İktidarsızlık NEDİR?

Geleneksel olarak iktidarsızlık terimi, erkeğin penisinde tatmin edici bir cin­sel ilişkiye yetecek kadar ereksiyon sağlayamaması ve sürdürememesini tanımla­mak için kullanılmıştır. İktidarsızlık, birçok du­rumda, daha tanımlayıcı olan ve libido (cinsel istek) kaybı, erken ejakülasyon (boşalma) veya orgazma ulaşamama durumlarından ayırt edici bir terim olan "sertleşme yetersizliği" (erektil disfonksiyori) terimi ile ifade edilir.

ABD'de on ila yirmi milyon erkeğin sertleş­me yetersizliği çektiği tahmin edilmektedir. Nüfusun ortalama yaşı yükseldikçe bu rakamın çarpıcı bir şekilde artması beklenmektedir. Günümüzde, sertleşme yetersizliğinin, elli ya­şın üzerindeki erkeklerin yüzde yirmi beşin­den fazlasını etkilediği düşünülmektedir. Sertleşme yetersizliği sıklığı yaşla birlikte artsa da, yaşlanmanın kendisi bir iktidarsızlık nedeni değildir. Ejakülasyonun miktarı, gücü ve ejakülasyon ihtiyacı yaş ilerledikçe azal­makla birlikte sertleşme yeteneği korunur. Erkekler cinsel gücünü seksenli yaşlara kadar sürdürebilir.

UYARI: Kendi kendinize teşhis koymayınız. İktidarsızlık ile ilişkili kimi belirtilere sahip olduğunuzu düşünüyorsanız, doğru teşhis için hemen bir hekime görününüz.

Erkekte Cinsel Eylemin Aşamaları

Erkekte cinsel eylem, çoğu zaman psikolojik ve fiziksel uyarıların karşılıklı etkileşimi ile baş­lar. Cinsel düşünceler veya cinsel birleşme rü­yaları bile sertleşmeye ve hatta ejakülasyona yol açabilir. Erkeklerin çoğu cinsel gelişiminin bir evresinde (genellikle ergenlik döneminde) uykuda ejakülasyon ("ıslak rüya") yaşar.
Psikolojik etkenler erkeğin cinsel tepki ver­mesine açıkça katkıda bulunsa da, erkeğin cin­sel eylemi için şart olmaması ilginçtir. Cinsel organların uygun şekilde uyarılması, psikolojik uyan olmaksızın, doğal refleks mekanizması yoluyla sertleşmeye ve ejakülasyona yol açabi­lir. Örneğin, beyinden sinir iletilerinin gönde­rilmesini engelleyen omurilik hasarı olan bazı insanlarda, yine de sertleşme ve ejakülasyon olabilmektedir.

Kısacası, psikolojik veya fiziksel uyarı cin­sel eylemi başlatabilir. Duyarlı dokuya (özellik­le penise, ayrıca bütün kasık bölgesine) yapı­lan uyan omuriliğe sinir iletileri göndererek penise, atardamarların genişlemesine ve erek­til dokuya kan hücum etmesine yol açan, ref­leks iletiler gelmesine neden olur. Bu sinir ile­tileri, aynı zamanda idrar kanalındaki bezleri uyararak, idrar kanalını kayganlaştıran ve ilişki için kayganlık sağlamaya yardımcı olan mukus salgılanmasına neden olur.

Omurilikten gelen ilk sinir uyansı, parasem­patik sinir sisteminin denetimindedir. Para­sempatik sistem, sindirim, solunum ve dinlen­me, gevşeme, hayal etme, meditasyon ve uyku esnasındaki kalp atışları gibi vücut işlevlerini denetler. Sempatik sinir sistemi ise, bizi ani tehlikelere karşı korumak üzere çalışır ve "sa­vaş ya da kaç" tepkisinden sorumludur. Para­sempatik sinir sistemi sertleşme ve kayganlaştırmadan sorumluyken, sempatik sinir sistemi emisyon (salma) ve ejakülasyon (boşalma) ola­yını denetler.

Emisyon, spermi epididimden prostata taşı­tım kanalının (vas deferens) kasılma­zlar. Bu kasılma, spermi ejakülasyon kanalına ve idrar kanalı başlangıcına iter. Ardından prostatın ve sperm kesesinin (seminal ve-kasılması, prostat ve sperm kesesi si­rkülasyon kanalına sürerek spermi içine iter. Bütün bu sıvılar, idrar kanalı bezlerinin salgıladığı sıvılarla da karışarak meniyi oluşturur. Bu aşamaya kadar olan süreç emisyon adıyla anılır. İdrar kanalının dolması, içerideki organla­rın ritmik kasılmasını daha da tetikler ve erek-til dokuların ritmik kasılmalarına neden olur. Bu kasılmalar, birlikte, büyük bir basınç artışı­na yol açar ve bu basınç meniyi idrar kanalın­dan dışarı fışkırtır. Aynı anda, kasık kasları ve hatta karın kasları kalçanın ve penisin itme ha­reketine neden olur. Böylece meninin ileri atıl­masına destek verir.

Bütün bu emisyon ve ejakülasyon süreci erkekte orgazm olarak bilinir. Boşaldıktan sonraki bir iki dakika içinde erkekte cinsel heyecan neredeyse tümüyle kaybolur ve sertleşme gider.

İktidarsızlığın Nedenleri

Sertleşme yetersizliği organik veya psikojenik nedenlerden kaynaklanabilir. Olguların büyük bir çoğunluğundaki sorun organiktir. Örneğin psikolojik bir nedene bağlıdır. Elli yaşın üzerin­deki erkeklerde, sertleşme yetersizliğinin yüzde doksanından fazlası organik nedenlerden kaynaklanır.3 Geçmişte, iktidarsızlık çeken an­cak gece veya sabah sertleşmesi olan erkekle­rin iktidarsızlığı ruhsal nedenlere bağlanırdı. Ancak günümüzde, bunun güvenilir bir göster­ge olmadığı anlaşılmıştır.

ORGANİK NEDENLER (%85)

• Damar yetersizliği
• Ateroskleroz
• Kalça ameliyatı
• Kalça travması
• Venöl jant
• İlaçlar
• Antiallerjikler
• Tansiyon düşürücüler
• Antikolinerjikler
• Antidepresanlar
• Antipsikotikler
• Yatıştırıcılar
• Diğer ilaçlar
• Alkol ve tütün
• İç salgı sistemi bozuklukları
• Diyabet
• Hipotiroidizm
• Erkek cinsiyet hormonlarında azalma
• Prolaktin düzeylerinin yükselmesi
• Kan serumunda yüksek östrojen düzeyleri
• Erkek cinsel organlarında hastalık
• Penis hastalıkları
• Prostat düzensizlikleri
• Nörolojik hastalıklar
• Kalça travması
• Kalça ameliyatları
• Multipl Skleroz

PİSKOLOJİK NEDENLER (%10)

• Psikiyatrik hastalıklar
• Stres
• Performans Endişesi
• Depresyon

işlevi düzene koymak için ilk adım, altında yatan organik etkeni düzeltmek olduğundan, doğru bir teşhis konulmasının kritik önemi vardır. Bunun için, sağlık geçmişinin iyi incelenmesi ve bir fizik muayene çoğu zaman yeterli olur. Yine de sertleşme yetersizliğinin nedenini teşhis etmek için, noninvasif (yani derinin bütünlüğünün bozmadan) yapılan tanı testleri de vardır. Bu testlerin bir üroloji uzmanı tarafından veya onun denetiminde yapılması yerinde olur.

İktidarsızlığın TEŞHİSİ

Damar Muayenesi

İktidarsızlığın diğer nedenlerine kıyasla fazlaca yaygın görüleni, damar hastalığıdır. Sertleşme yetersizliği olan elli yaşın üzerindeki kişilerin neredeyse yansında, iktidarsızlığın ana nedeni, penis atardamarlarındaki aterosklerozdur. Da­mar duvarlarının, kolesterol, yağ çökeltileri ve hücre artıklan içeren plak oluşumu nedeniyle sertleşmesi sürecine ateroskleroz denir. Ateroskleroz nedeniyle sertleşme yetersizliğinin kalp krizi veya felcin habercisi olduğu orta konulmuştur.3 Ateroskleroz süreci, sadece k. be veya penise kan götüren atardamarlarda değil, bütün vücutta sistematik olarak meydana gelir.Kalp atardamarlarında sorun olan hastalarda sertleşme yetersizliği olasılığı, kalp ata damarlan iyi olanlara göre çok daha yüksekti; Sertleşme yetersizliği damar yetersizliğinde kaynaklanıyorsa, yüksek kolesterol ve trigliserit düzeyleri, yüksek tansiyon, obezite, egzersiz eksikliği ve sigara gibi kalp ve damar risk etkenlerini azaltmak zorunludur.

Ateroskleroz nedeniyle sertleşme yetersi/ ligi, ultrason teknikleri yardımıyla teşhis edik bilir. Kanda kolesterol ve trigliserit düzeylerinin ölçülmesi de iyi olur. Toplam kolesterol düzeyinin 200 mg/dl'nin üzerinde olması, kanın akışındaki azalmaya aterosklerozun neden olduğunun güçlü bir göstergesidir. Birçok olguda, damarla ilgili bir neden olduğundan kuşkulanılıyorsa, sertleşme yeter sizliğinin klinik inceleme aşamasında, hekim penise papaverin veya PGE1 enjekte eder. Bu ilaçlar damarlan genişletir ve böylece erekti 1 dokuya daha fazla kan gitmesi sağlanır. Sertleş­me yetersizliği damar Yetersizliğine bağlıysa, penis sertleşir ve sertliğini korur. Sertleşme sürdürülemiyorsa, bu toplardamar sızıntısının ir işaretidir. Bu tür sertleşme yetersizliğinin tedavisi daha zordur ve cerrahi müdahale gerektirebilir.

İlaçlar

Cinsel işleve zarar veren reçeteli ilaçlar uzun r liste oluşturur. Herhangi bir ilaç kullanıyorsanız ve iktidarsızlık sorununuz varsa, bu duru-.1 ilacın neden olup olmadığını bir hekime, /acıya veya ilaç rehberine danışıp öğreniniz, iktidarsızlığınızın nedeninin ilaç olduğu anlaşılırsa, kullanımına son vermeden önce mutlaka kiminize danışın. Yaygın sağlık sorunlarının L-k çoğu için, daha güvenli ve daha iyi sonuç verebilecek doğal önlemler vardır.

Alkol ve Tütün

Uzun süre alkol ve tütün kullanımı, iktidarsızlık, oluşumuna büyük katkıda bulunur. Bu et­illerin her ikisi de, ateroskleroz riskinin yanı sıra, cinsel işlevi olumsuz etkiler. Alkol kullandık, akut iktidarsızlık durumlarına neden olduğu gibi, testislerin küçülmesi nedeniyle, da-kalıcı iktidarsızlığa da yol açabilir. Sadece sigaranın bile, düşük dozda papaverin ereksiyonu ile sağlanan sertleşmeyi engellediği saptanmıştır.

İç Salgı Sistemi Düzensizlikleri

Sertleşme yetersizliğine neden olabilen çeşitli salgı sistemi ve hormon düzensizlikleri var-ır. Bu düzensizliklerin en yaygını diyabettir, Divabet hastalarında, ateroskleroz ve sinir ha­rı riski vardır ve her ikisi de iktidarsızlığa ne-en olabilir. Diyabet hastasıysanız lütfen DİYABET bölümünü okuyunuz. İktidarsızlıkla bağıntılı diğer görece yaygın iç salgı sistemi düzensizlikleri arasında, hipotiroidizm, fazla pro­laktin ve düşük testosteron düzeyleri (hipogo-nadizm) sayılabilir. Hipotiroidizm, bazal vücut ısısı ölçülerek kolayca saf dışı edilebilir, (bkz. HİPOTİROİDİZM) Prolaktin ve testosteron dü­zeylerini saptamak için kan ölçümleri gerekir. Prolaktin düzeyleri yüksekse, hayıt meyvesi bitkisi (Vitex agnus castus) yararlı olabilir (aşağıda anlatılmıştır). Testosteron düzeyleri düşükse, DHEA yararlı olabilir (bkz. UZUN BİR YAŞAM bölümü) veya Panax ginseng almayı deneyiniz. Çok düşükse, bir hekimin vereceği reçeteye göre testosteron almanız gerekebilir.

Erkek Cinsel Organlarında Hastalık veya Travma

Erkek cinsel organlarında hastalık veya travma, sertleşme yetersizliğine neden olabilir. Peyroni hastalığı veya prostat büyümesi gibi penis hastalıkları, bu özel kategorideki en yaygın bulgular arasındadır. Prostat büyümesi aynı adı taşıyan bölümde etraflıca incelendiğinden, bu­rada Peyroni hastalığına bir göz atalım.

Peyroni hastalığı (penis eğriliği), penis için­deki lifsi bağdoku kılıfının bir kısmının kalınlaştığı ve sertleşme sırasında penisin bir açı ya­parak bükülmesine neden olduğu bir penis bo­zukluğudur. İlişki çoğu zaman zor ve oldukça ağrılıdır. Peyroni hastalığı bazen hiçbir tedavi­ye gerek kalmadan kendi kendine düzelse de, Peyroni hastalarına tavsiyemiz konsantre bir sentella (Centella asiatica) ekstresi yanında bromelain enzimi almalarıdır.

Ananasta bulunan ve protein sindirimini sağlayan bromelain enzimi fibrin birikimini ön­ler. Peyroni hastalığı sırasında penis içindeki bağdokunun kalınlaşmasında, fibrin birikimi­nin etken olduğu sanılmaktadır. Peyroni hasta­lığı için, günde üç defa aç karnına (yemekler­den yirmi dakika öncesi uygun olur) 750 mg bromelain alınız. Sentella ekstresinde de dozaj, aktif bileşiklerin (triterpenik asitler) yoğunlu­ğuna göre belirlenir. Etkili bir dozaj, günde iki defa 60 mg triterpenik asitlerdir.

İKTİDARSIZLIK TEDAVİ

Cinsel güç büyük ölçüde, erkek cinsiyet hor­monlarının, duyu uyarılarının ve erektil doku­lara giden kanın yeterli düzeyde olmasına bağ­lıysa da, tüm bu etkenler doğru ve yeterli bes­lenmeye bağlıdır. Bu nedenle erkekliğin işlev­selliğinde beslenmenin önemli rolü olduğu snucuna varılabilir. Yeterli cinsel işlev için yeterli beslenme ge­rekir. SAĞLIKLI BESLENME bölümünde öneri­len diyet ve İLAVE DESTEKLER bölümünde açıklanan besin destekleri erkeklerin bu işlevi en iyi şekilde sürdürmeleri için gerekli olan et­kenleri ele alır. Tam besinler (özellikle sebze­ler, meyveler, tam tahıllar ve baklagiller) bakı­mından zengin bir diyet son derece önemlidir.Yeterli protein de şarttır; balık, tavuk, hindi ve yağsız (ve tercihen hormonsuz) sığır etinden alınan kaliteli protein, hamburger ve rosto gibi yiyeceklerden alınan proteinden yararlıdır.

Erkeklik işlevselliğini artıracak özel besinler olarak genellikle önerilenler arasında karaciğer, istiridye, sert kabuklu yemişler, çekirdekler ve baklagiller sayılabilir. Bu besinlerin tümü zengin çinko kaynağıdır. Çinko cinsel işlev için en önemli besin maddesidir. Menide çinko yoğundur. Sık ejakülasyon vücuttaki çinko stoklarını eritir. Eğer çinko eksikliği varsa, vücut bu ender mineralin kalanını korumak için cinsel isteği kısarak tepki verir.
Cinsel işlev için gerekli diğer besin unsurları arasında, esansiyel yağ asitleri, A vitamini, B6 vitamini ve E vitamini sayılabilir. Yüksek güçte bir multi vitamin ve mineral formülü, bu besinlerin yeterli alımını, diğer önemli sağlık ve cinsel işlev için gerekli besinlerde de olduğu gibi garanti altına alır. .
Sertleşme yetersizliği sorununa doğal yaklaşım, beslenmenin yanı sıra, egzersizden ve bitkisel tedavilerden yararlanır.

Aterosklerozu Tersine Çevirme

Sertleşme yetersizliğinin ana nedeni ateroskleroz olduğundan, SAĞLIKLI BESLENME bölümündeki beslenme önerilerine uymak özellikle önemlidir. Kolesterol düzeylerini düşürmek üzere daha fazla yardım almak için KOLESTEROL bölümüne bakınız. Bu öneriler aterosklerozu önleyecek veya tersine çevirecektir. Beslenmenin aterosklerozu önlemedeki rolü yaygın kabul görmüştür. Beslenme ve yaşam tarzının ateroskleroz sürecini tersine çevirip tıkanmış damarları çarpıcı bir biçimde açtığına ilişkin kanıtlar ise gün geçtikçe artmaktadır. SAĞLIKLI BESLENME bölümünde verilen beslenme kılavuzları, Dr. Dean Ornish'in ünlü "Li-festyle Heart Trial" kitabındaki ateroskleroz sürecini tersine çevirme diyetleri ile aynıdır.
Kolesterol düzeylerini düşürmek için daha fazla destek gerekiyorsa lütfen KOLESTEROL bölümüne bakınız. Kolesterolü düşürmede özellikle niasin çok yardımcı olur."' Buna rağmen, iktidarsızlık ve yüksek kolesterol düzeyleri olguları için inositol heksaniasinat (niasi-nin bir molekül inositol ve altı molekül niasin-den oluşan daha güvenli bir biçimi) kullanımı daha iyi olur. Kolesterol düzeylerini düşürmek için inositol heksaniasinat Avrupa'da otuz yılı aşkın bir süredir kullanılmaktadır. Standart nia¬sin ile arasında çok az fark olmasına rağmen, inositol heksaniasinat çok daha iyi tolere edilir (hem fazla kullanım hem de uzun vadede kulanımının yan etkileri bakımından, ayrıca kan şekeri kontrolündekine etkileri de dahil). Kolesterol düzeylerini düşürmek için en uygun doz günde 1.000 ila 3.000 mg'dır.
Sertleşme yetersizliği durumunda, inositol heksaniasinat bir yarar daha sağlayabilir: Kan dolaşımını düzeltmek. Gerçekten de, Avrupa'da inositol heksaniasinat kolesterol düzeylerini düşürmekten çok, kan dolaşımını düzeltme amacıyla kullanılmaktadır.

Psikoterapi

İktidarsızlık için psikolojik tedaviler bazı durumlarda yararlı olabilir, fakat elli yaşın üzerindeki erkeklerde sertleşme yetersizliğine psikolojik etkenlerin neden olduğu çok nadirdir. Yine de, iktidarsızlığın kendisi psikolojik rahatsızlıklara yol açabilir. Kesin organik nedenlere bağlı sertleşme yetersizliği olan erkeklerde bile, sertleşme sağlayamama veya sürdürememe durumuyla tekrar tekrar yüz yüze kalmak asabiyete, endişeye ve başarısızlık beklentisine eden olabilir. Gevşeme egzersizleri, biofeedback, derin nefes alma gibi stres azaltıcı teklikleri öğrenmek endişe yaşandığında yarar ağlayabilir. Ayrıca, ruhsal çöküntü içindeki iktidarsızlık yaşayan erkeklerde, psikolojik tedavi özellikle yararlı olabilir.

Egzersiz

Düzenli egzersizin sağlığa yaran çok fazladır. Egzersizin ilk etkisi vücutta yarattığı strestir. Bununla birlikte, egzersiz programınız düzenli olduğunda vücut uyum sağlar. Düzenli strese vücudun yanıtı, daha güçlü olmak, işlevleri da¬ha iyi yerine getirmek ve dayanıklılığım artırmak şeklinde olur. Egzersiz, sağlığın, özellikle cinsel sağlığın yaşamsal bir bileşenidir.
Düzenli egzersiz erkeğin işlevselliğini artırır. Bir araştırmada, egzersiz yapmayan fakat sağlıklı yetmiş sekiz erkekte (yaş ortalaması, kırk sekiz) dokuz aylık düzenli egzersizin, aerobik çalışma kapasitesi (fiziksel sağlık), koroner kalp hastalığı risk faktörleri ve cinsel yaşam üzerindeki etkisi araştırılmıştır." Erkekler, gözetimli gruplar halinde günde altmış dakika ve haftada ortalama 3,5 gün egzersiz yapmışlardır. Dayanılabilen en yüksek egzersiz yoğunluğu olarak (tanım için SAĞLIKLI BİR YAŞAM TARZI bölümüne bakınız), maksimum kalp hızının en az yüzde yetmiş beş ila sekseni arası hedeflenmiştir. On yedi kişilik kontrol grubundaki erkekler (yaş ortalaması kırk sekiz), günde altmış dakika, haftada ortalama 4,1 gün rahat tempoda yürüyüşe katılmışlardır. Her bir hasta¬dan, programın ilk ve son aylarında, egzersiz, beslenme, sigara kullanımı ve cinsel yaşam ile ilgili bir günlük tutması istenmiştir.Diğer birçok araştırmada olduğu gibi, düzenli egzersizin sağlık ve koroner kalp hastalığı risk faktörleri üzerinde yararlı etkileri saptanmıştır.

Penis Protezleri

Sertleşme yetersizliğinin tedavisinde, "altın standart" cerrahi müdahale yoluyla penis protezi takılmasıdır.111 Bu araçların takılması "tam iktidarsızlık durumlarının çoğunda en tercih edilen tedavi"dir. Üç türü bulunmaktadır: Yarı sert, biçimlendirilebilen ve söndürülebilen. Etkinlik, komplikasyonlar ve kabul görme bu üç tür arasında farklılık göstermektedir. Başlıca sorunlar, protezin takılmasının başarısız olması, enfeksiyon, aşınma ve erektil dokuda kalıcı hasardır. Penis protezi takılmasının, sertleşme yetersizliğinin tedavisinde ilk çare olarak düşünülmemesi, ancak diğer bütün çözümler sonuç vermezse son çare olarak düşünülmesi gerektiği açıktır.