Alışveriş Sepeti
Okuduğunuz makale ile ilgili aklınıza takılan sorular için uzman kadromuz hizmetinizde.

Sorunuzu sorun, uzman kadromuz sorunuzun cevabını hemen e-posta adresinize göndersin.
Uzmana Sor
Hormon Takviyesi 2

Hormon Takviyesi

Bireysel Bir Seçim

1960lı yıllarda ilk doğum kontrol haplarının ortaya çıkışından sonra hormon takviye bilimi çok hızlı gelişti. Bu haplar kadınlara kendi doğal hormon ve doğurganlık ritimleriyle ilgilenmeden günlük yaşamlarını sür dürme olanağı tanıyan büyülü mermiler sunuyordu. Ne var ki, bu ritimler ve onları yaratan doğal bilgelik adeta hastalandı ve bedenlerimizde bulu nan "tahmin dışı" hormonlara oranla insan yapısı, sentetik hormonların daha güvenli olduğuna inanılmaya başlandı. Alışılmış hormon takviye te rapisi bu görüşün devamıdır kadın bedeni yetersizdir ve takviye edilmesi gerekir. Günümüzdeki yeni seçenekler bedenin bilgeliğine daha fazla saygı göstermektedir. Bunların nasıl geliştiğini anlayabilmek için, nereden ne reye geldiğimize bakmak gerekir. Hormon Takviye Terapisinin Kısa Tarihi Küçük bir Vermont hastanesinde aile doktorluğu stajımı yaparken kütüphanenin en üst rafında bir kitabın ilgimi çektiğini anımsıyorum. Dr. Robert Wilsonın Feminine Forever adlı kitabı, menopoz dönemindeki cstrojen eksikliğinin kadın bedenini yaşlandırıp yıpranmış bir hale getir mesinin kaçınılmaz olduğunu ayrıntılı bir biçimde anlatıyordu. Doktorun çözümü yıpranmış bedenin üretmediği estrojen hormonu yerine hapların kullanılmasıydı. Adeta bu sihirli iksir kadını "sonsuza dek dişi" olarak yaşatacaktı genç, dayanıklı, seksi ve arzulanır. Estrojenin ya rarları konusunda Wilsonın anlattıklarını okuyunca, tıp eğitiminin bana hakkında neredeyse hiçbir şey öğretmediği menopoz döneminden sonra hiçbir kadının bundan uzak kalmak istemeyeceğini düşündürdü. Kadın bedeninin değersizliği fikrinin kültürümüze ne kadar derin den yerleştiğinin ve bu fikrin tıp ve bilim konularını ne kadar etkilediği nin henüz farkında değildim. (O tarihte ilk bebeğini otuz ya da daha ileri yaşlarda dünyaya getiren kadınlara "yaşlı ilk hamilelik" tanımı getiriliyor du.) Yaşıtlarımın çoğu gibi benim inanışım da kültürel mirasıma bağlıydı nasıl erkekler kadınlardan üstünse, gençler de yaşlılardan üstündür. Kur tuluş ancak erkeklerle kadınlar arasındaki tüm farklılıkları yadsımakta ve sonsuza dek genç kalmaya çabalamaktaydı. Kimyasal yolla daha iyi ya şam inancına sahip olan toplumumuz, söz dinlemeyen dişi fizyolojimizi doğurganlık yıllarında doğum kontrol hapları ve menopoz döneminde estrojenle kontrol altına almamıza yardım ediyordu. Piyasaya çıkan ilk estrojen hapı olan Premarinin satışlarının tavana vurmasına şaşırmamak gerekir. Premarİn Üzerinde Dolaşan Gölge Tıp fakültesinin üçüncü yılına giderken annemin bir arkadaşı kana maları başladığından Premarin almaktan vazgeçtiğini bana itiraf etti. Da ha sonra ona Premarin rahim zarını aşırı derecede uyarıp kahrılaştırdı ğından endometriyal hiperplazi tanısı kondu. Premarin kullanmaya yeni den başlamadığı halde kanarnaları kesildi ve bedeni birdenbire yıpranma dı. Sözünü ettiğim kişi şu anda seksen altı yaşında ve hala dağlara tırrna nıyor, dostlarıyla uzun yürüyüşlere çıkıyor. Annemin bu arkadaşı yalnız değildi. 970lerin ortalarında ve sonla rına kadar yapılan çalışmalar estrojen alımının, rahim kanseri riskini dört kat arttırdığını hiçbir kuşkuya yer bırakmayacak biçimde ortaya çıkardı. Aynı tarihlerde doğum kontrol haplarımn genç kadınlarda ölümcül so nuçlara yol açan felç, akciğer ambolisi ve kalp krizi risklerini arttırdığı da ortaya çıktı. Premarin satışları dibe vurdu. Kadınlar bu haptan korkmaya başladı.

Düşük dozlarda ilaçların piyasaya çıkması. ve yoğun pazarlama çabalanyla bu korkuların geçirilmesi yıllar sürdü. Premarin Satışları Artıyor Bundan sonraki çalışmalar estrojenin osteoporozu önlemeye yar dımcı olacağını gösterdi. Kocam ortopedik cerrahide çalışırken geceler boyu bir daha asla yürüyemeyecek ya da bağımsız bir yaşam sürdürerne ecek yaşlı kadınların kalça kırıklarını onarmaya çabalıyordu. Estrojen ile kemik sağlığı arasındaki bağlantı konusunda araştırma lar yaptım ve hastanenin kadın doğum bölümüne sundum. Profesörleri min çoğu rahim kanseri bulguları nedeniyle Premarine kesinlikle karşı çıkıyorlardı. Gerçi ben estrojen takviyesinin osteoporozu önleyebileceği Ili düşünüyordum ama kalsiyum takviyesi ve egzersiz gibi alternatifler da ha fazla ilgimi çekiyordu. Bir meslektaşınıla birlikte beslenme modeli ve egzersiz içeren uzun vadeli bir araştırma başlatınayı düşündük ama o ta i ihte asistanlık görevlerimiz çok yoğundu ve fikirlerimizin kanıtlanıp uz ınan doktorlar tarafından kabul görmesi için en az yirmi yıl gerekiyordu. Bu arada başka çalışmalar estrojen ile birlikte progesteron verildiği takdirde rahim kanserinin önlenebileceğini gösteriyordu. Estrojen takvi e terapisi emin adımlarla geri dönerken bu kez rahmi alınmamış kadın lara Provera adlı sentetik progesteron ile birlikte verilmeye başlandı. Rahim ameliyatı sonrasında doktorlar progesterona gerek olmadığına karar vermişlerdi.j Böylece progesteronun rolü, kendi başına yararı 0 ınayan, yalnızca rahim zarımn aşırı kalınlaşmasını önleyen cins rahim sü pürgesine döndürüldü. Premarin Hormon Takviyesi ile Eşanlamlı Duruma Geliyor Premarin gebe kısrakların idrarından elde edilen estrojenik bileşim lerden oluşur. 949da piyasa çıkışından bu yana hormon takviye dünyası nın kraliçesi olarak yerini korumuştur. Doğrusunu isterseniz "hormon takviyesi" dediğiniz zaman doktorlar da dahilolmak üzere çoğu insanın aklına yalnızca Premarin gelir. Satış rakamları, 980lerde ve 990ların başında, özellikle üreticisi olan WyethAyerst firmasının çoğunu desteklediği araştırmalar kalpdamar sağlığını koruma açısından estrojenin rolünü ortaya çıkardıkça, en üst düze ye çıkmıştı. Örneğin, ünlü Framingham çalışmasının kalp krizlerinde bir risk unsuru olarak gördüğü LDL kolestrolü düşürdüğü ortaya çıktı. Meno poz sonrası kadınlarda kalpdamar hastalıklarının bir numaralı ölüm nede ni olduğu anlaşılınca, doktorlar bu dönemdeki tüm kadınların kalp sağlığını korumak için estrojene gereksinimi olduğuna karar verdiler. Hatta bazıları estrojenalmak istemeyen kadınları tedavi etmeyi bile reddettiler.

Aynı zamanda başka yararları da ortaya çıkıyordu. Premarin nere deyse her şeye iyi geliyordu depresyonu yok ediyor, vajina dokusunu ka lınlaştınyor, ateş basma nöbetlerini durduruyor, kalp hastalıklarını ve os teoporozu önlüyor, hatta Alzheimer hastalığını bile engelliyordu. Hiçbir kadının beden yapısına ve hastalık açısından geçmişine bakılmaksınız, adeta herkese uyan tek ölçü mantığıyla cömertçe öneriliyordu. Rahmi korumak için de her ay on ya da on iki gün Provera alınıyordu. Hormon takviyesi işte böyleydi. Premarin İmparatorluğunun Sonu Sonra mide bulandırıcı bir sinek ortaya çıktı. Çeşitli çalışmalar estro jen takviyesi ile göğüs kanseri arasındaki tartışılmaz bağlantıyı ortaya Çı kardı. Biyolojik açıdan bu bağlantı anlamlıydı, çünkü bu hormonun gö ğüslerde ve rahimdeki estrojene duyarlı dokuların büyümesine katkıda bulunduğu biliniyordu. Yine de kalpdamar rahatsızlıklarını önleme ya rarları daha baskın çıktığından çoğu kadın göğüs kanseri korkusunu ye nip Premarin kullanmayı sürdürmesi için ikna edildi. Ne var ki, yeni bin yılın başında geniş kapsamlı birçok çalışma kalbi koruma masalına meydan okumaya başladı. Daha önceden kalp rahatsı •. lığı olan kadınlar üzerindeki HERS (Kalp ve EstrojenProgesteron Tak viyesi Çalışması) çalışması Premarin ve Provera biçimindeki hormon tak viyesinin, yalnızca bir sonraki kalp krizi riskini azaltmadığı gibi kullanıldı \ birinci yıl boyunca önemli ölçüde arttırdığını ortaya çıkardı. Bu bulgu lur yeterince ürkütücü değilmiş gibi, devlet desteğiyle sürdürülen Kadın ğlığl Girişimi adlı, Premarin (ve çoğu zaman Provera) kullanan binler i l kadını kapsayan çalışmanın ilk bulguları, sağlıklı kadınlarda bile bu hormonların kalp krizlerinin istatistiksel riskini düşürmediği ve diğer kulp rahatsızlıklarını da engellemediği sonucunu ortaya çıkardı. Diğer ~linik deneyler de bu bağlantıyı desteklerneyi başaramadı. Gerçi uzmanların çoğu estrojenin kalpdamar sağlığı açısından ya Iıırlı olduğuna inanıyor ama bu görüşün herkes için geçerli olduğunu var uyarnayız, i Hormon takviye terapi si kalbinizi korusa da, korumasa da, nk belirgin başka yararları vardır ve yararlarını ortaya çıkarıp riskleri ımltmanın çeşitli yöntemleri de bulunmaktadır. Ulusal Kanser Enstitüsü ılı aynı gün yayınladığı tebliğde hormon takviyesi için yalnızca on yıldan lılla estrojen kullanan kadınlarda yumurtalık kanseri riskini iki misli art Iudrğmı belirtmiştir." BiyoÖzdeş Hormonlar Doğanın İdeal Biçimlernesi Premarin ve Proveradan farklı olarak benim önerdiği m hormonlar ~.ıdın bedeninde bulunanlarla tümüyle özdeşdir. Gerçi bunlar da labora ıuvarlarda soya fasulyesinde ya da tatlı patateste bulunan özlerden sente Ilk olarak üretilmiştir ama molekül yapıları insan bedeninde bulunan lı monların tam olarak benzeridir. Bu nedenle çeşitli açılardan karmaşa vuratan doğal yerine biyoözdeş tanımını kullanıyoruz. Örneğin, Premarin ~INfak idrarından elde edildiğinden çoğu kişi bunu "doğal" bir ürün ola r.ık kabul ediyor. Tennesseedeki Vanderbilt Üniversitesi

Tıp Fakültesi Menopoz Merkezi başkanı ve biyoözdeş hormon kullanımı öncüsü Dr. llI Hargrove, "Eğer doğal besinimiz saman ise, Premarin doğal bir hor uum sayılır," diyor. Biyoözdeş hormonlar bedenlerimizin kullanımı için yaratılmış olan . il benzediğinden doğal biyokimyamızla uyumlu olup etkileri daha fiz vulojiktir ve yan etkileri, biyoözdeş olmayan düşük dozdaki sentetik tak ıyc hormonlardan bile daha azdır. Bu yararlı etkileri elde etmek için öncelikle herkese uyan tek ölçü gi bi kolay bir kavramın varlığını aklınızdan çıkarmalısınız. Böyle bir yanıt yoktur. Bazı kadınlar hormon takviye terapi si ister ya da gerek gösterir ken, bazıları istemez. Hormon takviyesi konusunda fikir almak istediği miz bilim alanı tutarsızdır, piyasa güçlerinin etkisindedir, araştırmacılar, doktorlar ve aileler açısından karmaşıktır. Bu ikilemin bizi içsel bilgeliği mize yönlendirmesi, önsezi ve zekarnızla seçim yapmaya zorlaması aslın da bir şanstır. Bu yaklaşım kadın bilgeliğinin özüdür. Premarin in Ötesine Geçmek Prerriarin piyasaya çıktığı zaman başka tip estrojenler üretme tekno lojisi henüz gelişmediğinden çok tutulmuştu. Ne var ki, at ırkına özgü est rojenler kadın bedeninde bulunmaz ve çoğunlukla baş ağrısı, şişkinlik ve göğüs hassasiyeti gibi yan etkileri vardır. Ayrıca kadın bedeninde Prema rin çözümlendiğinde ortaya çıkan metabolik ürünler, biyolojik açıdan ori jinal at estrojenlerinden daha güçlü ve daha etkindir. Bazı çalışmalar bu ürünlerin dokularda kanserojen etki yaratan DNA hasarına yol açabile ceğini ortaya çıkarmıştır. Bu bulgulara dayanarak, bu ilacı kullanan ka dınlar arasında göğüs kanseri vakalarının istatistik açıdan yükselmesine şaşırmamak gerekir. Buna karşılık biyoözdeş estrojenlerin metabolik çözümlenme ürünleri biyolojik açıdan daha zayıf olduğundan, dokular üzerindeki etkileri diğerleri kadar uzun sürmez. Biyoözdeş estrojenlerin bireylere göre ayarlanmış düşük dozlarının bile Premarin gibi göğüs dokularında kansorejen etki yaratmadığını dü şünmek için bazı nedenlerimiz var. Ama Premarin konusundaki sayısız bulguyla karşılaştırılacak kadar uzun vadeli çalışmalar yapılmadıkça, ge rek duyduğumuz bilimsel doğrulamayı elde edemeyeceğiz. Ne yazık ki Amerikan kamuoyuna en azından 628 milyon dolara malolan, Kadın

Sağlığı Girişimi gibi devlet destekli büyük araştırmalann çoğunda kullanılan tek estrojen hal Premarindir. 4 Bu çalışma bireylere uyarlanmarnış doz larda biyoözdeş olmayan hormonlar kullandıkça, gerek duyduğumuz ya nıtlara ulaşamayacağız. Premarin ve Prempro imalatçısı WyethAyerst firmasının bu ilaçların kadınlarda kalp hastalıkları tedavisinde yarın Iı olacağını ilan ettikleri halde kadınlarda erken ölümlerin birinci nedeni olduğu anlaşılmıştır. 5 Dengeli Yaklaşım Bireylere Uyarlanmış BiyoÖzdeş Hormon Takviyesi Reçeteyle ilaç hazırlayan eczanelerde çok çeşitli biyoözdeş hormon lar tek başına ya da karışırn olarak bulunabilir. Dozajlar bireylere göre ayarlanabildiğinden, ben hormon reçetelerini bir kadının test sonuçlarına ve semptomlarına dayanarak yazıyorum ve böylece hastam hormon dü zeylerini yalnızca bedeninin gerek gösterdiği kadar yükseltecek miktarda biyoözdeş hormon kullanıyor. Bu sistem tiroid hormonları için yaygın olarak kullanılır ama cinsellik hormonları için yakın zamana kadar kulla nılmıyordu. Ayrıca tüm eczanelerde bulunan hormon karışımlanndan ya rarlanarak biyoözdeş hormon takviye terapisi sürdürmek de olanaklıdır. Yalnızca hangi markaların biyoözdeş olduklarını öğrenmeniz yeterlidir. (ilerki sayfalarda hormon seçenekleri tablo halinde sunulmuştur.j Bireysel hormonlar hastaya en uygun yöntemle, ağızdan, deriden ya da vajinadan alınabilir. Gerçi çoğu kadın hap yutmaya daha alışkındır ama ciltten alınan hormonlar doğruca dolaşım sistemine geçtiğinden, fiz yolojik açıdan daha uygundur. (Bedenin kendi ürettiği hormonlar da sal gı bezleri tarafından doğruca dolaşım sistemine aktarılır.) Ağızdan alınan haplar önceden midede özümlenir, karaciğere aktarılır ve metabolik çö zümleme sonrasında dolaşım sistemine geçer. Hormon takviye terapisinin yaygın yöntemlerinden biri, kişiye özgü olarak, estradiol, estrone, estriol gibi biyoözdeş estrojenlerden bir ya da birkaçının yanı sıra biyoözdeş progesteron ve gerekirse DHEA ya da testosterorı gibi bir androjen karışımının uygulanmasıdır. Bu hormonlar bir krem ya da losyon biçimine getirilip cilde sürülür. Araştırmalar cilde sürülerek uygulanan biyoözdeş hormon takviye terapilerinin kanda yeterli hormon düzeyi sağladığını, rahim zarının aşırı uyarılmasını engellediğini, kanarnaları önlediğini ve menopoz semptom larını rahatlattığını göstermiştir." Dr. Joel Hargrove son derece özgün ve etkili, cilde uygulanan bir hormon takviye sistemi keşfetıniştir. Estrojen, progesteron ve (eğer gerekirse) testosteron hormonunu hiçbir iz bırak madan kana çabuk kanşmasını sağlayan propilen glikol içinde kanştırı yor. Genellikle diğer karışımlar losyon ya da krem biçiminde olduğundan içerdikleri mineral yağlar az da olsa emilimi azaltıyor. Propilenhormon karışımı ise öylesine yoğun olduğundan bazı kadınlara kandaki gerekli düzeyi sağlamak ve semptomları rahatlatmak için günde bir damla bile yeterli oluyor. Önerilen ortalama doz ise her gece ikidört damla arasın dadır. Bu yöntem kadınlara yan etki riski olmaksızın dozu ayarlama ola nağı tanıdığından, çok tutuluyor. Dr. Hargrove bir kadının, bedenin su tutması. baş ağrısı, şişkinlik gibi adet öncesi sendromu belirtileri gösterdi ği takdirde gereğinden fazla estrojen aldığını ve kullandığı damla sayısını azaltması gerektiğini söylüyor. Aynı çözüm kanama olduğu zaman da ge çerli oluyor. Eğer adet öncesi sendromu belirtileri göstermeden, ateş bas ma nöbetleri yaşıyorsa, bu kez daha fazla estrojene gerek duyduğu anlaşı lıyor ve damla sayısını arttırması öneriliyor. Günümüzde binlerce kadın Dr. Hargroveun yaklaşımını kullanıyor ve yılda hormon takviyesi için 70 dolar gibi ufak bir para ödediğinden bu açıdan da mutlu oluyor."

Niçin Hormonların çoğu Sentetiktir Sezgisel ve bilimselolarak bireysel dozlarda hazırlanmış biyoözdeş hormonların en iyi sonuçları verdiği bilinse de, çoğu doktor ve bilim ada mının bu kavramı görmezlikten gelmesinin yanıtı çok basittir ekonomik nedenler. Biyoözdeş hormonların patenti alınamadığından herhangi bir ilaç firmasının bunları içeren yeni ürünler yaratabilmek için yapması gereken çok pahalı araştırmalann parasal açıdan teşviki ve karı yoktur. (Ancak özgün kullanım biçimlerinin patentleri alınabildiğinden, biyoözdeş estra diol içeren Climara, Estraderm ve Vivelle gibi deri bantları kazanç sağla maktadır.) Buna karşılık herhangi bir hormonun molekül yapısı değiştirilerek elde edilen sentetik hormonların ise patenti alınabilmektedir. Bunlar do ğal hormonların bazı haraketlerini sürdürmektedir ama bir hormonun üç boyutlu yapısında yapılacak en küçük değişikliğin hücreler üzerindeki bi yolojik etkisini nasıl değiştirdiği henüz anlaşılamamıştır. Doğrusunu isterseniz ben elli yıllık Eczacı Babanın kimyasal deneyle rinden çok Tabiat Ananın milyonlarca yıllık deneyimlerinden kaynaklanan bilgeliğe daha fazla güveniyorum. Ama kadınların tümü aynı duyguyu taşı mıyor. Bazıları doktorlarının önerdiği ilaçları yeğliyor. Ayrıca inanış biçim leri biyolojiyi etkilediğinden, inançlarınız da yaşadığınız deneyimleri şekil lendiriyor. Karar sizlere ait olduğundan, benim yaklaşırrum herhangi bir ka dının olumlu deneyimini küçümsemek anlamına gelmiyor. Doğum Kontrol Hapları Geleneksel hormon takviye terapisinin başlama zamanına dek, me nopoz belirtileri sergileyen bir kadına doğum kontrol hapları vermek son derece kolay ve yaygın bir yöntemdir. Kadınları adet döngüsünün tehli keli olduğuna, yeniyetmelik kadar erken bir çağda doğum kontrol hapı kullanmaya başlamanın ve çocuk doğurmak istendiği zamanlar dışında kullanımı sürdürmenin uzun vadeli sağlık sorunlarından uzak tutacağına ikna etmeye yatkın bir görüş vardır. Ne var ki, tüm doğum kontrol hapla rında sentetik maddeler vardır ve bunlar doğal hormonlarımızın ritmini etkilediği gibi bize anlatmak istedikleri sağlık mesajlarını da maskeler. Üstelik bu hapların kan pıhtısı oluşması, baş ağrısı ve adet öncesi sendo rumu gibi yan etkileri de görülmektedir. Gerçi bazı kadınlara çok uygun dur ama ben hormonlarımın bir ilaç firmasının enerjisine değil, ayın ve gezegenlerin döngüsüne uyum göstermesini yeğlerim. Şu anda belki baş ka doğum kontrol yöntemleri denemeye hazır değilsiniz ya da düzensiz ve şiddetli adet kanaması gibi semptomları geçiştirrnek için kullanıyorsu nuz ama başka seçeneklerin de bulunduğunu sakın unutmayın. Hormonlar Hakkında Her Kadının Bilmesi Gereken Temel Bilgiler Hormon takviye terapisinin estrojenden fazlasını içerdiğini unutma mak gerekir. Yumurtalıkların salgıladığı progesteron ve testosteron gibi androjenleri de içerir. Bazı kadınlar hormon takviyesi yapmadan rahat Estrojen piyasada hap, deri bantı ve vajina kremi biçimlerinde bu lunmaktadır. Vajina kremlerindeki düşük dozlardaki sentetik estrojenin tüm sistem tarafından emilimi çok az olduğundan, bu hormonun lo kal et kisini isteyip gereğinden fazla maruz kalmak istemeyen kadınlar için gü venli sayılır.

Estrojen Eksikliğinin Semptomları • Ateş basma nöbetleri • Gece terlemeleri • Vajina kuruluğu • Ruhsal durum değişiklikleri (genellikle sinirlilik ve depresyon) • Akıl karışıklığı • Baş ağrıları, migren ağrıları • Vajina veveya mesane enfeksiyonları • İdrar yolu enfeksiyonları; idrar tutamama • Vajina duvarının ineelmesi • Azalan Cinsel istek Estrojen Fazlalığının Semptomları • Tek taraflı, zonklayan baş ağrıları • Tekrarlayan vajina mantar enfeksiyonları • Göğüslerin şişmesi ve hassaslaşması • Depresyon • Mide bulantısı, kusma • Şişkinlik • Bacak krampları • Sarıya dönük cilt rengi • Aşırı vajinal kanama "ÖZEL ESTROJENLER" SERMler HAKKINDA BİR NOT SERMler tamoxifen ve raloxifene gibi sentetik ilaçlardır. (Şu anda yalnızca bunlar piyasada bulunuyor; ardından başkalan da gelecektir.) Estrojen reseptörleriyle bağlanıp farklı beden dokularında estrojen etki sini seçerek değiştirdiklerinden bu ismi alırlar. Tamoxifen (marka adı Nolvadex) göğüs hücrelerindeki estrojen reseptörlerini bloke ederken, kemik, rahim dokusu ve kalpdamar sisteminde olumlu etkisini sürdür mesine izin verir. Raloxifene (marka adı Evista) estrojenin göğüs dokula rını harekete geçirmesini engellerken, kemik yoğunluğunu arttırır. Belirli dokularda daha baskın olan, ERalfa ve ERbeta olarak tanımlanan iki farklı estrojen reseptörü bulunduğundan bu seçmecilik olgusu gerçekle şir. Aynı estrojen bağlandığı reseptöre göre farklı etkiler yaratır. 0 En yaygın olarak kullanılan SERM olan Tamoxifen, estrojerıresep ıörüpozitif göğüs kanserinin tedavisinde kullanılmak üzere Gıda ve ilaç Dairesi tarafından 978de onaylanmıştır. Şimdilerde Amerikada göğüs kanseri tanısı konulan kadınların yaklaşık yarısına önerilmektedir. Alın mayan göğüste kanser oluşumu riskini azalttığı gibi, kanserin tekrarlama ve ölüme yol açma riskini de azaltmaktadır. Son zamanlarda yüksek gö ğüs kanseri riski taşıyarı kadınlarda kullanımı da onaylanmıştır. Ayrıca kemik yoğunluğu kaybını önlemeye yardımcı olduğu gibi LDL Kolesterol üzerinde olumlu etkisi vardır. Şimdiye dek yapılan çalışmalar ise kalp kri i riskini azalttığını göstermemiştir. Raloxifene ise göğüs kanseri riskini arttırmadan, kadınları osteopo roz ve kalp rahatsızlıklarına karşı korumak için kullanılmaktadır. Ne var ki, kemikleri estrojen kadar iyi koruyamamaktadır. SERMler konusunda bazı çekincelerim var. Doğada kesinlikle bu lunmuyorlar ve yararlarıyla risklerini gerçekten değerlendirebileceğimiz kadar uzun bir süredir kullanımda değiller. Estrojenin "kötü" etkileri ol madan "iyi" etkilerini sergiledikleri için beğenildiklerinden, günümüzde var olan göğüs kanseri paniğini hafifletmek için kullanılıyorlar ve gerçek ten bu ilaçlara gereksinimi olmayan ve kendileri için daha güvenli alter natifler bulunan kadınlar tarafından bile istenmektedirler. Göğüs kanse oluşmasını önler. Hamilelik beklentisi içindeki progesteron düzeyi yüksc lerek cenini taşırnak için rahim zarını damarlı dokuyla kalınlaştırır ve ha milelik gerçekleşmeyince birdenbire düşer.

Progesteronun bu ani düşüşü "yuvanın" (kalınlaşmış rahim zarının) adet kanaması biçiminde parçala narak atıldığını gösterir. Ayrıca progesteron beyin fonksiyonunu da etkiler. Sükunet duygusu yaratarak, endişeleriri hafifleyip bedeni canlandırıcı uykunun alınmasına yardımcı olur. Progesteron yumurtanın salınmasından sonra büyümeye başlayan corpus luteum diye tanımlanan, kist benzeri sarı maddeden salgılanır. orpus luteum, beden "hamile değilim" sinyalini gönderineeye dek pro gesteronu gitgide artan miktarlarda salgılar ve bu sinyali alınca yok olur. Bir kadın otuzlu yaşların ortasından kırkların başına doğru ya§ aldıkça, folikül (en azmdan bu toplumda) yumurtlama biçimine geçmeyi durdu rur ve böylece corpus luteumun oluşumu engellenir. 5 Zaman için bu du rum progesteron eksikliğini çoğaltır. rinden korkan genç bir kadın SERM içeren bir ilaç kullanmaya başlarsa, bunu uzun yıllar sürdürmek zorunda kalacaktır. Uzun vadeli olarak bazı estrojen bölgelerini bloke edip bazılarını harekete geçirmek ise iki tarafı keskin kılıç gibidir. Bu ilaçların beyindeki estrojen reseptörlerini bloke ederek Alzheimer hastalığı riskini yükselttikleri ortaya çıkarsa, ne yapa cağız? Tamoxifenin görme bozukluğu, ölümcül akciğer ambolisi ve rahim kanseri riskleri gibi kaygılandırıcı bazı yan etkileri şimdiden ortaya çıktı. Çalışmalar tamoxifenden farklı olarak raloxifenein rahim kanserine kar §I koruduğunu göstermiştir ama her ikisi de kolon kanseri riskini yükselt mekt~dir. Ayrıca menopoz dönemindeki kadınların tedavi etmek iste dikleri ilk semptom olan ateş basma nöbetlerini her ikisi de arttırmakta dır. 2 Daha da kaygılandırıcı yeni bir bulgu, beş yıl kullanım sonunda ta moxifenin göğüs hücreleri üzerindeki antiestrojenik etkisinin tam tersi ne döndüğünü göstermektedir. Pek iyi bilinmeyen nedenlerle bu ilaç bel ki de göğüs kanserini geliştirmektedir." Kısaca, başka hiçbir seçeneğiniz yoksa, SERMlerden kaçınmanızı ya da kullanımını en fazla beş yılla sınırlamanızı öneriyorum. Daha iyi bir seçenek ise biyoözdeş hormonlar ya da Bölüm 6da değindiğim alterna tifleri kullanmak olabilir. Progesteron Menopoza girme fikri bir kadının aklına gelmesinden yıllar önce, düzeyi ilk düşen hormon olan progesteron bazı semptomların ortaya çık masına neden olur. Kadın bedeni progesteron ile estrojenin dinamik bir denge içinde olması düzenine dayalı olduğundan, progesteronun azalma sı estrojen baskınlığına yol açar ve hem progesteron eksikliğinin, hem de göreceli estrojen baskınlığının semptomları ortaya çıkar. Progesteron menopoz öncesinde ve sonrasında temelolarak yumur talıklarda, aynca beyinde ve cilde yakın sinirlerde üretilir. 4 Doğurganlık çağında temel görevi rahmi hamilelik için hazırlamaktır. Aynı zamanda rahim kaslannı gevşettiğinden doğum kasılmalannın zamanından önce Progesteron Eksikliğinin Semptomları • .Adet öncesinde migren ağrısı • Adet Öncesi Sendromu benzeri semptomlar • Düzensiz ya da aşırı derecede şiddetli kanamalar • Endişe ve sinirlilik Progesteron Fazlalığının Semptomları • Sürekli uyku hali • Uyuklama • Depresyon Not Bedenlerimiz hamilelik boyunca çok yüksek düzeyde progcsıc ron bulundurmaya uygundur. Bu nedenle aşırı progesteron semptomları

SENTETİK HORMONLARıN SORUNLARI

Sentetik progestin tümüyle ayrı bir öyküdür. En sık önerilen proges tin, medroksiprogesteron asetat (MPA) (marka adı Provera, Amen) biçi mindedir. Bunun dışında norethindrone, norgestrel ve norgestiMate var dır. Aslında progestin bazı semptomlara neden olmakta ya da bazılarını şiddetlendirmektedir. Bu nedenle sentetik progestin içeren hormon tak viye terapi programlarından hiçbirini önermiyorum. Ayrıca MP Aın, estrojenin kan damarları üzerindeki belgelenmiş olumlu etkisini zayıflattığı da ortaya çıkmıştır. Damarların direncini arttı rıyor, kan akışını engelliyor ve beyindeki atardamarların direncini arttırı yor. Sürekli olarak estrojen ile birlikte MP A terapi si (Prempro bu tip te rapilerin bir örneğidir) uygulayan kadınlar üzerinde yapılan bir çalışma ilk iki yıl içinde, kalp krizi, koroner arter hastalıklarından ölüm ve toplar damarlarda pıhtılaşma olgularında artış olduğunu göstermiştir." Doğal biyoözdeş progesteron böyle riskler taşımadığı gibi çeşitli ya rarları da vardır. Ünlü PEPI (Menopoz Sonrası Estrojen Progestin Ka rışımı) deneyinde mikronize biçimde ağızdan alınan doğal progestero nun, Provera kullanan kadınlarda görülen kolesterol üzerindeki kötü et kileri önlediği ortaya çıkmıştır. Sentetik Progestin Semptomları • Baş ağrısı • Depresyon • Kilo alma ve şişkirılik • Karamsarlık • Cinsel isteğin azalması • Kan damarlarının daralması nedeniyle göğüs ağrısı ve kalbe gi den oksijende azalma olasılığı

ELLEN ÇOK FAZLA ESTROJEN, ÇOK AZ PROGESTERON

Bir üniversite kentinde çömlekçi ve yoga öğretmeni olarak çalışarı ElIen kırk üç yaşına bastığı ilkbahar, sabahları başının döndüğünü ve ak lının kanştığını fark etti. Bir kutu aspirin satın alırken daha önceleri hiç başının ağrımadığını, ama son zamanlarda ağrıların düzenli bir hale gel diğini ve bu durumu gerginliğe, hava değişimine ya da adet öncesi send roma bağlamakta olduğunu düşündü. Doktorunu ziyaretinde alınan kan örneğinde FSH düzeyinin yüksek çıkması menopoz dönemine yaklaştığı nı belirtir gibiydi. Doktoru akıl kanşıklığınırı, baş dönmesinin ve baş ağrı larının menopoz belirtileri olduğunu ve hormon takviyesi aldığı takdirde düzeleceğini söyledi. Her gün bir Premarin ve ayın son on iki günü Pro vera almasını önerdi. Birkaç gün içinde Ellen kendini perişan hissetti. Daha önceleri basit bir ağrı çekerken şimdi baş ağrısı zonklayan şiddetli bir migren ağrısına dönmüştü; bacaklarındaki kıpırtılardan dolayı uyuya mıyordu ve diğer semptomlarının çoğu geçmernişti. Aynı Bebek, Farklı Elbise Hormon takviye terapisinin son noktası önceden hazırlanmış karışımlardır. Bu ilaçlarda kullanılan sentetik hormonlar yıllardır ortalıktadır; tek farklılık ambalaj ve kullanım şekillerindedir. En yaygın olan Prempro, Premarin ile Proveranın karışımıdır. Ayrıca OrthoPrefest (biyoözdeş estradiol ve sentetik progestin norgestimate içerir) ve FemHRT (sentetik estradiol ve sentetik norethindrone içerir) adlı karışımlar da vardır. Bu kanşimlarm avantajı kullanım kolaylığı ve kadınların aylık kanama geçirmeyecekleri varsayımıdır. Ne var ki, çoğu kadının bedeni ilaç karışımlanna alışıncaya dek, ara sıra kanamalar yaşanmakta ve bir kısmı ilaçları kullanmaktan vazgeçmektedir. En önemli dezavantajı ise hepsinde sentetik progestin bulunması ve do oranlarının sabit olmasıdır. Ellen gerçi menopoz semptomları sergiliyordu ama göreceli olarak genç sayıldığından ve bu semptomları en fazla birkaç aydır sergilediğin den, geçi§ dönemine fazla yaklaşmış değildi ve çoğu kadın gibi progeste ron düzeyi düşüp estrojen düzeyi yükselmişti. Doktorun menopoz tanısı koymak amacıyla yaptığı FSH düzeyini saptayan kan tahlili, tablonun tümünü görmenin en doğru yolu değildi. Adeta upuzun bir filmde bir tek kareye bakmak gibiydi. Ellenin önerilen estrojen haplarını kullan maya başladıktan sonra sergilediği semptomlar, aşırı dozda estrojen al dığını gösteriyordu. Gerçi Ellen bunu bilmiyordu ama içgüdüsel olarak doğru bir adım atıp estrojen almayı bıraktı. Yirmi dört saat içinde kendini daha iyi his setti ve bir daha doktora gitmeden "başa çıkmaya" karar verdi. Ne var ki, başlangıçtaki semptomları sürünce, arkadaşlarının önerdiği başka bir doktor, estrojen, progesteron ve testosteron düzeylerini saptamak için tükürük testi yaptırdı. İkinci testin sonucu Ellenin menopoza yaklaştığı nı ve ilk hormon değişikliği nedeniyle progesteron düzeyinin düştüğünü gösterdi. Kendi bedeninin azalan progesteron düzeyine katkıda bulun mak için şimdi doğal progesteron kremi kullanıyor, kendini daha iyi his sediyor ve geçiş dönemi konusundaki bilgisi artıyor. "Sürüp giden bir ça lışma gibiyim," diye yazdı bana.

"Hormonlarımın durumu değişiyor ve şu anda işirne yarayanların altı ay sonra belki biraz değiştirilmesi gerektiği ni biliyorum." Testosteron Yumurtalıklarda ve böbreküstü bezlerde üretilen testosteronun te mel görevi yaşarnsal enerji ve cinsel dürtü sağlamaktır. Testosteron ve diğer androjenler bir kadının cinsel açıdan tahrik olma kolaylığını ve cinsel ilişkiyi başlatma sıklığını arttırır. Ayrıca bedenin cinsel işlevi olan bölgelerinin hassaslığını, orgazmların sıklığını, cinsel fantezilerin şidde tini ve orgazmla bağlantılı düşlerin görülmesini arttırır. Menopoz döneminde tüm kadınların testosteron düzeyi düşmcyc bilir ve hatta bazılarında androjen düzeyleri yükselebilir. Ama eğer bir kadın kronik Stres nedeniyle böbreküstü bezleri salgı eksikliği çekiyorsa (Bkz. Bölüm 4), testosteron düzeyinde önemli bir düşme görülür ve cin sellik içgüdüsüyle enerji düzeyinde azalma semptomları ortaya çıkar. Yu murtalıkların, rahmi n alınması, kemoterapi, işın tedavisi ya da otoimmün hastalıklar testosteron düzeyinin semptom sergileyecek kadar düşmesine neden olur. Henüz aydırılatılmamış nedenlerle bazı kadınlarda erken yetişkinlik ten yaşlılığa kadar testosteron düzeyinde tedrici bir azalma görülürken, bazılarında yaşarn boyu bol miktarda testosteron üretildiği saptanmıştır, Böbreküstü bezlerinin bu olguda bir rolü olduğu kesindir ama başka un surların etkisi olup olmadığının araştırılması gerekmektedir. Testosteron takviyesine karar vermeden önce tükürük ya da kan testleriyle serbest (bağımsız) testosteron düzeyi eksikliğinin kesinlikle saptanması gerekir. MenopozIa bağlantılı başka semptomlarda olduğu gibi her üç hormonun sergilediği semptomlar da birbiriyle örtüşmektedir. Örneğin, birçok ka dında cinsel dürtü azalmasının nedeni testosteron düzeyi normal kalır ken, estrojen düzeyinin düşmesine bağlı olabilir. Eğer bir eksiklik saptan mazsa, testosteron takviyesi uygulamanın hiçbir yararı olmayacaktır. Bu nokta oldukça önemlidir, çünkü testosteron takviyesi televizyon söyleşileri dünyasında popüler bir konu haline gelmiştir ve doktorlar ba yatlamış cinsel yaşamlarını canlandıracağını varsayan kadınların testoste ron reçetesi için başvurduklarını bildirmektedirler. Eğer gerçekten eksik lik varsa, testosteron takviyesinin artan cinsel dürtü, cinsel etkinlik, tüm bedensel enerji düzeyi, kasların sıkılaşması ve ruhsal durumda iyimser görüşlerin hakim olması gibi yararları görülecektir. Ayrıca bu hormonun düzeyi normal değerlere ulaştığı zaman kemik mineral yoğunluğunu ge liştirdiğinin de kanıtları vardır. Bir vajina kremine katıldığı zaman, tes tosteron vajina duvarının kalınlaşmasına ve kayganlaşmasına yardımcı olacaktır. Eğer eksiklik saptanmadan takviye ilaç kullanılırsa, doz aşımı oluşturacağından çoğu kadının istemeyeceği semptomlar ortaya çıkacak tır. Testosteron Eksikliği Semptomları • Cinsel dürtü azalması • Cinsel fonksiyon bozukluğu • Enerji azalması • Kendini iyi hissetme duygusunun azalması • Kasık tüylerinin zayıflaması Aşırı Dozda Testosteron Semptomları • Ruhsal durum bozukluğu • Özellikle yüz ve kafa derisinde sivileeler • Yüzdeki tüylerin çoğalması • Ses kabnlaşması

DHEA ya da biyoözdeş testosteron, ilaç hazırlayan eczanelerde cilt ya da vajina kremi olarak bulunmaktadır. (Gerçi DHEA reçetesiz satılır ama niteliği çok deği§tiğinden, ilaç olarak kabul edilenleri öneriyorum.) Ayrıca testosteron deri bantı olarak da bulunur. Sentetik metiltestoste ron hap olarak ya da Estratest adıyla estrojenle karışık bir merhem ola rak bulunuyor ama kullanımını önermiyorum. Hormon Alıp Almamaya Nasıl Karar Vermeli Menopoz döneminde hormon takviyesi alıp almamanız, fiziksel sağ lığınız, duygusal ve ruhsal durumunuz, beslenme modeliniz, ya§am biçi miniz gibi unsurlara bağlıdır. Bu unsurlar ikincil hormon üretim noktala rınızın bedeninizin yeni istemlerine nasıl yanıt vereceğini belirler. Meno poz semptomlarının geçici olduğunu öğrenmek bazı kadınlara yeterince güven verdiğinden, bunları ilaçla maskelemeden bu deneyimi yaşamayı yeğlerler. Ayrıca gevşeyip korkularımızın ve gösterdiğimiz direncin azal masına İzin verirsek, semptomlar da hafifleyebilir. "Plasebo etkisi" adıyla bilinen bu yaklaşım menopoz tedavisinde de önemli bir unsurdur. Yar dım isteyip bulabileceğimizden emin olmak da kendi açısından iyileştirici enerji sağlayacaktır. Karar Vermeden Önce Tüm Noktaları Gözden Geçirmek Hormon takviye terapisine karar vermeden önce hem kendi tıbbi geçmişinize. hem de aile bireylerinizin geçmişine bakarsanız, kendi he defleriniz ve gereksinimleriniz açısından doğru bir sonuca ulaşırsınız. Ba zı kadınlar geçiş dönemindeki semptomlarda rahatlamak için hormon takviye terapisi uygular ve menopoz geçişi tamamlanınca, hormon alımı nı bırakır. Kalp rahatsızlığı ya da osteoporoz gibi belirli sağlık sorunları açısından risk unsuru taşıdığını bilen bazı kadınlar ise takviye terapisini uzun süreli olarak devam ettirir. Bir kısmı ise kararsız kalmıştır hormon takviye terapisi uygulamak isterler ama bireysel ya da ailesel tıbbi geç rnişlerindeki bir sorun nedeniyle, estrojen aldıkları takdirde yüksek risk taşıyanların sınıfına gireceklerinden kaygı duyarlar. Bu nedenle hormon takviye terapisi konusunda karar vermeden önce taşıdığınız risk unsurla rını saptamalı ve bunlara ne kadar ağırlık tanıyacağınıza karar vermelisi nız. "Bunlara ne kadar ağırlık tanıyacaksınız?" diye sorduğum zaman, ailesel ve kültürel senaryoların gerçeklerinizin üzerinde ne kadar etkili olacağına karar verme yetkisine sahip olduğunuzu göstermeye çahşıyo rum. Menopoz belirtilerinin çoğu kadın için rahatsız edici olduğu bir ger çektir ama değişik toplumlardaki kadınlar çok farklı deneyimler yaşaya bilirler. Yapılan çalışmalar ateş basma nöbetlerinden Kuzey Amerikalı kadınların yüzde 708Sinin, buna karşılık Hong Kongdaki bir fabrikada çalışarı Çinli kadınların ancak yüzde 8inin etkilendiğini göstermiştir. 7 ,indeki kadınların yumurtalıklarının Kuzey Amerikalı kadınlardan biyo lojik açıdan hiç farklı olmadığını size garanti ederim. Öyleyse bunun ne deni beklentilerin gücü ve bir kültürün, bireylerinin hangi deneyimlerden geçeceğim saptaması olabilir.

Elbette hepimizin bu etkiyi kabullenme ve göstereceğimiz tepkiyi değiştirme gücümüz vardır. İstatistikler belirli bireyler değil, genelolarak gruplar üzerinde ön görüde bulunur. Çalışmalar bir kadının kültürel ve genetikailesel senar yolara olan inancının (ya da reddedişinin) kendi gerçeklerinin yaşarıma sında önemli bir roloynadığını göstermiştir. Aile içinde "kara koyun" ola rak bilinen insanların ailede sık görülen hastalıklara yakalanma olasılığı düşüktür, çünkü belki de kurallara karşı çıkmak ve çizgilerin dışını boya mak, kendilerine özgü bir yaklaşımdır. Sağlık uzmanlarının çoğu bizim sağlığımız hakkında tahmin yürütüp karar verirken istatistikleri göz önü ne almaya yönlendirildiğinden, eğer sağlığımızı ve görünümümüzü geliş tiriyorsa, ailenin "kara koyunu" olma tavrımızı öne çıkarmak, bu gibi du rumlarda" çok önemlidir. Gerçi bilimsel çalışmalar herhangi bir konudaki düşünüş biçimimizi etkiler ama ailemiz ve arkadaşlarımızla sürdürdüğümüz gündelik ilişkile rimiz, öğrendiğimiz bilimsel bilgileri nasıl şekillendirdiğimizi her şeyden daha çok etkileyecektir. Örneğin, eğer annenizin, ablanızın ya da en iyi arkadaşımzin herhangi bir hormon takviye terapisine başladıktan sonra canlandığına tanık olursanız, bu yaklaşımın yararları konusunda çok olumlu görüşleriniz olur. Buna karşılık eğer böyle birinin yüksek dozda estrojen aldığı için baş ağrısı, hassaslaşan göğüsler, kilo alma gibi isten meyen etkiler altında kaldığını görürseniz, herhangi bir terapiyi uygula ma konusunda hevesli olmazsınız. Ayrıca çevrenizdeki büyükanneler, ha lalar, teyzeler hiçbir hormon takviye terapi si izlemeden doksanlı yaşları na kadar sağlıklı, canlı bir ya§am sürrnüşlerse, menopoz dönemini ilaç kullanmaksızın atlatma konusundaki görüşleriniz olumlu olacaktır. Bireyselolarak benim payıma kalpdamar hastalıkları düştü, Anne annemle dedem kalp hastalığından öldüğü gibi, sevgili babam da tenis kortunda beyin anevrizmasından öldüğünde yalnızca altmış sekiz yaşın daydı. O tarihte annem elli iki yaşındaydı ve menopoz dönemine girmişti. Geçiş dönemini dul bir kadın olarak tamamladığı yıllarda, kadınların me nopozdan sonra fiziksel ve sosyal açıdan solup gideceklerine inanılırdı. Gerçi annem geleneksel öğütler ve doktor ziyaretlerinden hiç hoşlanmaz dı ama kız kardeşine ve yaşıtlarına Premarin takviyesi yapmadıkları tak dirde zayıf kemiklere, zayıf kalplere sahip minicik ihtiyar kadıncıklar ola cakları defalarca söylerımişti. Ama annem bu tahminlere hiç yüz verme di. Artık yetmişli yaşlannda ve ağır bir sırt çantasıyla dağlara tırrnanryor, kayak pistlerinde benim çevremde daireler çiziyor, çok canlı bir sosyal yaşarnı var, beyni jilet kadar keskin, tansiyonu 2 6 ve capcanlı bedenine hiçbir biçimde estrojen takviyesi girmedi. (Eklemlerindeki "tıkırdamaya" yardımcı olduğunu söyleyerek ara sıra doğal progesteron cilt kremi kulla nıyor.) Ailemin tıbbi miraslarından hangisi bana kalacak? Verdiğim fiziksel ve duygusal kararlar, yaptığım seçimlerle kendi geleceğimi şekillendirdi ğime inanıyorum. Kızlarımla torunlarımm da aynı biçimde davranacağına inanıyorum. Yetmiş yaşına gelince annemin bugünkü sağlık düzeyine sa hip olabilecek miyim? Elbette olacağım ama bunun nedeni bana miras kalması değil, benim seçimim olmasıdır. Hedefleriniz N elerdir? Birçok kadın (ve doktor) hormon takviye terapisini bir evet hayır kararı olarak görüyor ama ben bir süreç olarak tanımlamayı yeğliyorum. İlk adım olarak hormon takviye terapisiyle ulaşmak istediğiniz hedefleri saptamanız gerekiyor. İlaç firmalarının pazarlama yöntemlerinin aksine, bu terapi size geri dönme olanağı tanımayacak, yaşlarıma sürecini dur durınayacak ve sonsuza dek genç kalmanızı sağlamayacaktır.

Daha doğ rusu bunların oluşması sizin fiziksel, duygusal ve ruhsal sağlığınıza zarar verecektir. Eğer orta yaşı geçtiğiniz gerçeğini yadsımakta kararlıysanız, hormon takviye terapi si sizi bu gerçekle barıştıramaz. Ama bireysel ola rak hazırlanmış bir program hormon takviye içerse de, içermese de, fizik sel semptomları ve sağlık konusundaki kaygıları azaltacağmdan, enerjini Li yaratıcı tutkularınızı keşfetmek üzerinde yoğunlaştırmanızı sağlayacak, bunların yardımıyla yaşarn gücünüzü sonuna kadar canlandırmanıza yar dım edecektir. Hormon takviye terapisi genellikle menopozla ilişkilendi len kalp çarpıntılarınızı ve sinirliliğinizi maskeleyebilir ama bedeninizin dikkatinizi çekmek için gönderdiği bu işaretleriri altında yatan sorunları nızı çözmeyecektir. Sayıları gitgide artan çalışmalar beslenme modeli değişikliği, besin katkıları, egzersiz ve şifalı otların kadınların menopoz sürecinden geçme sine ne denli yardımcı olabileceklerini ortaya çıkarmaktadır. Bazı doktor lar gerçi bu yaklaşımların farkında değildir ve belki de size bunlardan söz etmeyeceklerdir ama bu yöntemler çoğu zaman hormon takviyesinden daha iyi sonuçlar vermektedir. Ayrıca hormon takviye terapisine ek ola rak dozajları, yan etkileri ve potansiyel riskleri azaltmak için de kullanıla bilirler. Başka bir deyişle hormon takviye terapi si ya da alternatif yakla şimlar arasında seçim yapmak zorunda değilsiniz. Sizi destekleyecek un surları bir meze tabağı olarak düşünün, Şu anda hoşunuza gidenleri se r çin, gitmeyenleri geride bırakın. Karar Verirken Etkin Olun Annelerimiz ve büyükannelerimiz için hormon takviye terapisi uygu lama (ya da uygulamama) kararı doktorları (ya da kocaları ve en yakın arkadaşları) tarafından verilirdi ve onlar yalnızca "uslu bir hasta olmakla" yetinirlerdi. Ya da karar vermemeye karar vererek her şeyi zamana bıra kırlardı. O dönemde çok az hormon takviye terapisi seçeneği bulundu ğundan yalnızca evet ya da hayır seçimi yapılabilirdi. Son zamanlara ka dar da potansiyel yararları, genellikle yanlış ilaç kullanımının yaratacağı yan etkilerin ya da uzun süreli sonuçların bilinmezliği korkusunun gölge sinde kalmıştı. 990ların sonuna doğru Amerikalı kadınların yüzde 20den azı terapi uyguluyordu ve uygulayanlar da altı ay sonra vazgeçi yordu." Şimdi bu eğilim değişiyor. Seçeneklerini ve işe yaramadığı takdirde terapi biçimini nasıl değiştireceğini bilen kadınların sayısı artıyor. Meno poz fizyolojisi ve tıp konusunda yeni bilgiler ediniyorlar. Her şeyden ön ce, hormon takviye terapisi seçenekleri son beş yıl içinde önemli ölçüde arttı. "Takviye terapisine gerek duyuyor muyum ya da istiyor muyum?" sorusunun yerini bir dizi farklı soru aldı "Hangi cins?", "Hangi güçte?", "Hangi karışımda?", "Hangi nedenle?", "Ne kadar süreyle?" ve "Riskleri nedir?" Seçeneklerin sayısı önce insanı ürkütebilir ama günümüzde hormon takviye terapisini seçenler çok daha memnun kalıyorlar. Gerçi menopoz dönemi başlangıcında insanın bedeninde ve beyninde olup bitenlere karşı kendini hissizleştirmesi için bu yöntemin bir araç olarak kullanılmasına karşıyım ama ıstırap çekmenin de bir yararı yok. Olup bitenleri yadsımak yerine, çok çeşitli yöntemler, formüller ve dozajlar bulunduğundan geçiş sürecinde size destek olacak bireysel bir program uygulamanız daha doğ ru olacaktır.

EVlE KIRILGAN DİYABET, KIRILGAN HORMONLAR

Enerjik, iyimser bir tezgahtar olan Evie, on üç yaşından bu yana di yabet hastası olmasına karşırı bu rahatsızlığın yaşamına hükmetmesine izin vermiyor. Düzenli olarak kanındaki glikoz düzeyini ölçüyor, günde iki kez insülin iğnesi yapıyor ve yılda en az bir şeker krizi yaşadığından "kırılgan" bir hasta olarak tanımlanıyor. Bu olaylara aldırmaz gibi görünen Evie durumunu "daha ciddiye" al masını öneren sevdiklerini ve arkadaşlarını bazen bezdiriyor ama üstüne düştükleri zaman da "tedirgin" olduğunu itiraf ediyor. Bu arada Diyabet hastalığının durumuyla duygularının durumu arasında bir bağlantı oldu ğunu fark etmeye başlıyor. Kocasına, patronuna ya da çocuklarından biri ne kızdığı zaman, insülin düzeyi ve beslenme gereksinimleri bir anda de ğişiveriyor. Menopoz döneminde metabolizma sorunları nedeniyle kan şekerinin çılgıncasına yükselip alçalması Evienin doktorunu hiç şaşırt mamış. "Yakınımızda bir lunapark var ve eğlence treni çok ürkütücü. Ben de ona benziyorum. Estrojen, glikoz FSH düzeyleri zıplayıp hopluyordu," diye yazdı bana. Hormon düzeyleri böylesine oynak olduğundan, düzene sokmak çok zor olmuş ama deneme yanılma yoluyla seçip uyguladığı hormon takviye ıcrapisi kapıldığı rahatsızlıkları hafifletmiş, metabolizmasını düzenlemiş (sonucunda glikoz düzeyi düzene girmiş) ve geçiş döneminde bedenine destek olmuş. "Bir süre kötü bir yolculuk yapar gibiydim ama doğru hormon düzeyleri sağlanınca birkaç hafta içinde bedenimdeki farklılığı hissettim." Gereksinimlerinizi Açıklığa Kavuşturmak Kendinize uygun en iyi seçimi yapmak için, gereksinimlerinizi açıklı ğa kavuşturmak ve bunların karşılanması konusunda etkin bir rol üstlen mek zorundasınız. Bunu başarmak için belki de birden fazla uzmanla gö rüşmeniz gerekir. Örneğin, kadın doğum doktorunuzun yanı sıra şifalı bitkilerle ilgilenen bir uzmanla görüşebilirsiniz. Belki de kendi doktoru nuza tanımadığı bir yöntemi uygulamayı ve sonuçların sorumluluğunu paylaşmayı önerebilirsiniz. Öncelikle aşağıdaki sekiz sağlık unsurunu gözden geçirin ve herhan gi birisinin sizinle bağlantısı olup olmadığına karar verin. Sonuçta eğer gerekiyorsa hangi takviye terapisini ne kadar süreyle uygulayacağınıza karar verebilirsiniz. Unsur Özellikle uykunuza engelolun, ateş basma nöbetleri gibi semp tomlardan kurtulmak istiyorsunuz. Kadınların hormon takviye terapisi ve özellikle estrojen takviyesini seçmesinin en yaygın nedeni budur. Ne var ki, önerilen formül ya da dozaj metabolizmalarına uygun olmazsa, yan et kileri varsa veveya aşırı dozaj semptomları ortaya çıkarsa, aynı rahatsız lıklar nedeniyle çoğu kadın terapiden vazgeçer. Eğer tedavi amacınız yalnızca semptomlardan kurtulmak ise, hor mon takviye terapisinin geçiş sürecinin sonuna dek uygulanması yeterli olacaktır. En az bir yıl boyunca adet kanamasının oluşmaması ya da Bö lüm 4de sözü edilen testler geçiş sürecinin sona erdiğini kanıtlayacaktır. Hormon tedavisini bırakınca tıpkı menopoz başlangıcı gibi bazı semp tomlar görülecektir ama birkaç ay içinde geçecektir. çoğu kadın şitalı ot lar, soya ürünleri, egzersiz ya da beslenme modeli katkıları programlarını oturttuktan sonra hormon takviye terapisini bırakır.

Eğer semptomları hafifletmek ama takviye hormonlardan uzak kal mak istiyorsanız, reçetesiz satılan, hormon içermeyen terapi yöntemleri ya da akupunktur gibi alternatif tıp yöntemleri de vardır. (Bkz. Bölüm 6.) Unsur 2 Boşaltım ve üreme sistemi semptomlarından kurtulmak istiyor sunuz. Vajina duvarlarının ve mesane dokularının sağlığı bedenimizdeki hormon kanşımına bağlıdır. Kadınlar stres (öksürür, aksırır, güler ya da ığır eşya kaldırırken idrar kaçırma), kötü zamanlama (tuvalete ulaşama dan idrar kaçırma), yinelenen mantar enfeksiyonları, vajina kuruluğu veveya cinsel birleşme sırasında rahatsızlık, yinelenen mesane enfeksi yonları, idrar sıklığı (günde sekiz kereden ve gecede bir kereden fazla) gi bi rahatsızlıklardan kurtulmak isterler. Estrojen (hap ya da lokal krem) veveya androjen hormonları (hap, lokal krem ya da deri bantı) yöntemleriyle küçük dozlar halinde kullanıl dığı zaman bile vajina ve mesane dokularının sağlığı korunmuş olur. Ör neğin, haftada iki, üç kez 2 mgr. doğal testosteron kremini vajinaya sür mek yeterli olacaktır. Bazen şitalı otların, soya ürünlerinin, ketentohu Ilmnun bitkiestrojenleri vajina dokularını menopoz öncesinin ıslaklığına ve sağlamlığına kavuşturabilir, (Bkz. Bölüm 6.) Bazı kadınlar ağızdan alınan estrojen haplarının vajina ve mesane dokularina yararlı olmadığını fark etmişlerdir. Kimse bunun nedenini bil miyor ama bölgeselolarak krem sürmek daha yararlı olacaktır. Unsur 3 Şu anda kalbiniz sağlam ama kalpdamar hastalıklan riski ta şıyarsunuz Bir kadının kalp hastalığı riskinin yükselmesi genellikle bazı unsurlara bağlıdır. ) babanın elli beş, annenin ya da birinci derecede ka dın akrabaların altmış beş yaşından önce kalp rahatsızlığı ya da felç geçir miş olması, 2) sigara içmek ya da egzersiz yapmamak gibi yaşarn biçimi unsurları, 3) düşük HDL kolesterol, yüksek LDL kolesterol ya da yüksek lrigliserid gibi önceden var olan unsurlar. Estrojen takviyesi LDL kolesterolü düşürür, HDL kolesterolü yük seltir. 9 Ayrıca bedenin kan damarlarını genişletmek için ürettiği nitrik Ilksit üzerinde olumlu bir etkisi vardır. (Erkeklerin iktidarsızlığında kul lanılan Viagra da etkisini nitrik oksit yoluyla gösterir.) Bazı çalışmalar geleneksel estrojen takviyesinin akciğer ambolisi de dahilolmak üzere kan pıhtılaşması riskini arttırabildiğini göstermiştir, I~strojenin bazı kadınlarda trigliserid düzeyini yükselttiği saptanmıştır. Her şeye karşırı kadın sağlığı uzmanlarının çoğu, estrojenin kalpda mar sağlığı üzerindeki yararlarının risklerinden daha fazla olduğu noktasın da fikir birliğine varmıştır. Yine de bir kadın estrojenle birlikte Provera ya da benzer sentetik progestin kullandığı takdirde bu yararlı ,etki biraz olsun gölgelenmektedir. Şu anda piyasada bulunan Prempro, Combipatch ve FemHRT gibi karma hormon terapileri sentetik progestin içerdiğinden hiç birinin kullanımını önermiyorum. Kadınlar doğal biyoözdeş hormonlardan kendilerine özgü dozlarda ayarlanmış terapiler uyguladıkları takdirde estrojenin daha fazla yarar sağlayacağına inanıyorum. Kan damarları üzerinde sentetik progestinin (özellikle Provera ve Amen) kötü etkilerinin hiç hormon kullanmamak tan daha tehlikeli olduğunu düşünüyorum,

Kalp hastalığı riskini azaltma nın denenmiş yöntemleri arasında sigara içmernek, düzenli egzersiz yap mak, E vitamini kullanmak, meyve ve sebze zengini bir beslenme progra mı uygulamak, soya ürünleri tüketrnek ve kiloyu normal sınırlar arasında tutmak bulunur. (Kalp sağlığı programı için Bkz. Bölüm 4.) Unsur 4 Daha önceden kalp raıatsızlığı tanısı kondu. Hormon takviye terapisine başlarken belirli bir kalp rahatsızlığı olan kadınlarda yaşamlarını tehdit eden kalp krizi ya da felç gibi olguların riskinin ilk yıl içinde biraz yükseldiğini duymuşsunuzdur. Ne var ki, bu risk ilk yıldan sonra azalıyor. çoğu bilim adamı bunun nedeninin Creaktif protein gibi "iltihaplan ma faktörü" olarak tanınan kimyasallarda hormonların dürtüsüyle artış ol duğunu düşünüyor ve hormon takviye terapisi uygulayan kadınların dola şım sisteminde bu maddenin yüzde 85 daha fazla bulunduğu görülüyor. Bu çalışmaya katılan kadınların neredeyse hepsi Premarin ile birlikte sentetik progestin kullanıyordu. Daha önce de belirttiğim gibi risk yükselmesinin, ilaçların medroksiprogesteron asetat (marka adı Provera ve Amen) içerme sine bağlı olduğunu düşünüyorum, Belirli yüksek dozlardaki estrojenlerin özellikle sigara içenlerde kalp krizlerine yol açacağı tahmin edilen kan pıh tılaşrnasıyla bağlantılı olduğu uzun süredir biliniyor. Kısaca kalp hastalığı riski olsun, olmasın kadınlar sentetik progestirı lerden uzak durınalı; aldıkları estrojenin doğal ve olabildiğince düşük dozda olmasına dikkat etmeliler. Unsur 5 Osteoporoz riskiniz yüksek ya da daha önceden kemik yoğunlu ğu kaybı saptandı. Annesi ya da büyükannesi osteoporoz olan bir kadının bu rahatsızlığa yakalanma riski yüksek olabilir ama bunun nedeni genetik mi, yoksa kemik sağlığımızı tehdit eden yaşarn biçimi seçimi mi, yaşarn dan beklentiler gibi alışkanlıkların "miras" olarak alınması mı, henüz bi linmiyor. (Belki de kontrolünüz altında olabilecek başka risk unsurları için Bkz. Bölüm 2.) Estrojen takviyesi menopozia bağlantılı kemik yo ğunluğu kaybının önlenmesine yardımcı oluyor ve terapinin sürdürülmesi kemik kırılma riskini en az yüzde 50 azaltıyor. Estrojenin kemikleri koru ma etkisi yalnızca terapinin uygulandığı sürece görülüyor. Testosteron gibi androjenlerin de kemik sağlığını korumak açısından bir rolü var. Doğalolarak yüksek testosteron düzeyine sahip kadınların osteoporoza bağlı kemik kırılma riski oldukça azalıyor. Düşük dozda tes tosteron takviyesinin de kemik yoğunluğunu korumaya yardımcı olduğu biliniyor. Fosamax adıyla piyasada bulunan bisphosphonateların, tamoxifen (Nolvadex) ve raloxifene (Evista) gibi SERMlerin de kemik yoğunluğu kaybını önlediği ve kırılma riskini azalttığı saptanmıştır. Tıpkı hormon takviye terapisinde olduğu gibi bu ilaçlar da ancak kullanıldıkları sürece etkili oluyor. Yüksek miktarda soya proteini tüketrnek, düzenli olarak ağırlık kul lanarak egzersiz yapmak ve D vitamini almak hem menopoz döneminde, hem de sonrasında kemik yoğunluğunu koruduğu gibi kırılma riskini de azaltıyor.

Unsur 6 Alzheimer hastalığına yakalanma riskiniz yüksek. Bu organik beyin rahatsızlığını şimdilik çok sınırlı olarak anlayabiliyoruz ve pozitif bir ailesel geçmişin en güçlü risk unsuru olduğunu biliyoruz ama bu has talığa yakalananların birçoğunda genetik unsurlar görülmüyor. Bazı çalış malar yüksek dozda alüminyum alımının (alüminyum kaplarda pişirilen yemekler ya da alüminyum kutularda saklanan besinler), bir bireyin Alz heimer hastalığına yakalanma riskini yükselttiğini öneriyor ama bu açı uan uzmanlar arasında görüş birliğine vanlmış değiL. Nedenlerini tümüyle anlamıyoruz ama ailesinde çok sayıda Alzhe imer vakası görülen kadınlarda estrojen takviyesi uygulamasının bu has ruhğın ortaya çıkma riskini azalttığı ya da başlangıcını erteledi ği biliniyor. Ne yazık ki aradığımız yanıtları bize verecek kadar uzun vadeli, geniş kapsamlı çalışmalar henüz yapılmış değiL. Başka bir deyişle konu estrojen ve Azheimer hastalığı olunca 990ların başında estrojen ve kalp hastalı ğı konusuna geri dönmüş gibiyiz; pek çok bulgu var ama kesin kanıt yok. Bu arada estrojen gibi progesteron ve androjenlerin de beyin fonksi yonlarını etkilediği açıkça biliniyor ve çoğu kadırun yaşarnı boyunca bu hormonları yeterince kullanarak beynini koruduğu görülüyor. Yakın ta rihte İngilterede hormon takviye terapi si uygulamayan menopoz sonrası kadınlar üzerinde yapılan bir ara

Şifa Market'ten Hemen 500 TL Nakit Kazanmak İstermisin!
1
BEĞEN
Şifa Market'in Resmi Facebook sayfasını alttaki butonu kullanarak beğenmelisin. Daha önce sayfa- mızı beğenmişsen; Tebrikler! ikinci adıma geçebilirsin.
2
PAYLAŞ
Aşağıdaki paylaş butonuna tıkla- malı ve bulunduğun makalemizi "Herkese Açık" olarak kendi say- fanda paylaşmalısın. Her payla- şımın sana bir çekiliş hakkı kazan- dırıyor.
3
KAZAN!
Tebrikler! Son olarak ödülü kazan- dığında sana ulaşmamız için alttaki formu doldurup bize göndermelisin.


Bu Makaleler İlginizi Çekebilir
Bunlar İlginizi Çekebilir
Yorumlar Konuya Yorum Yapın

Konu ile ilgili düşüncelerinizi paylaşın.

Diğer Makaleler
  • Erken Menopozun Tedavisi
  • Erkek Menopozu
  • İbrahim Saraçoğlu Menapoz
  • Menopozda Ateş Basması
  • Post Menopoz
  • Menopoz Testi
  • Menopoz Süresi
  • Menopozda Hamilelik Olur Mu
  • Kadınlarda Menopoz Dönemi
  • Solgar Menopoz
  • Menopozun İlk Belirtileri
  • Erken Menopoz Tedavi Yöntemleri
  • Erken Menepoz Tedavisi
  • Yaşdönümü Ve Cinsel İşlevler
  • Menapoz Nedir
  • Menapoz Belirtileri
  • Menapoz Tedavisi
  • Erken Menapoz
  • Erken Menopoz Belirtileri
  • Erken Menopoz
  • Erken Menapoz Belirtileri
  • Menopoz Nedir
  • Menopoz Tedavisi
  • Erken Menopoz Tedavisi
  • Menopoz Belirtileri
  • Menopozda Hamilelik
  • Menapozda Hamilelik
  • Menapoz Yaşı
  • Menopoz Yaşı
  • Menopozda Kanama
  • Menapoz Dönemi
  • Menopoz Dönemi
  • Menopoz Bitkisel Tedavi
  • Menopozda Bitkisel Tedavi
  • Erken Menapoz Tedavisi
  • Menapozda Bitkisel Tedavi
  • Menopoz Tedavisi Bitkisel
  • Menopoz Bitkisel Tedavisi
  • Menopoz Belirtileri Nelerdir
  • Menopoz Sıkıntıları
  • Menopoz Ateş Basması
  • Menopoz İlaçları
  • Menopozda Beslenme
  • Menopoz Sonrası Kanama
  • Menapoz Belirtileri Nelerdir
  • Menopoz Geciktirme
  • Menopozu Geciktirme
  • Menopozda Diyet
  • Menapoz İlaçları
  • Menapozda Beslenme
  • Menapozda Kanama
  • Erkeklerde Menapoz
  • Erkeklerde Menopoz
  • Kadınlarda Menopoz
  • Menopoz Nedenleri
  • Menapoz Ateş Basması
  • Menopozda Hamile Kalınır Mı
  • Erken Menopoz Nedenleri
  • Menopozda Terleme
  • Menopoza Girmek
  • Menopoz
  • Menopoz Diyeti
  • Menopoz
  • Menopoz Bitkisel Çözüm
  • Menopoza Girerken
  • Erken Menopoz Tedavileri
  • Menopoza Bitkisel Çözüm
  • Menopoz Ve Hamilelik
  • Menopozda Akıntı
  • Menopozda Kilo Alımı
  • Menopozda Kilo Verme
  • Menopoz Yaşı Kaçtır
  • Kadınlarda Menopoz Yaşı
  • Kadınlarda Menopoz Belirtileri
  • Menopoza Nasıl Girilir
  • Menopozda Yapılması Gerekenler
  • Menopozu Geciktirmenin Yolları
  • Cerrahi Menopoz
  • Menopoz Döneminin Belirtileri
  • Menopozda Kilo Alımı
  • Menopozda Zayıflama
  • Menopoza
  • Menopoz
  • Menopoz 2
  • Menapoza
  • Menopozla İlgili Sorular
  • Menopozda
  • Menopozun Belirtileri
  • Menopoz Belirtileri
  • Menopozun Tedavisi
  • Menopozun Tanımı
  • Menopozun Zararları
  • Menopozun Nedenleri
  • Menopozun Yan Etkileri
  • Menapozdan Sonra Kanama
  • Menopozun Evreleri
  • Menopozun Yaşı
  • Menopozun Geciktirilmesi
  • Menopozu Geciktiren Yiyecekler
  • Menopozu Geciktirmek
  • Menopozu Geciktirmenin Yolları
  • Menopozun Etkileri
  • Menopozda Cinsel İlişki
  • Menopozda Cinsellik
  • Menopozda Miyom
  • Menopozdan Sonra Kanama
  • Menopor
  • Menopozun Tedavi Yöntemleri
  • Menopoz Ve Tedavisi
  • Menopoz İçin Bitkisel Tedavi
  • Menopoz Tedavisi
  • Erken Menopoz Tedavi
  • Menopoz Belirtileri Ve Tedavisi
  • Menepozda Tedavi
  • Menopozda Kullanılan İlaçlar
  • Menopoz 3
  • Menopoz 4
  • Menopoz 5
  • Menopoz 6
  • Menopoz 7
  • Menopoz Dönemi Rahatsızlıklarında
  • Menopoz 8
  • Menopoz 9
  • Menopoz 10
  • Menopoz 11
  • Menopoz 12
  • Menopoz Dönemi 3
  • Menopoz 13
  • Menopoz 15
  • Menopoz Dönemi Rahatsızlıklarında 2
  • Menopoz Döneminde Kadınların Beslenmesi
  • Menopoz 16
  • Menopoz 17
  • Menopoz 18
  • Menopoz Sıkıntıları (Adeti’nin Sona Ermesi)
  • Yolculuk Başlıyor Menopoz
  • Menopoz Döneminde Beyin Alev Alır
  • Hormon Takviyesi 2
  • Bu, Menopoz Olamaz, Değil Mi ?
  • Kendinize Geri Dönmek
  • Değişimi Destekleyen Besinler Ve Katkılar
  • Pelvis Sağlığını Ve Gücünü Yaratmak
  • Cinsellik Ve Menopoz
  • Menopoz Dönemi Beyin
  • Kalbiniz, Tutkularınız Ve Sevinçlerinizle Yaşamak: Orta Yaş Kalbinizi Dinlemek Ve Sevmek
  • Karbonhidratlar, Şeker Ve Kalp Sağlığı: Her Kadının Bilmesi Gerekenle
  • Menopoz Bitkisel
  • Menopoz Tanımı
  • Menopozun Semptomları
  • Menopozda Gözlenen Değişiklikler
  • Menopoz Sonrası Sağlık Sorunları
  • Menopozda Beslenme İlkeleri
  • Menopozda Beslenme Nasıl Olmalıdır?
  • Menopoz
  • Menopoz Adetten Kesilme
  • Menopoz Belirtileri
  • Menopoz Tedavi
  • Menopozda Cinsel Yaşam
  • Menopoz Psikolojik Tepkiler
  • Menopoz Ve Adet Sorunları
  • Menopoz Döneminin Rahatsızlıkları
  • Menopoz Ne Zaman Biter?
  • Menopoz Nedir Belirtileri Nelerdir?
  • Hormon

    Takviyesi

    2