Alışveriş Sepeti
Okuduğunuz makale ile ilgili aklınıza takılan sorular için uzman kadromuz hizmetinizde.

Sorunuzu sorun, uzman kadromuz sorunuzun cevabını hemen e-posta adresinize göndersin.
Uzmana Sor
Çocuklarda Gelişme Geriliği
Hastalığınız hakkında merak ettiklerinizi uzmanımıza sormak için tıklayın, hemen cevaplasın.

Çocuklarda Gelişme Geriliği

 

Çocuklarda Gelişme Geriliği hakkında merak edilenler;

 

Çocuklarda gelişme geriliğinin neden ve  belirtileri nelerdir? Çocuklarda zeka testi, çocuklarda altına kaçırma sorunu, büyüme geriliği ve gelişme geriliği hakkında tüm merak ettikleriniz ve bitkisel tedavi yöntemleri bu makalemizde yer almaktadır. 

 

Çocuk hastalıklarının tedavisine yardımcı aynı zamanda gelişimlerinde faydalı olan %100 bitkisel ürünlerimizi görmek için tıklayınız.

 

Büyüme geriliği tanımı


Sağlıklı çocukların boy ve ağırlıkları geniş bir yelpaze içinde dağılım göstermektedir. Ağırlık ve boy ölçümleri, sağlıklı çocuk gruplarının ölçümlerinden türetilmiş standart büyüme eğrilerine işaretlenerek değerlendirilir. Bu standartlar ülkemiz için de mevcuttur (Neyzi standartları). Bu standartlarda her yaş için o toplumdaki boy ve ağırlık ortalama (% 50) değerleri ve normalin alt ve üst sınırları (% 3 ve % 97) belirlenmiştir.

Boy ve / veya kilo ölçümünün o yaş ve cins için belirlenen büyüme eğrilerinde % 3’ün altında olması durumunda büyüme geriliğinden söz edilir.

Boy kısalığının tanımı için sadece çocuğun boyunun normal büyüme eğrilerinin altına düşmesi değil, normal eğriler içinde bile olsa, büyüme hızının düşük olması ve buna bağlı olarak büyüme grafiği üzerinde aşağıya doğru düşmesi önemlidir.

O halde boy kısalığı tanımını şöyle sıralayabiliriz:

a) Boy ölçümünün yaşa ve cinse göre % 3’ün altında olması

b) Boy yüzdesine bakılmaksızın büyüme hızının düşük olması (ergenlik öncesi dönemde yılda 5 cm’den az büyümesi)

c) Boy normal eğriler içinde olsa bile ailesel hedef boya göre belirlenen eğrinin altında olması

Boyu %3’ün altında olan bir çocukta boy yaşının kaç olduğu belirlenir. Boy yaşı çocuğun boyunun hangi yaşın ortalama boy (%50) değerine uyduğunu gösteren bir kavramdır. Örneğin 10 yaşındaki bir kız çocuğunun boyu 125 cm ise bu çocuğun boyu % 3’ün altındadır yani boy kısalığı vardır ve bu çocuğun boy yaşı 8 yaş ile uyumludur. Çünkü 125 cm büyüme standartlarına göre 8 yaşındaki kız çocuklarının ortalama boyudur.

Vücut ağırlığının değerlendirilmesi de benzer şekilde yapılır. Ağırlık takibi hem kilo alımının yeterli olup olmadığının gösterilmesi hem de obezite (aşırı şişmanlık) tespiti açısından da önemlidir. Boya göre ağırlık olması gerekenin %90’ının altında ise beslenme yetersizliği (malnutrisyon) var demektir.

Eğer çocuğun vücut ağırlığı, ideal ağırlığının %120’sinin veya vücut kitle indeksi yaş ve cinse göre %97’nin üzerinde ise obeziteden sözedilir.

İdeal Ağırlık Yüzdesi = Vücut ağırlığı*100/Boya göre olması gereken ağırlık
formülü ile hesaplanır.

Büyüme geriliği nedenleri


Boy ve/veya ağırlığı normalden sapma gösteren veya standartlara göre % 3 ün altında olan bir çocukta buna yol açabilecek altta yatan nedenlerin irdelenmesi gereklidir. Ayrıca çocuğun boyu, ailevi potansiyelinin gerisinde ise bu çocuklarda da ileri araştırmalara gereksinim vardır. Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırmasının sonuçları 0-5 yaş arası Türk çocuklarının yaklaşık % 20’sinde boy kısalığı olduğunu göstermektedir.

Büyüme geriliğine yol açabilen başlıca durumlar aşağıda özetlenmiştir.

1. Yapısal ve ailevi boy kısalıkları (en sık nedenler arasında yer alırlar)

a) Ailesel boy kısalığı

b) Büyüme ve ergenlikte yapısal gecikme

2. Patolojik boy kısalıkları

a) Orantılı boy kısalıkları

i. Doğum öncesi nedenlerle oluşanlar

ii. Doğum Sonrası nedenlerle oluşanlar

Sistemik hastalıklar (kansızlık, böbrek yetmezliği, kalp hastalıkları, solunum sistemi hastalıkları, kistik fibrozis, nörolojik hastalıklar)

Beslenme yetersizliği (kalori, Vitamin ve mineral eksiklikleri)

Bağırsak hastalıkları (kronik ishal, kusma, Çölyak vb)

Endokrin ve Hormonal hastalıklar

Hipotiroidi

Büyüme hormonu yetersizliği

Büyüme hormonu direnci

Kortizol fazlalığı (Cushing Sendromu)

Psikososyal büyüme geriliği

Büyümeyi olumsuz etkileyebilen ilaçlar (Steroidler, metilfenidat vb)

b) Orantısız boy kısalıkları

i. Gövde kısalığı ile giden hastalıklar

Omurga büyümesini bozan metabolik kemik hastalıkları

Omurga eğriliği (skolyoz)

ii. Bacak kısalığı ile giden hastalıklar

D vitamini eksikliğine bağlı Raşitizm

Akondroplazi ve benzeri metabolik kemik hastalıkları

Büyüme Geriliği olan çocukta tanısal yaklaşım hangi aşamaları içermektedir

Büyüme geriliği ile gelen bir çocukta hekim bu geniş ayırıcı tanı listesi içinden doğru tanıya varabilmek için detaylı bir hikaye alır. Bu hikayede gebelik döneminden başlayarak doğum ve doğum sonrası ile ilgili tüm ayrıntılar, anne-baba boyları ve ergenlik yaşları gibi bilgiler önem taşır.

Daha sonra çocuğun ölçümleri ve muayenesi ile hem gelişimsel olarak standartlara göre çocuğun durumu belirlenir hem de büyüme geriliğine yol açabilecek hastalıklara ait muayene bulguları değerlendirilir. Bu ilk değerlendirmenin ışığında bazı laboratuar tetkiklerine gereksinim duyulabilir. İlk basamak tetkikleri de denilen bu tetkikler genellikle el-bilek grafisi çekilerek çocuğun kemik yaşının saptanması ve tahmini erişkin boyunun hesaplanması ile başlar. Ayrıca muayene bulgularına göre sistemik ve hormonal hastalıkların tanısına yönelik ek tetkikler gerekli olabilir.

Büyüme geriliğinin derecesine bağlı olarak, ilk değerlendirme ve 1. basamak tetkikleri normal olan çocuklarda hekim büyüme hızını saptamak amacıyla çocuğu bir süre sonra (6 ay) tekrar değerlendirir. Takip edilen süre içerisinde çocuğun büyüme hızı yeterli değil ise daha ileri tetkiklere (büyüme hormonu uyarı testleri vb) gereksinim duyulabilir.

Büyüme geriliğinde tedavi olanakları


Her klinik durumda olduğu gibi büyüme geriliğinde de tedavi olanakları büyüme geriliğinin sebebine bağlıdır. Unutulmamalıdır ki, büyüme geriliğinin tek bir sebebi olmadığı gibi her durumda etkin olan tek bir tedavi yöntemi de yoktur. Bu nedenle başarılı bir tedavi için öncelikle büyüme geriliğinin nedeninin doğru saptanması şarttır.

Yapılan değerlendirmeler sonucu büyüme geriliğine yol açacak herhangi bir patolojik neden saptanmayan çocuklarda (yapısal, ailesel büyüme gerilikleri) erişkin boy potansiyelini etkili bir biçimde arttırdığı kanıtlanmış özgün bir tedavi henüz bulunmamaktadır. Bu konu ile ilgili olarak değişik tedavi yöntemleri halen konu ile ilgili bilim adamları tarafından araştırılmaktadır. Ancak ailesel olguların bir kısmında kalıtsal Hormon eksiklikleri olabileceği ve anne-babanın da bu nedenle kısa boylu kalmış olabileceği hatırlanmalıdır.

Patolojik nedenli gelişme geriliklerinde ise tedavi altta yatan nedene yönelik olmalıdır. Örneğin çocukta herhangi bir sistemik hastalık (kronik kansızlık vb.) varsa bunun tedavi edilmesi, beslenme problemleri olan bebek ve çocuklarda beslenme durumunun düzeltilmesi ve yeterli kalori alımının sağlanması, varsa vitamin ve mineral eksikliklerinin tamamlanması gereklidir.

Bağırsaklardan gıdaların emilimi ile ilgili problemi olan çocuklarda özel gıdalarla beslenme ve / veya bazı gıdalardan sakınmak gerekebilir.

Hipotiroidi saptanan çocuklarda tiroid hormonunun verilmesi, büyüme hormonu eksikliğinde ise büyüme hormonu tedavisi ile yüzgüldürücü sonuçlar alınmaktadır. Büyüme hormonu tedavisi ayrıca Turner Sendrom’lu çocuklardaki büyüme geriliğinin tedavisinde de etkin bir yöntemdir. Psikososyal büyüme geriliğinde çocuk yeterli ilgi ve şefkat alabildiği bir ortamda bulduğunda büyümesi hızlanmaktadır.

Boy uzaması ve ergenlik başlamasında yapısal gecikmesi olan çocuklarda düşük doz cinsiyet hormonu ile ergenliğin başlatılması olumlu sonuç verebilmektedir.

Ergenlik bulguları zamanından önce başlayan çocuklarda (puberte prekoks) da bu durumun tedavi ile durdurulması bu çocukların boy potansiyelini artırmaktadır.

Ameliyat ile Boy Uzatma son derece zahmetli ve zor bir girişim olduğundan sadece yapısal kemik hastalıklarına bağlı olan cücelik düzeyindeki kısalıklarda önerilmektedir.

Söz konusu tedaviler bu konuda özel uzmanlık eğitimi almış hekimler tarafından ve yakın takip altında uygulanmalıdır.

Ne zaman doktora başvurmalıdır


Anne ve babalar çocuklarının büyümesindeki anormallikleri genellikle hemen fark ederler. Özellikle çocukların pantolon ve etek boylarının 2 yıl aynı kalması veya ayakkabı numarasının değişmemesi gibi bulgular Uyarıcı olmalıdır. Ayrıca anaokuluna veya ilkokula başladığında çocuğun boyu yaşıtları ile daha kolay kıyaslanabilir.

Eğer çocuk sınıfındaki en kısa boylu veya en kısalardan biri ise çocuk doktoruna başvurarak büyüme eğrisi üzerindeki konumu saptanabilir. Ayrıca, büyüme geriliğine yol açabilecek risk faktörleri olan (örneğin kronik hastalığı olan çocuklar, büyümeyi baskılayabilecek ilaçlar kullanan çocuklar, düşük doğum ağırlığı ile doğmuş çocuklar, kafa travması, yarık damak, doğumsal anomalisi olan çocuklar, ergenlik bulguları erken başlayan çocuklar vb.) çocuklar da büyüme yönünden değerlendirilmelidir. Önceki bölümlerde belirtilen yıllık uzama hızının altında büyüyen çocuklarda da gerekli araştırmalar yapılmalıdır.

Tedavi ne olursa olsun, yanıt alınabilmesi için, kemikler kapanmadan önce (ergenlik tamamlanmadan önce) yapılmalıdır. Şu konunun altını özellikle çizmek gerekir ki, kızlarda adetlerin başlamasından iki yıl sonra erkeklerde ise testis hacmi 20 ml’ye ulaştıktan iki yıl sonra büyüme tamamlanmıştır ve bundan sonra boy uzatmak hiçbir yöntemle mümkün değildir.

Fiziksel gelişimin yanı sıra bebeğin zihinsel ve motor (hareket) sistemi ile ilgili gelişiminin de özellikle ilk iki yıl içinde yakından izlenmesi gereklidir. Yenidoğan döneminden itibaren yaşlara göre bebeğin bu alanlardaki gelişimi ile ilgili basamakların kazanıldığı ortalama yaşlar aşağıda özetlenmiştir. Bu basamaklarda gecikme olması durumunda da gerekli değerlendirmeler yapılmalıdır.

Yenidoğan


-Günün büyük bir bölümünü uyumakla geçirir.
-Bu dönemde bebeğin hareketleri istemli ve amaca yönelik değildir.
-Yeni doğmuş bebeğin çoğu hareketi refleksler tarafından kontrol edilir. Bunlar emme, yutkunma, yakalama refleksleridir. İsteme bağlı,
yani bebeğinizin isteyerek yaptığı hareketler, bebeğiniz birkaç haftalık olduktan sonra başlar.
- Hareketler bütün vücudu ilgilendirir.
-Henüz yüz mimikleri gelişmemiştir.
-Görme keskinliği azdır, ancak bebek parlak ve hareketli objeleri takip edebilir.

3 Aylık


-Baş ve boyun kontrolü gelişmiştir. (Sırtüstü yatarken kollarından çekilip kaldırıldığında baş geriye düşmez.
-Yüzüstü konulduğunda başını ve göğsünü yerden kaldırabilir).
-Oyuncaklara uzanır ve tutmaya çalışır.
-Elleriyle oynar.
-Sesin geldiği tarafa dönebilir.
-Uyaranlara yanıtı daha bilinçlidir.
-Annesini tanır ve anneye gülümser.
-Karın üstünden sırtüstüne yuvarlanabilir.

6 aylık


-Desteksiz oturmaya başlar.
-Elindeki nesneleri diğer eline geçirebilir.
-Elindeki nesneleri ağzına götürebilir.
-Yabancıları tanır.

9 aylık


-Emeklemeye başlar.
-Mobilyalara tutunarak ayağa kalkar.
-Oyuncaklara uzanır ve tutar.
-İsmini tanır, adı söylendiğinde bakar.
-Ma-ma, ba-ba gibi heceleri söylemeye başlar.
-İlk dişi çıkar.

12 aylık


-Yürümeye başlar.
-Parmakları ile küçük cisimleri tutabilir.
-1-2 kelimeyi bilinçli olarak kullanır.
-Taklit oyunlarına başlar.

18 aylık


-Koşmaya başlar.
-5-15 kelimelik bir kelime hazinesi oluşur.
-Renkleri tanır.

24 aylık


-Merdivenleri önce çıkmayı sonra inmeyi öğrenir.
-2-3 kelimelik cümleler kurabilir.
-Kaşık kullanmayı becerir.
-Küpleri üst üste koyabilir (7 küpe kadar).

 

 

Yorumlar Konuya Yorum Yapın

Konu ile ilgili düşüncelerinizi paylaşın.

Diğer Makaleler
  • Ergenlik 2
  • ''edilgen'' Jimnastik
  • 0-4 Yaş Arası Spor
  • 4-8 Yaş Arası Spor
  • Aferin Ödülleri
  • Aile Kuralları
  • Aile Yapısı Ve Ruhsal Yapı
  • Aile Yemekleri
  • Ailenizin Sağlıklı Bir Ruhsal Yapıya Sahip Olmasını İstiyorsanız, Önerilerimize Kulak Verin
  • Alkol Karışımı İle Kullanılan Bitki Ve Otlar
  • Alternatif Çocuk Yiyecekleri
  • Alternatif Çocuk Yiyecekleri
  • Anatomik Belirtiler
  • Anne Sütü
  • Anne Sütü
  • Anne Sütü
  • Anne Sütü Ve Emzirme
  • Anne Sütü Ve İnek Sütü
  • Anne Sütünde Toksik Maddeler Var Mıdır ?
  • Anne Sütünde Toksik Maddeler Var Mıdır?
  • Anne Sütünün Antienfektif Öğeleri
  • Anne Sütünün Enerji Ve Besin Ögeleri Düzeyini Etkileyen Faktörler
  • Anne Sütünün Enerjisi
  • Anne Sütünün Karbonhidratları
  • Anne Sütünün Proteini
  • Anne Sütünün Üstünlükleri
  • Anne Sütünün Vitamin Ve Mineralleri
  • Anne Sütüyle Beslenme
  • Anne Sütüyle Beslenme Hazırlık
  • Anne Ve Babaları İle Birlikte Yatmak İsteyen Çocuklar
  • Antibiyotik İçeren Et Ürünlerini Tüketmek Güvenilir Midir ?
  • Antibiyotikler
  • Antibiyotikler
  • Antropometrik Ölçümler
  • Ara Öğünler
  • Aromaterapi 3
  • Aromaterapi 4
  • Aromaterapi Nedir?
  • Aromaterapi Uygulamaları
  • Aşı
  • Aşı
  • Aşı Nedir?
  • Aşılanmanın Önemi
  • Aşırı Kiloların Nedenleri
  • Aşırı Kilolu Çocuklar
  • Ateş Yükselmesi
  • Ayurveda
  • Babayla Tatil
  • Bach Kimdir ?
  • Bach Terapileri
  • Bağırsak Solucanı 2
  • Bağışıklık Sistemini Güçlendirmek İçin Yapmanız Gerekenler
  • Bağışıklık Sistemini Güçlendirmek İçin Yapmanız Gerekenler
  • Banyo
  • Banyo
  • Banyoda Kullanabileceğiniz Bitki Ve Otlar
  • Barbeküde Hazırlanan Yiyecekler Güvenilir Midir ?
  • Barbeküler
  • Barbiturata Bağlı Yoksunluk Sendromu
  • Barbitüratlar Ve Havale Önleyici İlaçlar
  • Başka Kanıt Var Mı?
  • Bebeği Giydirme Ve Soymanın Evreleri
  • Bebeğin Deri İşlevi
  • Bebeğin Deri Yapısı
  • Bebeğin Derisi
  • Bebeğin Derisi Koruyucu Tedaviler
  • Bebeğinizi Emzirmeniz İçin 8 Önemli Neden
  • Bebeğinizi Emzirmeniz İçin 8 Önemli Neden
  • Bebeğinizin Vücudunun Arka Kısmına Yapabileceğiniz Masajlar
  • Bebeğinizin Vücudunun Ön Kısmına Yapabileceğiniz Masajlar
  • Bebek Masajı
  • Bebek Odası
  • Bebek Odası Başka Alanlar
  • Bebek Odası Odanın Özellikleri
  • Bebek Odası Sıcaklık Ve Nem
  • Bebekler
  • Bebekler
  • Bebekler İçin
  • Bebekler İçin Önerilmeyen Gıdalar
  • Bebekler İçin Önerilmeyen Gıdalar
  • Bebekte Diş Gelişimi
  • Beklenen Gidişi (Prognoz)
  • Benzodiyazepin
  • Besin Değeri Yönünden Anne Sütü
  • Besin Maddelerinde Bulunan Katkı Maddeleri
  • Besin Terapileri
  • Besin Terapisi Ne Anlama Gelir?
  • Besinlere Tahamülsüzlük
  • Beslenme
  • Beslenme Bozuklukları
  • Beslenme Bozukluklarında Tedavi
  • Beslenme Çantasının İçine Neler Kayalım?
  • Beslenme De Zaman Darlığı
  • Beslenme Eğitimi
  • Beslenme Tedavisi İlkeleri
  • Beslenmenin Sorun Haline Geldiği Anlar
  • Biberon Nasıl Hazırlanır?
  • Bilgisayar Oyunları
  • Bir Çıkış Yolu Var Mı ?
  • Bir Çocuk Doğdu Görünüm
  • Bir Çocuk Doğumu
  • Bir Şeyleri Aşmak
  • Birden Çok "doğal" Tedavinin Birlikte Sürdürülmesi
  • Bireysel Özgürlük
  • Bireysel Özgürlük
  • Bit
  • Bit Için
  • Bitki Esanslarının Kullanım
  • Bitki Ve Otlar Güvenilir Midir?
  • Bitkisel Haplar 2
  • Bitkisel Krem Ve Merhemler
  • Boğaz Ağrıları 3
  • Bst
  • Buhar İnhalatörü İle
  • Burnu Tıkalı Olduğundan "tısıl Tısıl" Konuşan Çocuklar İçin
  • Buteyko Metodu
  • Buteyko Metodu Nedir?
  • Buteyko Terapisi Nasıl Uygulanır?
  • Büyük Çocuklar İçin
  • Büyüklerin Yatak Odasında Bebek Köşesi
  • Çcuklarla Kış Tatili
  • Çeşitli Vitamin Ve Minerallerle Besin Değeri Artırılmış Olan Müsli Ve Kahvaltı Gevrekleri Yararlı Mıdır?
  • Çiçek Terapilerinin Etkileri
  • Çiçek Terapilerinin Uygulanışı
  • Çiçek Terapisi
  • Cinsiyet Krizi
  • Çocuğum Ne Kadar Uyumalıdır ?
  • Çocuğum Ne Kadar Uyumalıdır?
  • Çocuğum Şişman Mı ?
  • Çocuğum Zayıf Mı ?
  • Çocuğum Zayıf Mı?
  • Çocuğumun Beslenme Alışkanlıkları Değişebilir Mi ?
  • Çocuğumun Beslenme Alışkanlıklarım Nasıl Değiştirebilirim?
  • Çocuğun Bakımı Ve Temizliği
  • Çoçuğun Beslenmesi (Süt Çoçuğunun)
  • Çocuğun Duyguları
  • Çocuğun Yemesi Için Ne Yapmalı?
  • Çocuğunuz Aşırı Kiloluysa Ne Yapabilirsiniz ?
  • Çocuğunuz Geceleri Sık Sık Uyanıyorsa
  • Çocuğunuz Geceleri Sık Sık Uyanıyorsa
  • Çocuğunuz İçin Hangi Renkleri Seçmelisiniz?
  • Çocuğunuz İçin Kullanabileceğiniz Yağlar
  • Çocuğunuz Kahvaltı Yapmak İstemiyorsa
  • Çocuğunuz Uykuya Dalamıyor Mu ?
  • Çocuğunuz Uykuya Dalamıyor Mu?
  • Çocuğunuz Ve Detoks
  • Çocuğunuza En Uygun Uyku Ortamı
  • Çocuğunuza Öz Güven Kazandırmak İçin
  • Çocuğunuza Özgüven Kazandırmak İçin
  • Çocuğunuza Uygun Terapiyi Seçebilmek
  • Çocuğunuzdan Sadece Sizin İstediğiniz Rolü Oynamasını İstemeyin
  • Çocuğunuzla Kurduğunuz İlişkide Eşit Rollere Sahip Misiniz?
  • Çocuğunuzla Kurduğunuz İlişkide Eşit Rollere Sahip Misiniz?
  • Çocuğunuzu Uyandırırken
  • Çocuğunuzu Uyandırırken
  • Çocuğunuzun Bağışıklık Sistemini Güçlendirin
  • Çocuğunuzun Bağışıklık Sistemini Güçlendirin
  • Çocuğunuzun Bireysel Özgürlüklerini Kullanması İçin Neler Yapabilirsiniz?
  • Çocuğunuzun Bireysel Özgürlüklerini Kullanması İçin Neler Yapabilirsiniz?
  • Çocuğunuzun Dinamizmini Ölçebilir Misiniz ?
  • Çocuğunuzun İyileşmesini Sağlayabilecek Bazı Öneriler
  • Çocuğunuzun İyileşmesini Sağlayabilecek Bazı Öneriler
  • Çocuğunuzun Kendini İfade Etmesini Sağlayın
  • Çocuğunuzun Motivasyonunu Artırmak İçin Bazı Öneriler
  • Çocuğunuzun Odasını Döşerken Hangi Renkleri Seçmelisiniz
  • Çocuğunuzun Odasını Döşerken Hangi Renkleri Seçmelisiniz?
  • Çocuğunuzun Vücudunun Çalışmasını Sağlayın
  • Çocuğunuzun Vücudunun Çalışmasını Sağlayın
  • Çocuk (Erkek Olur)
  • Çocuk Bakımı
  • Çocuk Büyürken
  • Çocuk Eğzersizleri Hakkında Birkaç Genel Kural
  • Çocuk Gelişimi 1
  • Çocuk Gelişiminde Annenin Duyguları
  • Çocuk Gelişiminde Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar
  • Çocuk Gelişiminde Yanlış Örnek Olmayın
  • Çocuk Gıda Piramidi
  • Çocuk Hiçbir Zaman Bütünüyle Suçlu Değildir
  • Çocuk İçin Hangi Renk Seçmelisiniz
  • Çocuk Kazalarında Önlemler
  • Çocuk Mamamalarının Hazırlanması
  • Çocuk Ne Zaman Aşırı Şişmandır?
  • Çocuk Piramidi
  • Çocuk Ve Gençlerde Şişmanlığın Yol Açtığı Sağlık Problemleri
  • Çocuk Ve Gençlerde Şişmanlığın Yol Açtığı Sağlık Sorunları?
  • Çocuk Yemiyorsa Ne Yapmalı?
  • Çocuk Yiyecekleri
  • Çocukla İletişim
  • Çocukla İletişim
  • Çocuklar
  • Çocuklar
  • Çocuklar Da Büyür
  • Çocuklar Da Büyür
  • Çocuklar Diş Çıkarma
  • Çocuklar Egzersiz Yapmayı Neden İstemez?
  • Çocuklar Egzersiz Yapmayı Neden İstemez?
  • Çocuklar Hangi Egzersizleri Yapmalıdır?
  • Çocuklar Hangi Egzersizleri Yapmalıdır?
  • Çocuklar İçin Doğal Tedaviler
  • Çocuklar İçin En İyi Egzersiz
  • Çocuklar Için En Rahat Ayakkabı
  • Çocuklar İçin Kullanabileceğiniz Şifalı Bitkiler Ve Otlar
  • Çocuklar İçin Kullanabileceğiniz Şifalı Bitkiler Ve Otlar
  • Çocuklar İçin Yaygın Olarak Uygulanan Homeopati Terapileri
  • Çocuklar Ne Kadar Egzersiz Yapmalıdır?
  • Çocuklar Ne Kadar Egzersiz Yapmalıdır?
  • Çocuklar Ne Kadar Life İhtiyaç Duyar?
  • Çocuklar Niçin Beden Eğitimine İhtiyaç Duyar?
  • Çocuklar Ve Otomobil Yolculuğu
  • Çocuklar Ve Televizyon
  • Çocuklara Özel Feng Shui İlkeler
  • Çocuklara Özel Feng Shui İlkeleri
  • Çocuklara Verilen Egzersizlerdeki Amaçlar
  • Çocuklarda 2 Yaş
  • Çocuklarda 3 Yaş
  • Çocuklarda Aft
  • Çocuklarda Aft Tedavisi
  • Çocuklarda Ağız Kokusu
  • Çocuklarda Ağlama
  • Çocuklarda Ağrı Ve Sancılar
  • Çocuklarda Ağrı Ve Sancılar
  • Çocuklarda Ahlak Gelişimi
  • Çocuklarda Akdeniz Anemisi
  • Çocuklarda Akıntı
  • Çocuklarda Alarji
  • Çocuklarda Alerji
  • Çocuklarda Alerji Çeşitleri
  • Çocuklarda Alerji Tedavisi
  • Çocuklarda Alerji Testi 2
  • Çocuklarda Alerjik Astım
  • Çocuklarda Alerjik Bronşit
  • Çocuklarda Alerjik Öksürük
  • Çocuklarda Alerjik Rinit
  • Çocuklarda Allerjik Astım
  • Çocuklarda Allerjik Öksürük
  • Çocuklarda Allerjik Rinit
  • Çocuklarda Altına Kaçırma
  • Çocuklarda Amip
  • Çocuklarda Amipli Dizanteri
  • Çocuklarda Anestezi
  • Çocuklarda Anksiyete
  • Çocuklarda Anksiyete Bozukluğu
  • Çocuklarda Antibiyotik
  • Çocuklarda Antibiyotik Kullanımı
  • Çocuklarda Apandisit
  • Çocuklarda Artikülasyon Bozukluğu
  • Çocuklarda Aşı
  • Çocuklarda Aşı Takvimi
  • Çocuklarda Aşılama
  • Çocuklarda Aşırı Kusma
  • Çocuklarda Aşırı Terleme
  • Çocuklarda Aşırı Terleme Nedenleri
  • Çocuklarda Aşk
  • Çocuklarda Astigmat
  • Çocuklarda Astım Belirtileri
  • Çocuklarda Ateş Düşürme
  • Çocuklarda Ateş Düşürmek
  • Çocuklarda Ateş Düşürücü
  • Çocuklarda Ateş Yükselmesi
  • Çocuklarda Ateşlenme
  • Çocuklarda Ayak Ağrısı
  • Çocuklarda Azı Dişi
  • Çocuklarda Azı Dişleri
  • Çocuklarda Bacak Ağrısı
  • Çocuklarda Bademcik
  • Çocuklarda Bademcik Ameliyatı
  • Çocuklarda Bademcik Şişmesi
  • Çocuklarda Bağırsak Enfeksiyonu
  • Çocuklarda Bağırsak Hastalıkları
  • Çocuklarda Bağırsak Tembelliği
  • Çocuklarda Balgam Sökücü
  • Çocuklarda Balgamlı Öksürük
  • Çocuklarda Balık Yağı
  • Çocuklarda Banyo Korkusu
  • Çocuklarda Baş Ağrısı
  • Çocuklarda Bayılma
  • Çocuklarda Bel Ağrısı
  • Çocuklarda Besin Alerjisi
  • Çocuklarda Beslenme
  • Çocuklarda Beslenme Alışkanlıkları
  • Çocuklarda Beslenme Programı
  • Çocuklarda Beslenme Sorunları
  • Çocuklarda Beslenmenin Önemi
  • Çocuklarda Beslenmenin Önemi
  • Çocuklarda Beta Virüsü
  • Çocuklarda Beyaz Saç
  • Çocuklarda Beyin Gelişimi
  • Çocuklarda Beyin Tümörü
  • Çocuklarda Beze
  • Çocuklarda Bit
  • Çocuklarda Böbrek Büyümesi
  • Çocuklarda Boğaz Ağrısı
  • Çocuklarda Boğaz Enfeksiyonu
  • Çocuklarda Boğaz İltihabı
  • Çocuklarda Boy
  • Çocuklarda Boy Cetveli
  • Çocuklarda Boy Gelişimi
  • Çocuklarda Boy Grafiği
  • Çocuklarda Boy Hesabı
  • Çocuklarda Boy Kısalığı
  • Çocuklarda

    Gelişme

    Geriliği