ADET DÜZENSİZLİĞİ TEDAVİSİ

       Adet düzensizliği tedavi edilebilir bir rahatsızlıktır. Adet düzensizliğini tedavi etmek için öncelikle nedeni bilinmelidir. Miyom ya da kist olma durumunda doktor tedavisi yapılarak giderilir. Günlük yorgunluk, üzüntü, stres, beslenme şekli gibi durumlardan kişinin kendine dikkat etmesi gerekmektedir.

Adet  düzensizliği ( disfonksiyonel kanama) tedavisinde hormonal ve hormon içermeyen  tıbbi ilaçlar yada cerrahi yaklaşımlar kullanılmaktadırlar.Bazı hastalar için tek bir tedavi planı uygun iken diğer bazılarında birden fazla alternatif tedavi seçeneği mevcuttur. Bu tedavilerin hiçbiri hasta tarafından kendiliğinden uygulanmamalı ve mutlaka bir jinekoloji uzmanının gözetiminde planlanmalıdır.

Kanamanın şiddetli olduğu durumlarda probe küretaj yapılır.Kürtaj materyalinin patolojik incelemesi hem tanı konulmasını sağlar hem de kanamanın durmasıyla tedavi olanağı da yaratır.Rahim içi tabakasının patolojik inceleme sonucuna göre hastanın yaşı ve çocuk beklentisi dikkate alınarak tedavi düzenlenir.

Sık kullanılan tedavi protokolleri aşağıda kısaca anlatılmaktadır.

Östrojen tedavisi:

Ani fazla miktarda ve kontrol edilemeyen kanama durumlarında hastane ortamında  verilecek intravenöz 25 mg östrojen 4 saatte bir kanama durana kadar veya en fazla 12 saat süreyle uygulandığında kanamayı hızlı şekilde durdurur. Östrojenin etki mekanizmasının ince damarlarda kapiller seviyede pıhtılaşmayı uyarması olduğu düşünülmektedir. (Türkiye’ de intravenöz estrojen preparatı mevcut değildir)

Ağızdan verilen konjuge estrojenler (örn. premarin) bölünmüş dozlarda günde 10 mg’ a kadar verilebilirse de hastaların çoğunda bu kadar yüksek doz yantki yaratmaktadır ,bu nedenle kullanımı sınırlıdır.

Kanama aşırı değil ise daha düşük dozda konjuge östrojen kullanıldığında kanamayı
24-48 saat içinde durdurur.Hayatı tehdid eden durumlar dışında hormonal tedavi başlamadan önce mutlaka endometrial biyopsi yani kürtaj yapılmalıdır.
Hafif-orta derecede vajinal kanamalarda daha düşük dozlarda konjuge estrojen verilebilir. Adet ortası lekelenme tarzı olan ara kanamalarda da lekelenmeler bu şekilde durdurulabilir. Uzun süreli düşük doz doğum kontrol hapı kullanılırken birden adet arası az miktarda kanamadan yakınan kadınlarda adet ortası dönemde sadece kanama süresince 5-10 gün ve 1-3 adet dönemi boyunca östrojen kullanılabilir. Bu tedavi süresince doğum kontrol hapına kesmeden devam edilir.
Uzun etkili progesteron tedavilerinde de östrojen verilmesi endometriumun yenilenmesine yardımcı olur. Daha ağır kanamalarda, aynı doz östrojen 4 saatte bir tekrarlanıp ilk 24 saatten sonra günde tek doz halinde 7-10 gün sürdürülür.

Progesteron Tedavisi :

Ani kanamayı durdurmak için tek başına bir progestereon içeren ilaç (progestan,duphaston, orgametril, primolut-N,farlutal gibi) da kullanılabilmektedir. Rahim içi okunun kalın olduğu tahmin edilen veya gösterilmiş olan kadınlarda günde 10 mg medroksiprogesteron asetat’ ın 10 günlük ağızdan tedavisi kanamayı keser. Progesteron içeren kas içi uygulanan iğneler de alternatif olarak uygulanabilmektedir.

Az miktarda adet görme (Oligomenore ) tedavisinde, her ay 10 gün süreyle günde 10 mg medrksiprogeteron asetat gibi bir progesteron verilmesi düzenli çekilme kanamaları sağlar.Menometroraji (düzensiz ve fazla miktarda adet ) veya polimenore (sık ara ile adet) tedavisinde de 10-15 gün progesteron verilmesi veya sonra çekilme kanamasının başlatılması “medikal küretaj” görevi yapıp endometirumun sağlıklı şekilde dökülmesine ve yenileşmesine yardımcı olur. Her ayın ilk 10 günü progesteronun  düzenli olarak verilmeye devam edilmesi düzelmenin daha etkin olmasını sağlar. Çekilme kanamasının olmaması veya düzensiz kanamaların durmaması, disfonksiyonel anormal uterin kanama tanısının doğruluğundan şüphe ettirmelidir.

Perimenopozal yani menopoz öncesi kadınlarda, çekilme kanaması olmayana yani östrojenik aktivite kaybolana kadar düzenli rogesteron ile edilmelidir. Ancak östrojen azaldıkça, endometriumun progesterona cevap verebilecek hale gelebilmesi için tedavi sikluslarını gerektiği kadar seyreltmek uygun olacaktır.
Yumurtlamanın olduğu anormal adet kanamalı kadınlarda, gebelikten korunmada arzu ediliyorsa, bir diğer alternatif her 3 ayda bir Depo-provera gibi bir progesteron içeren bir ilaç ile adet döngüsünün tamamen kesilmesidir.Progesteron salgılayan rahim içi araçlar (spiral- Mirena) da 12 ayda adet kanamasını %96’ ya varan oranlarda azaltabilir.

Doğum Kontrol hapları, Oral Kontraseptif Tedavisi :

Anormal adet kanamalarında en popüler ve sık kullanılan tedavi şekli doğum kontrol hapı verilmesidir. En büyük avantajı adetle kaybedilen kan  miktarının en az %60’ a kadar azaltılmasıdır. Tedavi en az 3 ay süreyle, gebelikten korunma arzulanıyorsa, istenilen süreyle devam ettirilebilir.