Hemoroit (Basur - Mayasıl) NEDİR?

• Makat bölgesinde, anormal genişlemiş veya ağrılı toplardamar kümeleri, destek dokuları ve bunları örten müköz membran ya da deri.
• Dışkı üzerinde, tuvalet kağıdında ve/veya klozette parlak kırmızı kan.
   

Sanayileşmiş ülkelerde, hemoroit son derece yaygındır. Tahminlere göre, elli yaşın üzerindeki nüfusun yüzde ellisinde semptomatik (belirtili) hemoroit ve toplam ABD nüfusunun üçte ikisinde az ya da çok hemoroit hastalığı vardır. Çoğu insanda hemoroit yirmili yaşlarda başlar, ancak belirtileri otuzlu yaşlara kadar pek ortaya çıkmaz.

Basur (Hemoroid) Nedenleri

Hemoroitin nedenleri, varisin nedenleriyle aynıdır (bkz. VARİS). Bu nedenler arasında damarların kalıtsal zayıflığı ve/veya dışkılama sırasında ıkınma sonucu damarlara aşın baskı, ishal, hamilelik, uzun süre ayakta durma ya da oturma ve ağır kaldırma sayılabilir.

Makat bölgesindeki toplardamar sisteminde kapakçıklar olmadığı için, bölgede damar konjestiyonuna (kan toplanmasına) neden olan faktörler hemoroit oluşumuna yol açabilir. Karın içinde basıncın artması (dışkılama, hamilelik, öksürme, hapşırma, kusma, fiziksel güç harcama veya siroza bağlı portal hipertansiyon vb. etkenlerin yol açabileceği gibi), az lifli beslenme nedeniyle dışkılama sırasında ıkınmanın artması, ishal ve günün önemli bir bölümünü ayakta veya oturarak geçirmek bu faktörler arasındadır.

Hemoroitin Sınıflandırılması

Hemoroitler tipik olarak yerine ve şiddetine göre sınıflandırılır. Dış hemoroit, anüs kanalının alt bölümünde (yaklaşık 3 cm. uzunluğundaki anüs kanalında derinin müköz membrana yani mukusla kaplı zara dönüştüğü noktanın altında) oluşur. Yumrular (memeler) kan pıhtısı ile (trombotik hemoroit) veya bağ doku ile (kutanöz hemoroit) dolu olabilir. Trombotik hemoroit, hemoroit toplardamarlarından birinin zedelenip kan pıhtısı (trombus) oluşturmasıyla meydana gelir, kutanöz hemoroit ise anüs derisinin örttüğü lifli bağ dokulardan oluşur. Kutanöz hemoroit anüs çevresinde herhangi bir noktada olabilir. Tipik olarak, trombotik hemoroitin çözülmesi nedeniyle ortaya çıkar, yani trombus düzene girer ve yerini bağ doku alır.

İç hemoroit, anüs kanalının içinde oluşur. Bazen iç hemoroit o kadar büyür ki sarkıp büzücü kasın (anal sfinkterin) dışına çıkabilir.İçdış veya karma hemoroitler, yan yana şiş torbacıklar (meme) görünümündeki iç ve dış hemoroitlerin bir arada bulunduğu durumlardır. Karma hemoroitler aşağıdaki türlerde olabilir:

• Sarkmamış: Kanama olabilir ama ağrı yoktur
• Sarkmış: Ağrı özelliği vardır ve kanama da olabilir.
• Boğulmuş: Hemoroit memesi çok uzun süre ve çok sarkık durduğundan, anüsün büzücü kasın sıkıştırıcı etkisiyle kan dolaşımı engellenmiştir; boğulmuş hemoroitler çok ağrı verir ve genellikle kan pıhtısı ile doludur (tromboz).

Hemoroit (Basur) Teşhis

Hemoroitle en sık görülen belirtiler, kaşıntı, yanma, ağrı, iltihaplanma, tahriş, şişme, kanama ve sızıntıdır. İç hemoroitten sümüksü yani müköz bir akıntı olmadığı sürece hemoroit kaşıntıya neden olmaz. Makatta kaşıntının başlıca nedenleri arasında sert tuvalet kağıtlarının aşırı kullanılması sonucu doku travması, Candida albicans, asalak enfeksiyonları ve besin alerjüeri sayılabilir. Dış hemoroitlerde akut iltihaplanma yoksa genellikle ağrı olmaz. Anüs kanalında duyu sinirleri olmadığı için, komplikasyonlan (esas hastalığın yol açtığı karmaşık ve olumsuz durum) yoksa, iç hemoroit ağrıya neden olmaz. Kanama hemen her zaman iç hemoroitle ilgilidir ve dışkılama öncesinde, sırasında ya da sonrasında olabilir. Dış hemoroitte kanama varsa akut trombotik hemoroitin zedelenmesi yüzündendir. Kanayan hemoroitler, kronik kan kaybı nedeniyle şiddetli kansızlığa yol açabilir.

Tedavi (Hemoroit - Basur - Mayasıl tedavisi)

Dünyanın lif bakımından zengin ve rafine edilmemiş besin tüketilen bölgelerinde hemoroit nadir görülür.Az lifli ve rafine besinlerin ağırlıklı olduğu beslenme tarzı hemoroit oluşumuna çok büyük katkıda bulunur. Az lifli besin tüketen kişiler, az miktarda ve sert olan dışkılarının çıkarılması zor olduğundan, dışkılama sırasında daha fazla ıkınırlar. Bu ıkınma, karın içindeki basıncı artırır ve toplardamarları sıkıştırarak kan akışını engeller. Bu yoğun basınç pelvik bölgede konjestiyonu artırır, damarları önemli derecede zayıflatabilir ve hemoroit oluşumuna yol açar.

Hemoroiti önlemede belki de en önemli unsur lifçe zengin beslenmedir. Sebzeler, meyveler, baklagiller ve tahıllar bakımından zengin bir beslenme mide ve bağırsakların sağımsal devinimini (peristaltik hareketlerini) artırır.Ayrıca, birçok lif bileşenleri su çeker ve dışkının yumuşak, hacimli ve kolay atılır olmasını sağlayan jelatinimsi bir kütle oluşturur. Lifçe zengin beslenmenin net etkisi, dışkılama sırasında ıkınmayı önemli ölçüde azaltmasıdır.

Hacim Artırıcılar

Dışkılamada ıkınmayı azaltmak için doğal hacim artırıcı bileşikler de kullanılabilir. Bu lifli maddeler, özellikle karnıyarık otu (psyllium) tohumu ve guar zamkı, su çekerek jelatinimsi bir kütle oluşturma yetenekleri nedeniyle hafif müshil etkisi yaparlar. Genellikle buğday kepeği ve diğer selüloz lifli ürünlerden daha az tahriş edicidirler. Birçok çift kör klinik deneme­ de, beslenme düzenini hacim artırıcı liflerle takviye etmenin hemoroit belirtilerini (kanama, ağrı, kaşıntı ve sarkma) azalttığı ve bağırsak alışkanlıklarını iyileştirdiği saptanmıştır.

Hidroterapi

Komplikasyonsuz hemoroitler için sıcak oturma banyoları etkili bir müdahalesiz tedavi yöntemidir. Oturma banyosu, kalça bölgesinin sıcak suya sokulmasıdır. Suyun sıcaklığı 38 °C ila 41 °C arasında olmalıdır. Sıcak oturma banyosu rahatlatıcıdır; ancak bu rahatlık merhemler ve kremlerde olduğu gibi kısa ömürlüdür.

Lokal Tedavi:

Lokal tedavi, çoğu zaman, sadece geçici bir süre için rahatlatıcıdır. Ancak geçici rahatlık da gereklidir. Fitiller, yağlar ve sıcakıslak pansumanlar lokal tedavi yöntemleridir. Hemoroit için reçetesiz satılan ürünlerin çoğunun ana içeriği cadıfındığı (Hamamelis suyu), balık yağı, kakao yağı, Peru balsamı, çinko oksit, canlı maya hücresi türevleri ve allantoin gibi doğal maddelerdir.

Flavanoidler:

Flavonoid preparatlarının damarları güçlendirerek hemoroiti giderdiği saptanmıştır. İlk araştırmalarda rutin üzerinde durulmuştur. Daha yeni ve daha kapsamlı araştırmalar hidroksietilrutosit (HER) kullanılarak yapılmıştır. Rutin ve turunçgil biyoflavonoidi preparatlarının HER ile aynı etkileri gösterdiği söylenebilir; ancak HER kadar güçlü değildirler.

Birçok çift kör klinik araştırmada HER'in varis ve hemoroit tedavisine yardımcı olduğu saptanmıştır.Hamile kadınları kapsayan bazı araştırmalarda HER'in hamilelik sırasında toplardamar işlevini iyileştirmede, hemoroit belirti ve bulgularını gidermede çok yararlı olduğu görülmüştür. Bir araştırmada HER (dört hafta süreyle günde 1.000 mg) verilen kadınların yüzde doksam belirtilerden kurtulmuş, plasebo verilen grupta bu oran ancak yüzde on iki olmuştur. Hamilelikle ilgisi olmayan hemoroitlerin tedavisinde de HER kullanıldığında benzer sonuçlar alınmıştır.

Aort Glikosaminoglikanları

Glikosaminoglikanlar (GAG'lar), atardamarların ve diğer kan damarlarının sağlığım korumak için gerekli olan yapısal bileşiklerdir. İnsan aortunda da doğal olarak bulunan, büyükbaş hayvanlardan elde edilerek hayli saflaştınlmış bir glikosaminoglikan karışımının (dermatan sülfat, heparan sülfat, hiyalüronik asit, kondroitin sülfat ve ilgili GAG'lar dahil) normal atardamar ve toplardamar işlevlerini koruduğu ve geliştirdiği saptanmıştır. İki çift kör araştırmada, hemoroit ve varis tedavisinde aort GAG'lan (günde 72 mg) ile hidroksietilrutositler (günde 1.000 mg) ve yaban mersini ekstresi (günde 320 mg) karşılaştınlmıştır. Aort ekstresi açık farkla daha iyi sonuçlar vermiştir.Hemoroit araştırması yapan araştırmacılar da akut hemoroit ağrılarının ve hastalığının cerrahi müdahalesiz tedavisinde, aort GAG'lannı “ilk tercih edilecek ilaç" olarak önermektedir.

Tıbbi Bitkiler (Hemoroite iyi gelen bitkiler)

Hemoroitin bitkilerle tedavisinde en etkili bitki Tavşanmemesi olarak bilinmektedir.Hemoroitin bitkisel tedavisi bölümümüzde bu bitki ve diğer ilgili bitkilere ilişkin detayları bulabilirsiniz.