekici
özelliği olan maddeler ishale neden olabilirler.
Bunlar sindirilmemiş gıda artıkları olabileceği
gibi, ishal yapıcı ilaçlarda (kabızlık
tedavisinde kullanılan lar, antibiyotikler)
olabilir. Sindirilmemiş gıda, parçalanmamış gıda
demektir. Bütün bunların varlığı
barsaklarımızdan sıvı emilimini engellemekle
kalmaz, üstelik aşırı miktarda sıvı çekerler.
Karbonhidratlar, proteinler, tahıl içeriği
gluten, süt içeriği laktoz, yağların sindirim
bozuklulukları tek başına ya da birkaçı birlikte
olarak bu tür diyarelere neden olurlar.
Eğer gıda emilimini engelleyen doğuştan bir
hastalık durumu söz konusu değilse, ki bunlara
doğuştan enzim hastalıkları diyoruz, ishale
neden olan gıdanın kesilmesi ya da bir süre gıda
alınmaması ile ishal düzelmektedir. Dışkı
analizinde emilmemiş gıda artıklarının
gösterilmesi ile kesin tanı konur.
2) Su basarak ishal
Doğrudan bağırsaklarımızın içine aşırı miktarda
sıvı salgılanması sonucu oluşan ishaller sık
karşılaşılan durumlardır. Normalde 6 litre
olması gereken sıvı salınımı, 8-10 litreden daha
fazla miktarlara ulaşabilmektedir. Günlük dışkı
hacmi bu koşullarda 1 litreyi aşar.
Bu türden ishallerde, yemeyi keserek ishali
önleme şansı yoktur. Aşırı su ile birlikte tuz
(sodyum, potasyum) salgılatıp bunların da
kaybına neden olurlar.
Bakteriler, barsakları uyaran kabızlık ilaçları,
kolera gibi barsaklara özgün toksin(zehir)
salgılayan mikroplar, su çekiciler diye
tanımladığımız sindirilmemiş gıda artıkları,
ince barsak tümörleri, hormon salgılayan
tümörler (mide, pankreas tümörleri),bazı
romatizma hastalıkları ve ilaçlar bu tür ishal
nedenleridir.
3) Küserek ishal
Bağırsakların işlev bozukluğu ile diyare
oluşabilir. İşlevsel sorun, hastalık etkeni
olmadığı halde bozulmuş düzene işaret eder.
Bağırsakta bilinen hiçbir hastalık hali yoktur.
Böyle olduğu halde barsağa ait özgün
hareketlerin denetimini sağlayan sinirlerde bir
sorun vardır. Sanki sinirlerde bir küskünlük ve
ya da pasif direniş söz konusudur.
Sindirim sürecinde olan bitene kaygısızlık gibi
bir şey. Tıbbi literatürde nöropati olarak
tanımlanır bu durum. Şeker hastalığı, İBS (İrritabl
Barsak Sendromu), Hipertiroidi (Tiroid
hormonlarının aşırı salgılandığı) gibi
hastalıklarda görülen ishaller bu türdendir.
İBS: Tıbbi literatürde İritabl barsak sendromu
olarak tanımlanır. Aşırı hassas barsak anlamına
gelir. Son birkaç yıldan beri devam eden karın
ağrıları en sık dile getirilen yakınmalardır.
Kimi gıdalar ishal, kimileri de kabızlık
yapmaktadırlar. İshale neden olabilecek tüm
hastalıklar dışlandıktan sonra bu tanı konur.
4) Bozarak ishal
İnce barsağın yapısını bozan hastalıklar ishale
neden olurlar. Barsağın virüs hastalıkları,
bağırsak duvarından eldiven parmağı gibi
çıkıntılar oluşturan ve tıbbi literatürde
divertikül adını verdiğimiz oluşumların
iltihapları, radyasyon tedavisi ve AIDS bu
türden ishal nedenleridir.2 yaş altındaki
çocuklarda en sık görülen ishal nedeni virüs
hastalıklarıdır.
Kolera unutulmasın
Bakterilerin çoğu benzer mekanizmalarla ishale
neden olurlar. Ancak barsaklara özgün bir zehir
salgılayıp da ishale neden olanların başında
kolera gelir. Salgıladığı özel toksin(zehir) ile
barsak yapısını bozar. Öyle ki günde 12 litreye
yakın sulu dışkı söz konusudur kolera ishalinde.
Etkin bir tedavi uygulanmazsa öldürücüdür.
VIP yanıltmasın
Çok önemli personel diye tanırsak da günlük
yaşamda VIP'i, tıbbi edebiyattaki tanımıyla
karıştırmamak gerekir. Çok önemli ancak o
derecede tehlikeli bir hormondur bu. Barsak
damarlarını aktive eder ve hücrelerinde
yozlaşmaya neden olur. Vazo aktif İntestinal
Polipeptid deyiminin kısaltılmış şeklidir VIP.
Bu hormon pankreas adı verilen organımızda
gelişen bir tümörden salgılanır. Çok şiddetli ve
kontrol edilemeyen bir ishal söz konusudur.
Bu nedenle pancreatik kolera adı da verilir.
Çocuklarda görülen ve sinir düğümlerinden
gelişen bir çeşit tümör de (Ganglionöroma) VIP
salgılayarak şiddetli ishallere neden olabilir.
Dışkı kaçırma
Tıpkı idrar kaçırma gibi söylemekten utanılan
bir durumdur. Oysa bizimle paylaşıldığında
telafisi mümkün sorunların varlığı bildiğimiz
gerçektir. Bu yüzden böyle bir sorunu gizlemeyip
açık olmakta yarar vardır.
Nedenleri
*Anüs ve çevresinde barsağa açılan kanallar (
Fistül )
*Anüs ve çevresinde çatlaklar ( Fissür )
*Anüs ve son barsak varisleri ( Hemoroid )
*Doğum sırasında oluşan yırtıklar
*Şeker hastalığı ( Diabet )
*Anüs ve çevresinde geçirilmiş ameliyatlar
İshal yapan ilaçlar
*Aspirin
*Teofilin (nefes açıcı olarak kullanılır)
*Kolşisin (Gut ve Akdeniz Ateşinde kullanılır)
*Diüretikler (idrar söktürücüler).
İshalin % 100 Bitkisel tedavisi ve ürünler hakkında detaylı bilgi için tıklayın
|