Menüsküs Yırtılması Hakkında Genel Bilgiler
Menüsküs yırtılması hakkında bilinmesi gerekenler ve daha fazlası için aşağıdaki yazımızı okuyabilirsiniz.....
MENİSKÜS TEDAVİSİNE YARDIMCI OLARAK KULLANILAN %100 BİTKİSEL KÜRLERİ GÖRMEK İÇİN TIKLAYIN....
MENİSKÜS TEDAVİSİNE YARDIMCI OLARAK KULLANILAN %100 BİTKİSEL KÜRLERİ GÖRMEK İÇİN TIKLAYIN....
Vücudumuzun en
sık yaralanan bölgelerden biriside menisküslerimizdir. Menisküsler diz
bölgesinde en büyük iki kemiğimizin kesiştiği noktada 'C' şeklinde
mevcut olan ince yastıkçıklardır. Dizde yuvarlak uyluk kemiği (femur)
ile düz kaval kemiğinin (tibia) uyumlu bir eklem oluşturması, yükün
taşınması, birçok yöne dönme hareketinin yapılabilmesi, femur(uyluk
kemiği) ve tibia (kaval kemiği) arasındaki güç dengesinin sağlanması
gibi görevler de rol oynarlar.
Futbol gibi karşılıklı temas sporlarında dizin dönmesi, ani hareketlerde
meydana gelen katlanma ,tek diz üzerine yük alınması sonrasında
menisküsler yırtılabilir. Sporcularda bu yaralanmalara ön çapraz
bağ(ÖÇB) yaralanmaları da eşlik edebilir. İleri yaş grubunda ise
menisküsler herhangi bir travma olmaksızın dizde gelişen dejenerasyon ve
kıkırdak hasarına bağlı olarak yırtılabilirler. Ayrıca her yaş grubunda
bir travma olmaksızın dejenerasyonla giden yırtıklar görülebilir.
Belirti ve şikayetler
Diz içerisinden gelen sesler yırtığın ilk bulguları olabilir. Dizde ödem
gelişene dek sporcular oyuna devem edebilir yada günlük aktiviteler
yapılabilir. Ancak ödem geliştiğinde şikayetler oluşur. Şikayetler 24-48
saat içerisinde gelişir.
Dizde gerginlik ve şişlik
Eklem hareket açıklığında azalma
Dizde sıvı toplanması
Menisküsün yırtık parçası eklem içine düştüğünde takılma ,kitlenme.
Tanı
Doktorunuza herşeyin hangi travma ile nasıl başladığını
anlatın,doktorunuz çeşitli manevralar ile dizinizi muayene edecektir.
Ayırıcı tanı için röntgenler ve menisküslerin görüntülenmesi için MRI
istenebilir. Dizin kitli kaldığı durumlarda artroskopik muayene
önerilebilir. Menisküs yırtıkları birkaç tipte olabilir.
Sporcularda dönme sonrasında oluşan dikey yada kova sapı tarzında yırtıklar,
Genç atletlerde sürekli tekrarlayan tipte travmalar sonrası koşma gibi oluşan radial yada gaga tarzında yırtıklar
Yaşlılarda kıkırdak bozulmasına bağlı oluşan horizantal yada iç taraf yırtıkları sayılabilir.
Menisküs yırtıklarının başlangıç tedavisi RİCE olarak kısaltılmış protokoldür:
Rest(istirahat)
İce(buz uygulaması)
Compressıon(bası uygulamsı ,bandaj gibi)
Elevatıon(dizin yukarı alınması) şeklinde özetlenebilir,
Bu tedavinin takibinde dizde kitlenme ve kronik yakınmalar gibi
şikayetler gelişmez ise tedavi istirahat süresi boyunca sürer ve biter.
Meniskünün sadece 1/3 dış (eklem kapsülüne yakın) bölümünde kan dolaşımı
vardır. Bu bölgelerdeki yırtıklarda , menisküs kendi beslenmesi
sayesinde k iyileşebilir. 2/3 iç bölgede ise tam bir tamir olmaz. Yinede
her zedelenmiş menisküs bulgu verecek diye bir kural da yoktur.
MENİSKÜS CERRAHİSİ
Cerrahi tedavi menisküsün iyileşemediği ve şikayetler oluşmaya devam
ettirdiği zamanlarda planlanmaktadır. Menisküs cerrahisi günümüzde hemen
sadece artroskopik cerrahi ile yapılmaktadır.
Yırtık ve şikayete neden olan menisküs yırtıkları kıkırdakta aşınmaya ve
ileri dönemde kireçlenmeye neden olur. Genç, aktif yaşam süren
kişilerde menisküs yırtıklarının ameliyat edilmesi önerilir.Yırtığın
tipine ,eşlik eden başka bir patoloji olup olmaması,hastanın yaşına göre
doktorunuz uygun tedaviyi, planlayacaktır. Cerrahi sonrası
rehabilitasyon tedavinin önemli bir parçasıdır. 2 tip menisküs cerrahisi
vardır
1. Meninsektomi (yırtık menisküsün alınması); En sık
uygulanılan diz artroskopik cerrahisidir. Hasarlı menisküs bölümü
kesilerek çıkarılır. Küçük yırtıklarda menisküsün de küçük bir bölümü
alındığı için hastalarda herhangi bir fonksiyonel kayba neden olmaz.
Menisküsün 1/3 kısmının iyileşme şansı olmadığı için alınır. Yine çok
parçalı büyük yırtıklar da alınmak zorunda kalınabilir.
Menisküs alınmasının avantajı hastaların ameliyattan 4 saat sonra yürümekte ve 3 hafta sonra spora dönmeleridir.
Dezavantajlar ise menisküsün büyük kısmının yırtık olduğu durumlarda
ise menisküsün büyük bir kısmı -bazen tamamı- alınır ki bu ciddi bir
fonksiyonel bozukluğu bağlı zaman içinde diz ağrılarına ve kireçlenmeye
neden olabilir. Bu nedenle gereksiz durumlarda menisküsün alınmaması,
dikilmesi önerilir. Menisküsün alınmasına bağlı olarak oluşan ağrılı
durumlarda genç hastalarda kadavradan menisküs nakli gerekebilir.
2. Menisküs dikilmesi; Teknik olarak son derece zor ve
deneyimli diz cerrahları tarafından yapılması gereken bir işlemdir.
Menisküsün 2/3 dış (eklem kapsülüne yakın) kısmı iyileşme potansiyeli
gösterir. Yine bu 2/3 lük dış bölge menisküs fonksiyonlarının % 90 ını
yapar. Bu nedenle bu bölgedeki yırtıklar mümkün olduğunca dikilmelidir.
Avantajı menisküsün orjinale yakın biçimde iyileşerek uzun vadeli bir diz performansı sağlar.
Dezavantajları ise ameliyat sonrası 6-8 hafta koltuk değneği
kullanılması gerekmesi, % 10 dikilen yırtığın iyileşmemesi, spora
dönüşün 3-4 ayı bulmasıdır.
Ana kural; dikilebilecek tüm menisküs yırtıkları dikilmelidir, alınmamalıdır.
OPERASYONA KARAR VEREN HASTALARA UYARILAR
Operasyon sırasında ve sonrasında erken dönem olası komplikasyonlar;
Enfeksiyon; İyi ameliyathana koşullarında artrokopik operasyonlarda enfeksiyon oranı % 1 in altındadır.
Enfeksiyon olursa yeniden bir artroskopi ile eklemin yıkanması,
ileri enfeksiyonlarda operasyonda konulmuş olan vidaların ve greftin
çıkarılması gerekebilir.
Enfeksiyon olmaması için anestezi sırasında damardan antibiotik
verilmektedir. Ayrıca kullanılan aletlerin sterilizasyonuna çok dikkat
edilmektedir.
Derin ven trombozu ( toplar damarlarda kan pıhtılaşması);
Bu komplikasyon %5 in altındadır. Genellikle 3. günden sonra görülme
olasılığı başlar, 6-0. günler en fazla görülür. Ancak nadiren de olsa
operasyondan aylar sonra da görülebilmektedir.Derin ven trombozlarınının
da % 5-10 kadarı (tüm hastaların 10 binde 5-10 u ) pıhtının koparak
akciğere veya beyine giderek hayati risk yaratabilir. Hastaların
bazılarında ek risk faktörleri vardır. Bunlar kadınlarda doğum kontrol
hapları kullanılması, hastaların daha önce derin ven trombozu geçirmiş
olması, bacaklarda varis bulunması, ailevi yatkınlık vb.
Derin ven trombozundan korunmak için (gerekli ise) kan
sulandırıcı ilaçlar, operasyon sonrası antiembolik çoraplar
giydirilmesi, yatak içi egzersizler ve erken ayağa kaldırarak yük verme
riskleri azaltmaktadır. Eğer hastalarda ek risk faktörleri varsa bu
uygulamalar daha da uzatılmaktadır.
Teknik hatalar; Menisküs ameliyatları özellikle de dikişi
teknik olarak son derece komplike operasyonlardır. Bu nedenle teknik
hatalara bağlı komlikasyon olasılığı her zaman ve her yerde
olabilmektedir. İyi ellerde teknik hatalara bağlı komplikasyonların
riskleri çok azalmakta ve sonuca etki eden teknik hatalar çok nadiren
oluşmaktadır.
Ameliyat sırasında ve sonrası süreç;
Hastalar ameliyathaneye alındıktan sonra önce uyutulmakta,
steril ortam için ilgili bacak silinmekte ve örtülmekte sonrasında
artroskopinin sistemleri kurulmaktadır.Bu ortalama 40 dakika bir zaman
gerektirmektedir. Operasyonun deneyimli ellerdeki normal süresi 30
dakika-1 saat civarındadır. Dizdeki diğer sorunlar (kıkırdak, bağ
lezyonları gibi) da aynı anda opere ediliyorsa bu süre uzayabilir.
Operasyon sonrası hastalar 30 dakika-1 saat arasında ayılma odasında
bekletilmekte ve sonra da odalarına alınmaktadır.
Menisküsün alınması durumunda; Hastalar odalarına alındıktan
sonra 2 saat içinde tamamen uyanık hale gelmektedir. Genellikle fazla
bir ağrı olmamaktadır ve basit ağrı kesicilerle tamamen kontrol
edilebilmektedir. Hastaların dizinde(kliniklerde uygulama farkları
vardır elastik bandaj, bacağa giydirilmiş antiembolik çorap bulunur. 3-4
saat sonra hastalara yemek verilir. Yemek sonrası hastaların ayağa
kalkmalarına izin verilir. Ayağa kalkmadan önce 5 dakika kadar oturarak
başın dönmediğinden emin olunmalı, baş dönerse uzanarak 1 saat sonra
ayağa kalkma yeniden denenmelidir. Koltuk değneğine ihtiyaç duymadan
korkusuzca basabilir ve dizinizi bükebilirsiniz.
Hastanede (uygulamalar farklı olmakla beraber) aynı gün
operasyonda çıktıktan 4-5 saat sonra taburcu olacaksınız. Hastanede
kaldığınız sürece dizinize buz uygulanacaktır. İlk 2 gece 38 civarında
ateşiiniz olabilir, enfeksiyon anlamına gelmez. Enfeksiyon bulguları 3.
günde başlar.
Eve döndükten operasyon sonrası 3. gün sonuna kadar bacağınızı
uzatarak yatabilir veya oturabilirsiniz. Bu sırada buz uygulamaya devam
etmelisiniz. İhtiyaçlarınız için dilediğiniz sıklıkta ayağa kalkabilir
ve dizinizi bükebilirsiniz. Bu dönemde dizinizdeki bandajı ve çorabı
kesinlikle çıkarmayın. Egzersizlerinizi aksatmada hergün tarif edildiği
şekilde yapınız. Bu dizinizin içinde kanama ve şişmeye neden olabilir.
Eğer önerildi ise bu sırada kan sulandırıcı ilacınızı kullanmayı
aksatmayınız ve ağrınız olursa ağrı kesicinizi alınız. 3.günden sonra
ofisinize uğrayıp oturarak çalışabilirsiniz. Dikkat; ateşiniz 38 derece
üzerine çıkar, bacakta ağrı-ayak parmaklarınızda şişme olursa
doktorunuzu derhal arayın.
Eğer işinizi organize edebilirseniz 10 gün ofise gitmemenizi
öneririz. 10. gün yaranız doktorunuz tarafından görülecektir ve uygunsa
dikişleriniz alınır ya da dikiş alınması 15. güne ertelenebilir. Dikiş
alındıktan sonra fizik tedavi başlanır. Bazı hastalarda fizik tedavi
3.hafta sonuna ertelenebilir. Fizik tedaviniz genellikle haftada 3 gün
olmak üzere 1. ayın sonuna kadar devam edecektir. Fizik tedavi operasyon
gibi deneyimli fizyoterapistler tarafından yapılmalıdır. Sonuç ta
kaliteli fizik tedavi en etkili faktörlerden biridir.
2. haftadan sonra daha aktif olabilirsiniz, araba
kullanabilirsiniz fakat sportif aktivite halen yasaktır. 1. ay sonunda
fizyoterapistiniz sportif aktivitelere yavaş yavaş başlatabilir.
Menisküs dikişi sonrası;
Hastanede (uygulamalar farklı olmakla beraber) operasyon sonrası
4-6 saat kalacakınız. Fizyoterapist gelerek size yatakta yapmaya
başlayacağınız ve evinizde devam edeceğiniz egzersizleri gösterecektir.
Hastanede kaldığınız sürece dizinize buz uygulanacaktır. İlk 2 gece 38
civarında ateşiniz olabilir, enfeksiyon anlamına gelmez. Enfeksiyon
bulguları 3. günde başlar.
Eve döndükten operasyon sonrası 7. gün sonuna kadar bacağınızı
uzatarak yatabilir veya oturabilirsiniz. Bu sırada buz uygulamaya devam
etmelisiniz. Yemek için ayağınızı yere koyarak oturabilir ve
ihtiyaçlarınız için koltuk değnekleri ile ameliyat olan bacağınıza yük
vermeden ayağa kalkabilirsiniz. Bu dönemde dizinizdeki bandajı ve çorabı
kesinlikle çıkarmayın. Bu dizinizin içinde kanama ve şişmeye neden
olabilir. Egzersizlerinizi aksatmada hergün tarif edildiği şekilde
yapınız. Ağrınız olursa ağrı kesicinizi alınız. 3.günden sonra 1-2
saatliğine ofisinize uğrayıp oturarak çalışabilirsiniz. Dikkat; ateşiniz
38 derece üzerine çıkar, bacakta ağrı-ayak parmaklarınızda şişme olursa
doktorunuzu derhal arayın.
7.günden sonra ofisinizde oturarak 5-8 saat çalışabilirsiz. Eğer
işinizi organize edebilirseniz 10gün ofise gitmemenizi öneririz. 10.
gün yaranız doktorunuz tarafından görülecektir ve uygunsa dikişleriniz
alınır yada dikiş alınması 15. güne ertelenebilir. Dikiş alındıktan
sonra fizik tedavi başlanır. Bazı hastalarda fizik tedavi 3.hafta sonuna
ertelenebilir. Fizik tedaviniz genellikle haftada 3 gün olmak üzere 3.
ayın sonuna kadar devam edecektir. Fizik tedavi operasyon gibi deneyimli
fizyoterapistler tarafından yapılmalıdır. Sonuç ta kaliteli fizik
tedavi en etkili faktörlerden biridir.
6-8 hafta sonra koltuk değnekleri bırakılır. Bu dönemde
kendinizi çok iyi hissedeceksiniz fakat halen son derece tehlikeli bir
aşamadasınız. 8. haftadan sonra daha aktif olabilirsiniz, araba
kullanabilirsiniz fakat sportif aktivite halen yasaktır. 3-4. ay sonunda
fizyoterapistiniz sportif aktivitelere yavaş yavaş başlatabilir. Amatör
sporcularda tam spora dönüş 6ay sonundadır.
MENİSKÜS TEDAVİSİNE YARDIMCI OLARAK KULLANILAN %100 BİTKİSEL KÜRLERİ GÖRMEK İÇİN TIKLAYIN....
CİNSEL ÜRÜNLER
