|
Böbrek Ameliyatı Sonrası
Böbrek ameliyatı sonrası,böbrek ameliyatı gerçekleştikten sonra hastanın normal yaşantısına dönmesi ve bu konuda bilgiler bu makalemizde yer almaktadır.Böbrek ameliyatı sonrası hastanın sosyal hayata dönmesi hakkında daha fazla bilgi sahibi olmak istiyorsanız aşağıdaki makalemize mutlaka göz atmanızı öneririz.
Böbrek ameliyatı olduktan sonra hastanın sosyal hayata dönmesi, normal bir
aile ve ev hayatı sürdürmesi, daha önceden yaptığı işini yapması
mümkündür. Böbrek naklinden sonra beden gücünün yerine gelmesi bir süre
alabilir. Naklin ilk aylarında özellikle enfeksiyon hastalıklarından
korunmak için hasta kısıtlı bir hayat sürdürmek zorundadır. Bu sebeple
uyulması gereken bazı kurallar vardır. Bunlar hem böbreğin, hem de
hastanın korunması açısından önemlidir. Burada önemli bazı kurallar
hatırlatılmıştır.
Naklin ilk 3 ayında bir Hasta Not Defteri hazırlamanız, tansiyon; ateş
ve kan basıncı takibiniz açısından size ve sizi takip eden ekibe
kolaylıklar sağlar.
Bu deftere;
1. Günlük ateş takibini (sabah ve akşam)
2. Günlük ağırlık takibini
3. Günlük tansiyon takibini kaydetmelisiniz.
Tansiyon hep aynı koldan 5 dakika istirahat ettikten sonra ölçülmelidir.
Tansiyon ölçtürmeden 30 dakika önce çay, kahve ve sigara içilmemelidir.
Dijital (bilekten ölçen) otomatik tansiyon aletlerinin kan basıncını
yanlış ölçebileceğini hatırda tutunuz. İstirahat sırasında ölçülen
tansiyonun 135/85 - 125/5 mm Hg arasında olması normaldir.
4. Günlük idrar takibine ve ayrıca aşağıdaki noktalara dikkat ediniz.
5. İlaçları doktorun söylediği biçimde, aynı saatte alınız ve kendi
kendinize ilaç dozunu ve miktarını değiştirmeyiniz ve doktora danışmadan
ilaç almayınız.
6. İlk 3 ay lokanta, sinema, otobüs, tren, cami, kahvehane, kilise,
tiyatro, düğün, nişan, sünnet düğünü gibi halka açık ve kalabalık
yerlere gitmeyiniz.
7. İlk 3 ayda, bir odada iki veya daha çok kişi olduğunda mutlaka maske takınız.
8. Ellerinizi sık sık yıkayınız, vücut ve diş temizliğine dikkat ediniz.
9. Kuş beslemeyiniz, bahçe ve bitkilerle doktor izin verinceye kadar uğraşmayınız.
10. Beş kilogramın üzerinde ağırlık taşımamaya gayret ediniz.
11. Böbrek üzerine bastırmayınız veya buraya baskıya neden olacak egzersiz yapmayınız.
12. İlk bir ay kesinlikle araba kullanmayınız.
13. Sigara içmeyiniz.
14. Alkolden uzak durunuz.
Şimdi hastalarımızın çok sık sorduğu bazı konulara açıklık getirmek
istiyoruz. Bunların hepsini bu kitapçıkta anlatmak mümkün değil. Bu
konularda daha ayrıntılı bilgi edinmek istiyorsanız doktorunuza
danışabilirsiniz.
Beslenme
Böbrek nakli olduktan sonra zararlı maddelerin yeni böbrek
tarafından kandan hızla temizlenmesiyle hastanın iştahı açılır. Öte
yandan yeni ve normal bir hayata kavuşmak da iştah üzerinde olumlu etki
yapar. Aynı zamanda kortizonlu ilaçların (Deltacortil, Prednol, Codelton
vb.) iştahı arttırdığı da unutulmamalıdır. Bu nedenlerle çoğu kez
hastalar böbrek nakli olduktan sonra çok yemek yiyerek kilo alırlar.
Kilo artışı ile metabolizma sonucunda ortaya çıkan ve böbrek tarafından
uzaklaştırılan atık ürünlerin miktarı artar. Bu durum da böbreğe ayrı
bir yük getirir ve böbreğin zarar görme olasılığı artar. Ayrıca aşırı
yemek, kan şekerinde de yükselmeye neden olabilir.
Böbrek nakli olduktan sonra
İştahınızı frenlemeye çalışmalısınız. Bunun için
sofralarınızı basit ve sade hazırlayınız. Yağsız veya az sıvı yağlı
salataları bolca yiyerek açlığınızı bastırmaya çalışınız. Yemekleri
küçük tabaklara koyup, lokmalarınızı uzun süre çiğneyiniz. Yemek
sırasında su veya düşük kalorili içecekler içiniz.
Yemekleri doktorunuz aksine bir şey söylemedikçe, az tuzlu pişiriniz.
Tuzsuz yemek iştahınızı azaltır. Tuzla muamele edilmemiş baharatları (Örneğin; Urfa biberi tuzla muamele edilerek kurutulmuştur.) kullanmanızda sakınca yoktur.
Kan yağlarınızın (kolesterol ve trigliserid) normal olması için kolesterolü yükseltecek gıdalardan kaçınmalısınız.
Yemeklerinizi zeytinyağı, ayçiçek yağı, mısırözü gibi sıvı yağlarla
pişiriniz. Katı yağ yerine buzdolabında yumuşak kalan yağları tercih
ediniz.
Kızartma yerine ızgara, teflon tavada yağsız pişirme, buharda pişirme
gibi yöntemleri kullanınız. Mümkün olduğunca az ekmek yiyiniz.
Temizliğinden emin olmadığınız yerlerde yemek yemeyiniz.
Bal, çikolata, reçel, marmelat ve pasta gibi çok fazla şeker içeren
gıdalar kan şekeri yüksek olan hastalarda kesinlikle yasaktır. Kan
şekeri normal olan hastaların da bunlardan fazla tüketmeleri uygun
değildir.
Cips, çerez, kuru yemiş gibi atıştırmalik gıdalar sizin için zararlıdır.
Bunlardan kaçınmaya özen gösteriniz. Konserve gıdalardan, hazır
yemeklerden kaçınınız. Düzenli egzersiz yapmanız hem iştahınızı
azaltacak hem de kilo almanızı engelleyecektir.
Yeni uğraşlar edinmeniz, içinizdeki sanatkarı uyandırmak için çeşitli el
işleri ve maket yapma, değişik konularda kitap okuma, satranç öğrenme
gibi faaliyetlerde bulunmanız iştahı frenleyecek ve sizi sıkıntılı
düşüncelerden uzak tutacaktır.
Kolesterol içeren gıdalar
Kolesterol sadece hayvansal gıdalarda bulunur. Yumurta sarısı
ve beyin en zengin kolesterol kaynaklarıdır. Tereyağı, karaciğer,
beyin, böbrek, dalak, dil gibi sakatatlar, karides, kalamar gibi deniz
ürünleri, kırmızı et, süt ve süt ürünleri de fazla miktarda kolesterol
içerirler.
Eğer ek olarak yüksek tansiyon ve kalp hastalığınız yoksa, günlük diyetinizi aşağıdaki gibi düzenleyebilirsiniz:
Sıvı yağ ve buzdolabında yumuşak olan yağlarla yemek yapılmalıdır.
Derisi alınmış tavuk, hindi ve balık eti serbestçe kullanılabileceği halde, yağı alınmış kırmızı et az miktarda kullanılmalıdır.
Az yağlı süt, az yağlı ve tuzu alınmış peynir yenebilir. Günde iki kez
30-35 gram beyaz peynir (sabah ve ikindi), bir veya iki bardak (200 ml)
süt ve günde bir kase yoğurt uygun miktarlardır.
Yumurta haftada iki gün yenilebilir. Eğer kolesterol yüksekliği yoksa, sadece beyazı daha fazla da alınabilir.
Etsiz sebze yemekleri ve salatalar istenildiği kadar tüketilebilir. Muz,
üzüm gibi meyveler fazla şeker içerirler, fazla yememeye dikkat etmek
gereklidir. Günde iki porsiyon meyve yenebilir (orta boy bir adet elma,
orta boy bir adet portakal, orta boy bir adet şeftali, orta boy bir adet
armut, yarım muz, 3-4 adet kayısı, 10-12 adet kiraz, 8-10 adet çilek, 2
adet incir, 15-20 tane üzüm, bir dilim karpuz, bir dilim kavun, 2-3
adet mürdüm eriğinin her biri bir porsiyondur.)
Günde 3-4 ince dilim ekmek tüketilebilir. Hepsi aynı günde olmamak üzere
pilav, makarna, yağsız veya az sıvı yağlı yoğurt ilavesiyle mantı
haşlanıp yenebilir.
Süt ve yoğurt yerine muhallebi, sütlaç yenilebilir.
Egzersiz ve spor
Böbrek nakli olmuş hastaların iş ve egzersiz yapabilme
güçleri hemodiyaliz ve periton diyalizi hastalarından daha iyidir ve
normal insanlara yakındır. Ancak bu nakilli hastaların her istedikleri
egzersiz programı ve sporu yapabilecekleri anlamına gelmez. Spor
yapmaktaki amaç daha sağlıklı bir bedene sahip olmak ve ilaçların
yaratacağı yan etkileri en aza indirgemek olmalıdır.
Egzersize başlamak için böbrek naklinden sonra en az 6 hafta beklemek
gereklidir. Önceleri, kortizonlu ilaçlara bağlı olarak adale zafiyeti
(kas güçsüzlüğü) olabilir. Yapılacak egzersiz kasın çalışma gücünü
arttıracak, tansiyonu düşürecek ve böbreklere yük bindirmeyecek şekilde
olmalıdır. Aerobik, düz bisiklet sürmek, yürüyüş, temiz bir denizde
yüzmek hem kalp ve akciğer hem de kas iskelet sistemi için en iyi, en
güvenilir egzersizlerdir. Haftada en az 2 veya 3 kez 30-40 dakikalık (en
fazla 180 dakika /hafta) hareket uygun olur.
Hastaların, vücutlarına darbe gelecek futbol, voleybol, basketbol,
tenis, judo vb. sporları kesinlikle yapmamaları, ağırlık kaldırarak
vücut geliştirmeye çalışmamaları gerekir.
Egzersiz yapmadan önce
Doktorunuza kalp ve iskelet sisteminin egzersiz için uygun olup olmadığı ve en iyi egzersizin ne olduğunu danışınız.
Yavaş yavaş başlayıp giderek egzersiz miktarını arttırınız.
Çok soğuk ve çok sıcak ortamlarda egzersiz yapmayınız.
Egzersiz yaparken pamuklu ve teri emecek giysileri tercih ediniz.
Egzersizin bir yarış olmadığını, amacın ilaçlara bağlı ortaya çıkacak
kas ve iskelet sistemini ilgilendiren yan etkileri en aza indirmek, kilo
vermek, tansiyonu düşürmek, psikolojik rahatlama sağlamak için bir araç
olduğunu biliniz.
Cinsel hayat
Böbrek naklinden sonra hem kadın hem erkek hastaların çoğunda
diyalize girdikleri döneme göre cinsel arzu ve cinsel güçte artma
ortaya çıkar. Böbrek nakli ile vücuttaki hormonlar düzene girer; örneğin
hemodiyalizde iken adet görmeyen kadın hastalar adet görmeye başlarlar.
Aynı şekilde, erkek hastalarda da diyaliz dönemine göre cinsel güçte
belirgin düzelmeler görülür. Ancak, yine de bazı hastalarda ilaçlara ve
esas hastalıklarına bağlı olarak (örneğin şeker hastalığı) cinsel güçte
azalma (iktidarsızlık) ortaya çıkabilir. Bazen de çocuk sahibi olmamak
bir problem olarak karşımıza çıkar.
Erkek hastalarda ortaya çıktığında çok rahatsız edici olan, cinsel güç
azalması tedavi edilebilir bir durumdur. Böyle şikayeti olan hastaların,
takip eden doktorlarına bunu danışmaları halinde gerekli incelemelerden
sonra yakınmalarından tamamen kurtulmaları mümkündür.
Böbrek nakli olmuş kadınlarda ise nakilden sonra adet bozuklukları, az
veya çok adet görme, düzensiz adet görme yakınmaları olabilir. Bunun
için kadın-doğum doktorları ile temasa geçerek tedavi planlanır.
İlk 6 hafta cinsel ilişkide bulunmamalısınız. Daha sonrası doktorunuzla konuşarak cinsel ilişkiye başlayabilirsiniz.
Eşlerden birinde akıntılı bir hastalık varsa, mutlaka prezervatif kullanılmalı ve tedavi için doktora beraber başvurulmalıdır.
Çok eşi olanlarla ilişkiye girmekle ve/veya evlilik dışı ilişkilerle
cinsel hastalık kapma ihtimali çok fazladır. Bu tip ilişkilerden
kaçınınız.
Önemli bir problem de nakilden sonra tekrar normale dönen yumurtalık fonksiyonu nedeniyle istenmeden hamile kalınmasıdır.
Doğum kontrolü için doğum kontrol hapları yasak değildir; ancak kalp,
damar sisteminde problemlere yol açabilirler, ayrıca yüksek tansiyonlu
hastalar için bu ilaçlar uygun değildir. Spiral kullanmaktan kaçınınız.
Takvim yöntemi güvenli bir yöntem değildir. En iyi yöntem erkeklerin
prezervatif kullanmasıdır.
Hamilelik
Böbrek nakli olduktan sonra isteyen erkek ve hanım hastalar
çocuk sahibi olabilirler. Ancak hanımların böbrek naklinin üzerinden 2
yıl geçmeden hamile kalmaları uygun değildir. Hamile kalmadan önce
doktora danışmak gereklidir. Eğer hamilelik yeni böbreğinize yük
getirecekse hamile kalmaktan kaçınınız. Bu durumu eşinizle beraber
doktorunuzla konuşunuz.
Sosyal hayat
Ameliyattan 3 ay sonra işinize dönebilirsiniz. Ancak
yaptığınız iş konusunda doktorunuza bilgi vermeniz gereklidir. Uygun
bulunmaz ise iş değişikliği yapmanız gerekebilir.
Öğrenciyseniz okulunuza gidebilirsiniz. Ancak; okullar, fabrikalar gibi
kalabalık yerlerde grip gibi enfeksiyon hastalıklarına yakalanma
ihtimali fazladır. Kış mevsiminde korunmaya dikkat etmek gereklidir.
Grip aşısı olunmasında fayda vardır.
Organ nakilli hastalar ilaçlarını düzenli kullanıp takiplerine düzenli
geldikleri takdirde, önemli bir problemle karşılaşmadan uzun yıllar
sağlıklı olarak yaşayabilirler. Tüm hayatınızı nakledilmiş böbreğinize
odaklamayınız, çünkü organ kaybetme endişe ve korkusu önemli bir stres
nedenidir. Stres ise çağımızın en önemli hastalıklarından birisidir.
Ayrıca, konuya ve hastalığınızla ilgili olarak gelişigüzel kişilerin
bilgilerine itibar etmeyiniz. Problemlerinizi doktorunuzla açık seçik
olarak konuşunuz. Gerekirse psikolojik destek de isteyebilirsiniz.
|
|
CİNSEL ÜRÜNLER
