Alışveriş Sepeti
Okuduğunuz makale ile ilgili aklınıza takılan sorular için uzman kadromuz hizmetinizde.

Sorunuzu sorun, uzman kadromuz sorunuzun cevabını hemen e-posta adresinize göndersin.
Uzmana Sor
Çocuklarda Müzik Eğitimi
Hastalığınız hakkında merak ettiklerinizi uzmanımıza sormak için tıklayın, hemen cevaplasın.

Çocuklarda Müzik Eğitimi

 

Çocuklarda Müzik Eğitimi hakkında öncelikle bilinmesi gerekenler

 

Çocuklarda müzik eğitiminin önemi hakkında...  Çocuklarda amipli dizanteri sebepleri, çalma alışkanlığı sebepleri ve tedavisi, popo kaşıntıları, Diş dolgusu ve küçük yaşta müzik eğitimi hakkında tüm merak ettikleriniz ve bitkisel tedavi yöntemleri bu makalemizde yer almaktadır. 

 

Çocuk hastalıklarının tedavisine yardımcı aynı zamanda gelişimlerinde faydalı olan %100 bitkisel ürünlerimizi görmek için tıklayınız.

 

Müzik eğitiminin çocuk gelişimine etkilerinden söz etmek demek, öncelikle “müzik-çocuk gelişimi” ikilisi arasında bir korelasyon olduğu denencesini savunuyor olmak  anlamına gelmektedir. Bu denenceyi  destekleyen temel sayıltı ise, müziğin insan yaşamında belirli bazı işlevleri olduğudur.

Müziğin işlevleri, özü bakımından estetik temelli olup, bireysel, toplumsal, kültürel, ekonomik, eğitimsel nitelikler taşır. İşlevlerinin insan yaşamındaki yeri ve önemi nedeniyledir ki, müzik, insanlık tarihinin en eski çağlarından beri, hem çok etkili bir eğitim aracı, hem de çok önemli bir eğitim alanıdır. (Uçan, 1994)

Müziğin temel eğitimindeki ilk amaç, çocukta müzik  sevgisini  uyandırmak, hayal dünyasında müzik imgesini geliştirmek, ritim duygusunu ve kulak duyarlılığını kesinleştirmektir. (Pamir)

Müziği seven çocuk insanı sever, toplumu sever, yaşamı sever, eşsiz bir ruh gücü ve zenginliği kazanır. Eflatun’un da dediği gibi, estetik eğitim, ahlak eğitimini de etkiler. W.Shakespare’nin Venedik Taciri adlı oyununda “Kendinde müzik olmayan, seslerin Tatlı ahenginden heyecan duymayan insan, hinlik ve hırsızlık için yaratılmıştır. Onun ruhu geceden daha karanlık, tutkuları cehennemden daha karadır. Böyle bir insana güvenmeyiniz!” diyen sözlerinden de yola çıkarak,  insan ruhunun güzelliklerin yüceltebileceğini vurgulamak gerekir. Müzik bir güzellik ve eğitim aracıdır; insanı yumuşatarak geliştirir. (Yönetken, 1993)

Sanat, “yeterli ve amacına uygun müzik eğitimi almış bireylerden oluşan, sanat kültürü almış aydınlara sahip” toplumlarda rahat soluk alır ve gelişebilir. Avrupa’da müzik sanatı son yüzyılındaki büyük gelişimini geniş ölçüde okul müzik eğitimi ve öğretimine borçludur. (Yönetken, 1993)

2. YÖNTEM

Bu araştırma betimsel bir alan araştırmasıdır ve  evrenini, “müzik eğitiminin yararları”, örneklemini “müzik eğitiminin çocuk gelişimindeki etkileri”, oluşturmaktadır.

Bu araştırmanın konusu ve kapsamı gereği, “yazımlanmış” ve “yazımlanmamış” veri kaynaklarının her ikisinden de yararlanılmıştır.2 Bilir kişilerin görüşlerinin alınması kapsamında elde edilen bilgilerden ve konuyla ilgili olarak yararlanılan İngilizce yazılmış/İngilizce’ye çevrilmiş/Türkçe’ye çevrilmiş kaynaklardan elde edilen veriler bulgular bölümünde kullanılmıştır.

3. BULGULAR VE YORUM

3. 1. Çocuğun Gelişiminde Olumlu Etkilere Sahip Olabilmesi İçin Müzik Eğitiminde Bulunması Gereken Nitelikler

Suzuki’ye göre, çocukların pek çok yeteneğinin3 kendi yapılarının bir parçası haline gelene dek geliştirilmesi gerektiği açıktır. Ancak okullardaki müfredat öğrenmenin bu temel kuralını göz ardı ederek, bireysel farklılıklarsa hiç düşünülmeyerek uygulanmaktadır. Çocuklar günlük  olarak, sürekli zorluğu artan materyaller öğrenmeye zorlanmakta ve bazıları bu hıza yetişemeyerek cesaret kırıklığı yaşamakta, engellenmiş olmaktadırlar.(Erman, 2000)

Kendi ülkemizden bir örnek vermek gerekirse, MEB müzik ders programlarının hedefinin, uygar insan yetiştirmede çocuğu ya da genci her yönüyle tamamlamak amacıyla kulağını, sesini, zevkini eğitmek ve ona genel bir müzik kültürü kazandırmakla beraber, müzikal yönden diğerlerinden farklı yeteneklere sahip olan öğrencilerin saptanması ve yönlendirilmesi gibi, baştaki hedefi bütünleyen yeni düşünce ve yaklaşımları da içermesi gerekir. (Tufan, 1992)

Bu bağlamda; hem bireysel hem toplu çalışma imkanı veren müzik dersleri, çocukların içinde bulundukları yaşa, çevreye ve kendi kişilik yapılarına göre farklı  öğrenme ve gelişme özellikleri gösterdikleri göz önüne alınarak yapılmalıdır. Özel eğitim söz konusu ise, bireysel  farklılıkların gözlemlenmesi ve özellikle başlangıç derslerinde çocuk hakkında  ön fikirler oluşturmamızı sağlayan kendine özgü öğrenme-kavrama becerisi, bedensel-zihinsel uyum özellikleri, var olan müziksel yeteneğinin düzeyi ve bu düzeyin gelişim hızı doğrultusunda ona en uygun yöntemlerin, konu sıralamasının, ders süresi ve yoğunluğunun belirlenmesi çok önemlidir.

Müziğin temel eğitimindeki ilk amacın çocukta müzik  sevgisini  uyandırmak, hayal dünyasında müzik imgesini geliştirmek olması nedeniyle, başlangıçta derslerin önemli bir bölümü müzikli oyunlarla çocuğun kendini ifade edebileceği  ve zevk alabileceği biçimde düzenlenmelidir. Çocukların severek ve kolayca öğrenebileceği hem de günlük yaşamında var olan ezgileri içeren kitaplar seçilmeli, çeşitli çalgılar (özellikle Orf çalgıları) gibi öğrenmeyi destekleyici görsel materyaller kullanılmalıdır. Bu tür materyaller sayesinde alana özgü teorik bilgilerin sıkmadan ve somuttan-soyuta ilkesi korunarak verilebilme şansı da doğacaktır.

Kaliteli bir eğitimde olması gereken bir başka nitelik de, hayata geçirmedir (yaşantıya katma). Çocuğun günlük yaşamdan kopuk olmayan şarkıları öğrenmesi buna bir örnek oluşturabileceği gibi, gurup içindeki etkinlikler de önemli bir yaşantıya katma biçimidir. Kişinin, emsallerini gözlemlemesi ve deneyimlerini paylaşması yaptığı işin toplumsal değerini ve işlevini  anlamasına yardımcı olur. Bu etkinlikler okulda koro ile dinleti sunumları ve bireysel konserler verme ya da izleme biçiminde  olabilir.

İyi bir eğitim her şeyden önce çocuğun “hazır bulunuşluk” düzeyine bağlıdır. Yani iyi motive edilmiş bir çocuk / çocuk gurubu, gelişim yoluna doğru adımla başlamıştır denilebilir.  Burada, olumlu bir pekiştireç olan “övgü”nün de müzik derslerinde yer alması gereken bir konu olduğunu vurgulamak gerekir. Klasik eğitimin vazgeçilmez bir öğesi olan “pekiştireç kullanımı”, her ne kadar bir yargı bildirdiği ve oto-kontrolü gerilettiği gibi gerekçelerle çağdaş eğitim yaklaşımlarında tercih edilmiyor olsa da, özellikle okul öncesi ve ilk öğretimde kontrollü biçimde kullanılmasının yararları vardır. Yerinde ve uygun bir dille kullanılan her tür pekiştireç öğrenmede motivasyonu sağlayabilir.  Örnek olarak, pekiştireç olarak kullanıldığında  “övgü” nün motivasyondaki büyük etkisi tartışmasızdır ve bu basitçe şu cümleleri değiştirerek bile sağlanabilir:

Yanlış yapıyorsun(uz) : “ Böyle olduğundan emin misin(iz)?”(OTOKONTROL)

Ne öğrettiğimi anlamamışsın(ız) : “ Bu konuyu yeniden ele alalım ve tekrar deneyelim” (DÜZELTME)

Eh...bu bir şeye benzedi :  “İyi! Daha iyisini de yapabileceğine(ize) inanıyorum! (TEŞVİK)

Olmadı : “Güzel, daha da güzelini yapmayı zamanla öğreneceksin(iz)”  (TAKDİR)

Son olarak, sağlıklı, huzurlu, başarılı, mutlu çocuklar yetiştirmek için en önemli vitaminin SEVGİ olduğunu hatırlayarak, müzik eğitiminin bir sevgi aktarımına sahip olması gerektiğini de vurgulamak gerekir.

3. 2. Müziğin Çocuk Gelişimindeki Etkileri

Müziksel yetenek seviyeleri ne olursa olsun, her çocuğun hayatında müzik vardır ve her çocuk müzikle ilgili en az bir etkinliği yaşamına katmaktan keyif alacaktır. Bireysel olarak ya da toplu biçimde çalgı çalmak / şarkı söylemek,  dans etmek, müzik dinlemek bu etkinliklerden bazılarıdır. Çocuğu bunlardan kendisini en iyi ifade edebileceği hangisi ise ona yönlendirmek ve genel bir müzik sevgisi, beğenisi kazandırmak özellikle okul öncesinde başlanılması gereken eğitim hizmetlerindendir ve hem uzman eğitimcilere hem ailelere sorumluluk düşmektedir.

Müziğin, çocuğun gelişimine etkileri, çocuğun müziksel becerilerinin  geliştirilmesi ve müzik eğitimi yoluyla müzik dışı becerilerinin de geliştirilmesi olmak üzere iki yönlü düşünülmelidir.

3. 3. Müziğin, Çocuğun Duygusal ve Sosyal Gelişimine Etkisi

Her çocuğun, özellikle kendisini en iyi ifade edebileceği müziksel etkinlik türünde gurupla çalışması kuşkusuz onun sosyalleşmesinde çok önemli bir yere sahiptir. Örneğin, gurupla söyleme, sesini kullanmayı ve denetlemeyi keşfedeceği, uyum becerisini geliştireceği, işbirliğine dair disiplin kazanacağı türden bir etkinlikken; bireysel çalgı çalması enerjini olumlu yönlendirebileceği, kişisel doyum sağlayabileceği ve ritim-melodi duygusunu geliştirebileceği türden bir etkinliktir.

Benzer biçimde, çocukların müzik duygusunun gelişiminde sürekli dinleme önemli yer tutar. Bu nedenle derslerde sıklıkla canlı ya da herhangi bir kayıttan dinlemeye zaman ayrılabilir. Bunun ev yaşantısı içinde sürdürülmesinin önemi de büyüktür. Ancak dinleme günlük bir alışkanlık olarak ele alınmalı, çocuk oturup dinlemeye zorlanmamalıdır. Örneğin yemek yerken, oyun oynarken ya da uyumak için yattığında...

Sanılanın tersine, çocuk aynı müziği sıklıkla dinlemekten sıkılmaz ve dinleme olumlu bir öğrenme sağlar. (Tabi, tekrarlar hakkında şikayet edildiğini duymaz yani böyle bir olumsuz öğrenme ile karşı karşıya kalmazsa!!!) Özel eğitim söz konusu ise, çocuğun dinlemesi için seçilen eserlerin içinde ileride çalacağı / söyleyeceği parçaların olması o parçaları öğrenirken hiç duymadığı bir parçadan kat be  kat kısa sürede sonuca ulaşmasını da sağlayacaktır.

Müzik dinleme etkinliğinde dikkat edilmesi gereken nokta, dinlenilecek müziklerin seçimidir. Yapılan seçimler, çağdaş ve gelişmeye açık nitelikte çalışmaları, çeşitli türleri / formları / ses sistemlerini, hem evrensel hem ulusal ve hem sanat hem halk müzik örneklerini içermelidir.

Çocuklara müzik öğretimini verenlerin raporları, diğer bir çok faydayı müzik öğretimi ile ilişkilendirmektedir. Duke, Flowers ve Wolf (1997), ailelerin ve piyano eğitmenlerinin, piyano öğretiminin çocukların “disiplin, adaptasyon, rahatlama yeteneği, öz-güven4 sorumluluk, kişisel düşünce” gibi kişilik özelliklerinin gelişiminde etkili olduğuna ve öğrencinin yaşamdan aldığı zevki arttırdığına inandıklarını bulmuşlardır. Piyanistin kişilik özellikleri üzerine yapılan ender araştırmalar (Kemp, 1996) bu inanışların deneysel kanıtlarla desteklenebilirliğini öne sürmeyi mümkün kılmaktadır.

Spychiger’in araştırmasına ve “ Mozart IQ Artışı Sağlar” adlı çalışmanın sonuçlarına dayanılarak şunlar söylenebilir: Daha fazla müzik eğitimi alan çocuklar, öğretmenleri ile daha işbirlikçi ve arkadaşları ile daha dostça ilişkiler içindedirler. Ayrıca,  çocuklar birlikte müzik yaparlar ve  şarkı söylerlerse, birbirlerini dinlemeyi daha kolay öğrenirler. Çünkü rekabetçi  davranışlar müzik yapmakla uyuşmamaktadır. (Edwards, 1997)

3. 4. Müziğin, Çocuğun Bedensel ve Psiko-Motor Gelişimine Etkisi

Seslerin doğumundan itibaren çocuğu devinimlere yönlendirdiği bilinmektedir. Şarkılardaki soluk belirteçlerine göre nefes alma, solunum kontrolünü ve akciğer gelişimini sağlayabileceği gibi; çalgılarla çalışma, hem büyük ve küçük kasların gelişimini hem psiko-motor gelişimini olumlu etkiler. Bu etkinliklerin gurup içinde sürmesi gelişimi hem hızlandırır hem de iletişim becerilerine yeni bir pencere açar.

3. 5. Müziğin Çocukta Dil Gelişimine Etkisi

İnsan doğuştan dil ve konuşma yeteneğiyle doğar. Önce çevresindeki sesleri dinler, bunları anlamaya ve benzerini çıkarmaya çalışır. Ardından kendisini anlatmak ve çevresini anlamak için sözcükleri kullanarak cümleler kurar. Sesler, çocuğun dış dünya ile ilk iletişim aracıdır.

Çocukta dil gelişimi okul öncesinde gerçekleşir.5Bu gelişimi destekleyen en güzel araç şarkılar ve tekerlemelerdir. Sözleri, dili ve duyguları geliştirici olan, ezgileri uygun ses aralığında yazılmış, söz-müzik cümleleri uyumlu (prozodisi başarılı),  doğru cümlelemeler, doğru vurgulamalarla söyletilen şarkılar ve tekerlemeleri, 6 yaştan sonra örgün eğitimde “yazma” öğrenimi izler. Burada, öğretmenin diksiyonu vb. çok önemlidir çünkü o bir modeldir. (Seyrek&Sun, 19??)

Müziğin, dil gelişimini hedefleyerek bir öğretim aracı olarak kullanılmasında, dildeki ve müzikteki bilişsel süreçlerin karşılaştırılması sonucu saptanan benzerliklerden de bilinçli biçimde yararlanılabilir.6

“Müzik eğitimi işitsel temporal işlemleri kuvvetlendirerek, sözel becerilerin gelişimini dolaylı yoldan etkiler” şeklindeki hipoteze dayalı bir araştırmalarında Jakobson, Cuddy, Kilgour (2003); işitsel temporal işlemlerin kuvvetlenmesinin, hızla değişen akustik olaylardaki çok ince ayrımları fark edebilme şeklinde gerçekleştiğini ortaya koymuşlardır. Müziksel algı  ve sözel algı bağlantısı, sağdan çok sol lobda etkili çimde gelişmektedir. Dahası, deneklerle yapılan önceki çalışmalarda işitsel temporal işlemlerin gelişimi- sözel ayırt etme becerisi- dili anlama becerisi  arasında anlamlı bir bağlantı olduğu anlaşılmıştır. Tüm bu çalışmalardan anlaşılmıştır ki, müzisyenlerde işitsel temporal işlemlerin gelişmesi, diğer insanlardan farklı biçimde sözel bellek becerilerinin de öne çıkması-artmasına yol açmaktadır.

Müzisyenlerde sözel belleğin performansındaki bu artış, müzik eğitiminin işitsel işlemlerden sorumlu temporal lobu geliştirmesi yolu ile gerçekleşmektedir:

1. Bilişsel algı ve işlemler müzik eğitimi ile güçlenmektedir.

2. Bu ise, sol beyinde yer alan işitme bölgesinin nöronlarındaki plastik (geri dönebilir-2 yönlü esnekliği olan)  değişimler yoluyla gerçekleşmektedir.

Bu değişimlerde, bireyin kaç yaşında eğitime başladığı önem taşımaktadır çünkü beynin işlevsel ve yapısal karakteristikleri  yaşa göre biçimlenmektedir. (Bu anlamda 7 yaş sonrası biraz şanssız bir durum oluyor.) (Jakobson, Cuddy, Kilgour, 2003)7

İsviçre Fribourg Üniversitesi Elemanı psikolog Maria Spychiger’a göre, okulda daha çok müzik eğitimi alan çocukların dil öğrenme yetenekleri normal eğitim görenlere göre daha çok gelişmektedir. Spychiger’ın araştırmasında, yaşları 7 ve 15 arasında değişen çocukların bulunduğu 70 sınıfın yarısına, matematik ve dil derslerinden artan zamanlarda, haftanın 5 günü fazladan 45 dakika müzik eğitimi verilmiş, diğer yarı müzik derslerini  haftada 1-2 saat almayı sürdürmüştür. 3 yıl sonunda değerlendirilen veriler, fazladan ders alan çocukların dil derslerinde daha başarılı olduklarını gösterirken, daha az müzik eğitimi alan kontrol gurubu çocuklarının matematik başarıları ile fark oluşmadığı saptanmıştır.  

 

Yorumlar Konuya Yorum Yapın

Konu ile ilgili düşüncelerinizi paylaşın.

Diğer Makaleler
  • Ergenlik 2
  • Aile Kuralları
  • Aile Yapısı Ve Ruhsal Yapı
  • Aile Yemekleri
  • Ailenizin Sağlıklı Bir Ruhsal Yapıya Sahip Olmasını İstiyorsanız, Önerilerimize Kulak Verin
  • Alkol Karışımı İle Kullanılan Bitki Ve Otlar
  • Alternatif Çocuk Yiyecekleri
  • Anne Sütü
  • Anne Sütü
  • Anne Sütü Ve Emzirme
  • Anne Sütünde Toksik Maddeler Var Mıdır ?
  • Anne Sütünün Antienfektif Öğeleri
  • Anne Sütünün Enerji Ve Besin Ögeleri Düzeyini Etkileyen Faktörler
  • Anne Sütünün Enerjisi
  • Anne Sütünün Karbonhidratları
  • Anne Sütünün Proteini
  • Anne Sütünün Üstünlükleri
  • Anne Sütünün Vitamin Ve Mineralleri
  • Anne Ve Babaları İle Birlikte Yatmak İsteyen Çocuklar
  • Antibiyotik İçeren Et Ürünlerini Tüketmek Güvenilir Midir ?
  • Antibiyotikler
  • Antibiyotikler
  • Antropometrik Ölçümler
  • Ara Öğünler
  • Aromaterapi 3
  • Aromaterapi 4
  • Aromaterapi Nedir?
  • Aromaterapi Uygulamaları
  • Aşı
  • Aşırı Kiloların Nedenleri
  • Aşırı Kilolu Çocuklar
  • Ateş Yükselmesi
  • Ayurveda
  • Bach Kimdir ?
  • Bach Terapileri
  • Bağırsak Solucanı 2
  • Bağışıklık Sistemini Güçlendirmek İçin Yapmanız Gerekenler
  • Banyo
  • Banyoda Kullanabileceğiniz Bitki Ve Otlar
  • Barbeküde Hazırlanan Yiyecekler Güvenilir Midir ?
  • Barbeküler
  • Bebeğinizi Emzirmeniz İçin 8 Önemli Neden
  • Bebeğinizin Vücudunun Arka Kısmına Yapabileceğiniz Masajlar
  • Bebeğinizin Vücudunun Ön Kısmına Yapabileceğiniz Masajlar
  • Bebek Masajı
  • Bebekler
  • Bebekler İçin Önerilmeyen Gıdalar
  • Besin Değeri Yönünden Anne Sütü
  • Besin Maddelerinde Bulunan Katkı Maddeleri
  • Besin Terapileri
  • Besin Terapisi Ne Anlama Gelir?
  • Beslenme Çantasının İçine Neler Kayalım?
  • Beslenme Eğitimi
  • Beslenme Tedavisi İlkeleri
  • Beslenmenin Sorun Haline Geldiği Anlar
  • Bir Çıkış Yolu Var Mı ?
  • Birden Çok "doğal" Tedavinin Birlikte Sürdürülmesi
  • Bireysel Özgürlük
  • Bit
  • Bit Için
  • Bitki Esanslarının Kullanım
  • Bitki Ve Otlar Güvenilir Midir?
  • Bitkisel Haplar 2
  • Bitkisel Krem Ve Merhemler
  • Boğaz Ağrıları 3
  • Bst
  • Buhar İnhalatörü İle
  • Burnu Tıkalı Olduğundan "tısıl Tısıl" Konuşan Çocuklar İçin
  • Buteyko Metodu
  • Buteyko Metodu Nedir?
  • Buteyko Terapisi Nasıl Uygulanır?
  • Çiçek Terapilerinin Etkileri
  • Çiçek Terapilerinin Uygulanışı
  • Çiçek Terapisi
  • Çocuğum Ne Kadar Uyumalıdır ?
  • Çocuğum Şişman Mı ?
  • Çocuğum Zayıf Mı ?
  • Çocuğumun Beslenme Alışkanlıkları Değişebilir Mi ?
  • Çoçuğun Beslenmesi (Süt Çoçuğunun)
  • Çocuğun Yemesi Için Ne Yapmalı?
  • Çocuğunuz Aşırı Kiloluysa Ne Yapabilirsiniz ?
  • Çocuğunuz Geceleri Sık Sık Uyanıyorsa
  • Çocuğunuz İçin Kullanabileceğiniz Yağlar
  • Çocuğunuz Uykuya Dalamıyor Mu ?
  • Çocuğunuza En Uygun Uyku Ortamı
  • Çocuğunuza Özgüven Kazandırmak İçin
  • Çocuğunuza Uygun Terapiyi Seçebilmek
  • Çocuğunuzdan Sadece Sizin İstediğiniz Rolü Oynamasını İstemeyin
  • Çocuğunuzla Kurduğunuz İlişkide Eşit Rollere Sahip Misiniz?
  • Çocuğunuzu Uyandırırken
  • Çocuğunuzun Bağışıklık Sistemini Güçlendirin
  • Çocuğunuzun Bireysel Özgürlüklerini Kullanması İçin Neler Yapabilirsiniz?
  • Çocuğunuzun Dinamizmini Ölçebilir Misiniz ?
  • Çocuğunuzun İyileşmesini Sağlayabilecek Bazı Öneriler
  • Çocuğunuzun Kendini İfade Etmesini Sağlayın
  • Çocuğunuzun Motivasyonunu Artırmak İçin Bazı Öneriler
  • Çocuğunuzun Odasını Döşerken Hangi Renkleri Seçmelisiniz
  • Çocuğunuzun Vücudunun Çalışmasını Sağlayın
  • Çocuk (Erkek Olur)
  • Çocuk Büyürken
  • Çocuk Gelişimi 1
  • Çocuk Gıda Piramidi
  • Çocuk İçin Hangi Renk Seçmelisiniz
  • Çocuk Mamamalarının Hazırlanması
  • Çocuk Ve Gençlerde Şişmanlığın Yol Açtığı Sağlık Problemleri
  • Çocuk Ve Gençlerde Şişmanlığın Yol Açtığı Sağlık Sorunları?
  • Çocuk Yemiyorsa Ne Yapmalı?
  • Çocukla İletişim
  • Çocuklar
  • Çocuklar Da Büyür
  • Çocuklar Diş Çıkarma
  • Çocuklar Egzersiz Yapmayı Neden İstemez?
  • Çocuklar Hangi Egzersizleri Yapmalıdır?
  • Çocuklar İçin Doğal Tedaviler
  • Çocuklar İçin En İyi Egzersiz
  • Çocuklar Için En Rahat Ayakkabı
  • Çocuklar İçin Kullanabileceğiniz Şifalı Bitkiler Ve Otlar
  • Çocuklar İçin Yaygın Olarak Uygulanan Homeopati Terapileri
  • Çocuklar Ne Kadar Egzersiz Yapmalıdır?
  • Çocuklar Niçin Beden Eğitimine İhtiyaç Duyar?
  • Çocuklara Özel Feng Shui İlkeler
  • Çocuklara Verilen Egzersizlerdeki Amaçlar
  • Çocuklarda 2 Yaş
  • Çocuklarda 3 Yaş
  • Çocuklarda Aft
  • Çocuklarda Aft Tedavisi
  • Çocuklarda Ağız Kokusu
  • Çocuklarda Ağlama
  • Çocuklarda Ağrı Ve Sancılar
  • Çocuklarda Ağrı Ve Sancılar
  • Çocuklarda Ahlak Gelişimi
  • Çocuklarda Akdeniz Anemisi
  • Çocuklarda Akıntı
  • Çocuklarda Alarji
  • Çocuklarda Alerji
  • Çocuklarda Alerji Çeşitleri
  • Çocuklarda Alerji Tedavisi
  • Çocuklarda Alerji Testi 2
  • Çocuklarda Alerjik Astım
  • Çocuklarda Alerjik Bronşit
  • Çocuklarda Alerjik Öksürük
  • Çocuklarda Alerjik Rinit
  • Çocuklarda Allerjik Astım
  • Çocuklarda Allerjik Öksürük
  • Çocuklarda Allerjik Rinit
  • Çocuklarda Altına Kaçırma
  • Çocuklarda Amip
  • Çocuklarda Amipli Dizanteri
  • Çocuklarda Anestezi
  • Çocuklarda Anksiyete
  • Çocuklarda Anksiyete Bozukluğu
  • Çocuklarda Antibiyotik
  • Çocuklarda Antibiyotik Kullanımı
  • Çocuklarda Apandisit
  • Çocuklarda Artikülasyon Bozukluğu
  • Çocuklarda Aşı
  • Çocuklarda Aşı Takvimi
  • Çocuklarda Aşılama
  • Çocuklarda Aşırı Kusma
  • Çocuklarda Aşırı Terleme
  • Çocuklarda Aşırı Terleme Nedenleri
  • Çocuklarda Aşk
  • Çocuklarda Astigmat
  • Çocuklarda Astım Belirtileri
  • Çocuklarda Ateş Düşürme
  • Çocuklarda Ateş Düşürmek
  • Çocuklarda Ateş Düşürücü
  • Çocuklarda Ateş Yükselmesi
  • Çocuklarda Ateşlenme
  • Çocuklarda Ayak Ağrısı
  • Çocuklarda Azı Dişi
  • Çocuklarda Azı Dişleri
  • Çocuklarda Bacak Ağrısı
  • Çocuklarda Bademcik
  • Çocuklarda Bademcik Ameliyatı
  • Çocuklarda Bademcik Şişmesi
  • Çocuklarda Bağırsak Enfeksiyonu
  • Çocuklarda Bağırsak Hastalıkları
  • Çocuklarda Bağırsak Tembelliği
  • Çocuklarda Balgam Sökücü
  • Çocuklarda Balgamlı Öksürük
  • Çocuklarda Balık Yağı
  • Çocuklarda Banyo Korkusu
  • Çocuklarda Baş Ağrısı
  • Çocuklarda Bayılma
  • Çocuklarda Bel Ağrısı
  • Çocuklarda Besin Alerjisi
  • Çocuklarda Beslenme
  • Çocuklarda Beslenme Alışkanlıkları
  • Çocuklarda Beslenme Programı
  • Çocuklarda Beslenme Sorunları
  • Çocuklarda Beslenmenin Önemi
  • Çocuklarda Beta Virüsü
  • Çocuklarda Beyaz Saç
  • Çocuklarda Beyin Gelişimi
  • Çocuklarda Beyin Tümörü
  • Çocuklarda Beze
  • Çocuklarda Bit
  • Çocuklarda Böbrek Büyümesi
  • Çocuklarda Boğaz Ağrısı
  • Çocuklarda Boğaz Enfeksiyonu
  • Çocuklarda Boğaz İltihabı
  • Çocuklarda Boy
  • Çocuklarda Boy Cetveli
  • Çocuklarda Boy Gelişimi
  • Çocuklarda Boy Grafiği
  • Çocuklarda Boy Hesabı
  • Çocuklarda Boy Kısalığı
  • Çocuklarda Boy Tablosu
  • Çocuklarda Boylanmayı Sağlayıcı
  • Çocuklarda Boyunda Beze
  • Çocuklarda Boyunda Şişlik
  • Çocuklarda Bronşiolit
  • Çocuklarda Bronşit Belirtileri
  • Çocuklarda Bulaşıcı Hastalıklar
  • Çocuklarda Bulaşıcı Hastalıklar 2
  • Çocuklarda Burun Akıntısı
  • Çocuklarda Burun Eti
  • Çocuklarda Burun Kanamaları
  • Çocuklarda Burun Kaşıntısı
  • Çocuklarda Burun Tıkanması
  • Çocuklarda Büyüme
  • Çocuklarda Büyüme Ağrıları
  • Çocuklarda Büyüme Eğrisi
  • Çocuklarda Büyüme Eğrisi
  • Çocuklarda Büyüme Gelişme
  • Çocuklarda Büyüme Geriliği
  • Çocuklarda Büyüme Hormonu
  • Çocuklarda Büyüme Tablosu
  • Çocuklarda Çalma
  • Çocuklarda Çalma Davranışı
  • Çocuklarda Çekingenlik
  • Çocuklarda Cilt Hastalıkları
  • Çocuklarda Çinko Eksikliği
  • Çocuklarda Cinsel Eğitim
  • Çocuklarda Cinsel Gelişim
  • Çocuklarda Cinsel İstismar
  • Çocuklarda Cinsel Merak
  • Çocuklarda Çiş Eğitimi
  • Çocuklarda Çiş Kaçırma
  • Çocuklarda Crp Yüksekliği
  • Çocuklarda Davranış
  • Çocuklarda Davranış Bozukluğu
  • Çocuklarda Davranış Bozuklukları
  • Çocuklarda Davranış Problemleri
  • Çocuklarda Dayak
  • Çocuklarda Demir Eksikliği
  • Çocuklarda Dengeli Beslenme
  • Çocuklarda Depresyon
  • Çocuklarda Depresyon Belirtileri
  • Çocuklarda Deri Hastalıkları
  • Çocuklarda Dikkat
  • Çocuklarda Dikkat Bozukluğu
  • Çocuklarda Dikkat Dağınıklığı
  • Çocuklarda Dikkat Sorunu
  • Çocuklarda Dil Eğitimi
  • Çocuklarda Dil Gelişimi
  • Çocuklarda Dil Yarası
  • Çocuklarda Din Eğitimi
  • Çocuklarda Diş
  • Çocuklarda Diş Ağrısı
  • Çocuklarda Diş Apsesi
  • Çocuklarda Diş Bakımı
  • Çocuklarda Diş Çekimi
  • Çocuklarda Diş Çıkarma
  • Çocuklarda Diş Çıkarma 2
  • Çocuklarda Diş Çıkarma 3
  • Çocuklarda Diş Çıkarma 4
  • Çocuklarda Diş Çıkarması
  • Çocuklarda Diş Çıkması
  • Çocuklarda Diş Çürüğü
  • Çocuklarda Diş Çürüklüğü
  • Çocuklarda Diş Çürümesi
  • Çocuklarda Diş Dolgusu
  • Çocuklarda Diş Eğitimi
  • Çocuklarda Diş Fırçalama
  • Çocuklarda Diş Gelişimi
  • Çocuklarda Diş Gıcırdaması
  • Çocuklarda Diş Gıcırdatma
  • Çocuklarda Diş Gıcırdatması
  • Çocuklarda Diş Gıcırtması
  • Çocuklarda Diş Hastalıkları
  • Çocuklarda Diş İltihabı
  • Çocuklarda Diş Kararması
  • Çocuklarda Diş Kırılması
  • Çocuklarda Diş Problemleri
  • Çocuklarda Diş Sağlığı
  • Çocuklarda Diş Sararması
  • Çocuklarda Diş Sorunları
  • Çocuklarda Diş Tedavisi
  • Çocuklarda Disiplin
  • Çocuklarda Dışkı Kaçırma
  • Çocuklarda Dışkıda Kan
  • Çocuklarda Diyabet Belirtileri
  • Çocuklarda Diyet
  • Çocuklarda Dizanteri
  • Çocuklarda Döküntü
  • Çocuklarda Dolgu
  • Çocuklarda Dudak Morarması
  • Çocuklarda Duygusal Gelişim
  • Çocuklarda

    Müzik

    Eğitimi