Ayak Bileği Kırılması

Ayak bileği eklemini oluşturan, üç kemikten herhangi birisi, düşme, trafik kazası veya ayak bileğinin diğer travmaların sonucu olarak kırılabilir.Ayak bileği kırılması hakkında detaylı bilgi için aşağıdaki makalemizi okuyabilirsiniz.

Ayak bileği eklemini oluşturan, üç kemikten herhangi birisi, düşme, trafik kazası veya ayak bileğinin diğer travmaların sonucu olarak kırılabilir. Şiddetli bir ayak bileği burkulması, kırık ayak bileğinin belirtilerini gizler, bu nedenle her ayak bileği incinmesinde, ayak bileği, bir doktor tarafından muayene edilmelidir. Ayak bileği kırılması durumunda aşağıdaki belirtilerden bir ya da birkaçı olabilir:

    * Çabuk gelişen şiddetli ağrı.    

    * Şişme.
    * Morarma.
    * Dokunmakla hassasiyet.
    * Üzerine basamama.
    * Kırıkla beraber, dislokasyonda (kemiğin yerinden çıkması) varsa, ayak bileğinde şekil bozukluğu.

Kırıklarla beraber bağlar da yaralanabilir. Doktorunuz, kırığın kesin teşhisi ve tam yerleşimini bulmak için, röntgen filmlerinizi isteyecektir. Bazen bilgisayarlı tomografi veya sintigrafik görüntüleme de (kemik taraması) gerekebilir.

Tedavi ve Rehabilitasyon

Eğer kırık stabilse (ligament hasarı veya eklem ölümü yoksa), Kırık, uzun ya da kısa bacak alçısı veya cihazlar (“brace” breys) ile tedavi edilebilir. Başlangıçta, uzun bacak alçısı daha sonra değiştirilebilen kısa bacak yürüme alçısı uygulanabilir. Genelde, kırık ayak bileğinin iyileşmesi altı hafta sürer ancak kırık öncesi seviyede mücadele sporları yapmaya dönmeniz aylar alabilir. Doktorunuz, muhtemelen iyileşme süresince, iyileşmenin durumundan emin olmak için röntgenlerinizi isteyecektir.

Eğer bağlar da yırtılmışsa veya kırık parçalar, eklemi rahatsız edecek bir şekildeyse, kemiklerin düzgün bir şekilde iyileşmesi için kemikleri birleştiren bir ameliyat gerekebilir. Ameliyatta, kemikleri yerinde tutmak için, plak, metal veya absorbe edilebilen (emilebilen) vidalar, teller veya gerilim bantları kullanılabilir. Genelde, nadir olarak görülen bir takım komplikasyon ve bir takım riskler, diyabetik hastalar ve sigara içenlerde daha sık görülmektedir. Hareket genişliği egzersizleri daha sonra hareket kısıtlılığı kalmaması açısından önemlidir. Kırık kaynayana kadar ayağın üzerine yük bindirmemek (basmamak) kırığın yerinden oynamaması açısından gereklidir, bu konuda gereken özeni göstermek çok önemlidir.Ayak bileği kırığı büyüme çağı tamamlanmamış çocuklarda olduğunda, en az iki yıl süreyle, düzenli olarak, şekil bozukluğu-eğrilik veya bacak uzunluk farkı yönünden ve büyümenin düzgün ilerleyip ilerlemediğinden emin olmak için kontrol edilmelidir.

TALUS KIRIĞI

Talus, topuk kemiği (kalkaneus) ile alt bacağın iki büyük kemiği olan tibia ve fibula arasında yer alan küçük bir kemiktir. Bu kemiğin garip bir biçimde kamburlaşmış bir şekli vardır ve biraz kaplumbağaya benzer. Bacak kemikleri (tibia ve fibula), talusun tepesinde ata biner gibi oturur ve kemiğin bütün kenarlarının etrafını sararak ayak bileği eklemini oluştururlar. Talusun ayakkemikleri ile karşılaştığı yerde düz olmayan yerlerde yürümede çok önemli olan subtalar eklemi oluşturur. Talus, ayak, bacak ve vücut arasında, ağırlık ve basınç güçlerini, ayak bileğiekleminin ortasına transferinde, yardımcı olan çok önemli bir bağlayıcıdır.

Çoğu talus yaralanmaları motorlu araç kazaları ile olsa da yüksekten düşme de talus kırğına yol açabilir. Bu yaralanmalar sıklıkla, alt bacak yaralanmalarıyla birliktedir. Talar kırıklardaki artış, snowboard yapanların ayak bileği yaralanmalarını önlemek için yeteri kadar sert olmayan yumuşak botlar giymelerinden kaynaklanmaktadır.
Talar kırıklarda en çok görülen belirtiler:

* Akut ağrı
* Ağırlık taşımada güçsüzlük
* Önemli miktarda şişme ve hassasiyet

Açık (deriden dışarıya çıkan) talar kırıklarda enfeksiyon riski artar. Snowboard yaralanmalarında,ayak bileğinin burkulmasıyla oluşan,ayak bileğinin dış tarafının hassasiyeti ve aşırı morarmasından ötürü yanlışlıkla talar kırıklarla karıştırılabilir.

Teşhis

Yaralanmanın nasıl olduğunu teşhiste önemlidir.Ayak ve ayak bileğinin röntgen grafileri de teşhisi genelde kesinleştirir. Bazı vakalarda rontgen grafileri kırığı göstermekte yeterli olamaz. Bu yüzden bilgisayarlı tomografi (BT) çekilmesine ihtiyaç olabilir.

Tedavi

Acil İlk Yardım Tedavisi

Talus kırığında; ayak parmağından, dize kadar ayak ve bacağın etrafını saran bir atel uygulanır. Ayak, kalp seviyesinin üzerinde olacak şekilde kaldırılır ve 2 saatte bir 20 dakika süreyle buz uygulanır. Ayağa yük bindirilmez. Kırık kemiklerin yer değiştirmediği (ayrılmamış) nadir rastlanan talus kırıklarında ameliyatsız tedavi tercih edilebilir. Kırığınızın tedavisi için, altı ile sekiz hafta süreyle ayak dize kadar tam alçıya alınır. Bu süre içerisinde, ayak üzerine hiç yük bindirilmemelidir (ayağınızın üzerine basmamalısınız). Daha sonra hareketlerin tekrar kazanılabilmesi ve ayağınızla ayak bileğinizin kuvvetlenmesi için bazı egzersizler başlanmalıdır.

Çoğu talus kırıkları, komplikasyonları en aza indirgemek için ameliyat gerektirir. Ameliyatla, kırık ve ayrılmış kemikler orijinal yerlerine yerleştirilerek ve parçaları bir arada tutabilmek için metal vidalar kullanılabilir. Eğer kemikten ufak parçalar ayrılmışsa bu kopan parçaların çıkartılması ve eklemin yapısal bütünlüğünün yeniden eski haline getirilmesi için kemik greftlerinin kullanımı da gerekebilir. Ameliyattan sonra, ayak altı ile sekiz haftalık bir süre için alçıya alınır ve üç ayın sonuna kadar ayağa yük bindirilmez.

Kemikler iyileşmeye başlayınca, kemiği besleyen kan dolaşımını değerlendirmek için Manyetik Rezonans (MR) istenebilir. Bazen kan dolaşımı bozulmasına bağlı kemik dokusu ölebilir ve Avasküler Nekroz veya Osteonekroz diye tanımlanan durum ortaya çıkabilir. Bu durum kemiğin kollapsına (çökmesine) neden olur.

Kemiğin iyileşmesi düzgün olsa bile, zaman içinde kireçlenme gelişebilir. Bazen de kemiğin üzerini kaplayan kıkırdak tahrip olmuş olabilir ve buna bağlı anormal sürtünme ve ağrılar ve eklem sertlikleri gelişebilir. Kireçlenmelerin (osteoartrit) tedavileri; aktivite ayarlanması, ayak bileği-ayak cihaz destekleri (ortez), eklem kaynaşması (artrodez ya da eklem dondurulması, hareketsizleştirme), kemik greftleme ve ayak bileği eklemini değiştirmeyi (ayak bileği protezi) içerir.