Alışveriş Sepeti
Okuduğunuz makale ile ilgili aklınıza takılan sorular için uzman kadromuz hizmetinizde.

Sorunuzu sorun, uzman kadromuz sorunuzun cevabını hemen e-posta adresinize göndersin.
Uzmana Sor
Çocuklarda Gelişme Geriliği
Önemli Duyuru: Bulunduğunuz sayfayı Facebook adresinizde paylaşarak 100 TL nakit ödül kazanmak istermisiniz?
Ödül kazanmak için sırasıyla yapmanız gerekenler;
1-Beğen
2-Paylaş
3-Facebook adresini yaz
4-Katıl butonuna tıkla
Ödül kazanan katılımcılar her gün saat 17:00’de Şifa Market Resmi Facebook sayfasında duyurulacaktır. Daha fazla makale paylaşarak şansınızı arttırabilirsiniz.

Çocuklarda Gelişme Geriliği

 

Çocuklarda Gelişme Geriliği hakkında merak edilenler;

 

Çocuklarda gelişme geriliğinin neden ve  belirtileri nelerdir? Çocuklarda zeka testi, çocuklarda altına kaçırma sorunu, büyüme geriliği ve gelişme geriliği hakkında tüm merak ettikleriniz ve bitkisel tedavi yöntemleri bu makalemizde yer almaktadır. 

 

Çocuk hastalıklarının tedavisine yardımcı aynı zamanda gelişimlerinde faydalı olan %100 bitkisel ürünlerimizi görmek için tıklayınız.

 

Büyüme geriliği tanımı


Sağlıklı çocukların boy ve ağırlıkları geniş bir yelpaze içinde dağılım göstermektedir. Ağırlık ve boy ölçümleri, sağlıklı çocuk gruplarının ölçümlerinden türetilmiş standart büyüme eğrilerine işaretlenerek değerlendirilir. Bu standartlar ülkemiz için de mevcuttur (Neyzi standartları). Bu standartlarda her yaş için o toplumdaki boy ve ağırlık ortalama (% 50) değerleri ve normalin alt ve üst sınırları (% 3 ve % 97) belirlenmiştir.

Boy ve / veya kilo ölçümünün o yaş ve cins için belirlenen büyüme eğrilerinde % 3’ün altında olması durumunda büyüme geriliğinden söz edilir.

Boy kısalığının tanımı için sadece çocuğun boyunun normal büyüme eğrilerinin altına düşmesi değil, normal eğriler içinde bile olsa, büyüme hızının düşük olması ve buna bağlı olarak büyüme grafiği üzerinde aşağıya doğru düşmesi önemlidir.

O halde boy kısalığı tanımını şöyle sıralayabiliriz:

a) Boy ölçümünün yaşa ve cinse göre % 3’ün altında olması

b) Boy yüzdesine bakılmaksızın büyüme hızının düşük olması (ergenlik öncesi dönemde yılda 5 cm’den az büyümesi)

c) Boy normal eğriler içinde olsa bile ailesel hedef boya göre belirlenen eğrinin altında olması

Boyu %3’ün altında olan bir çocukta boy yaşının kaç olduğu belirlenir. Boy yaşı çocuğun boyunun hangi yaşın ortalama boy (%50) değerine uyduğunu gösteren bir kavramdır. Örneğin 10 yaşındaki bir kız çocuğunun boyu 125 cm ise bu çocuğun boyu % 3’ün altındadır yani boy kısalığı vardır ve bu çocuğun boy yaşı 8 yaş ile uyumludur. Çünkü 125 cm büyüme standartlarına göre 8 yaşındaki kız çocuklarının ortalama boyudur.

Vücut ağırlığının değerlendirilmesi de benzer şekilde yapılır. Ağırlık takibi hem kilo alımının yeterli olup olmadığının gösterilmesi hem de obezite (aşırı şişmanlık) tespiti açısından da önemlidir. Boya göre ağırlık olması gerekenin %90’ının altında ise beslenme yetersizliği (malnutrisyon) var demektir.

Eğer çocuğun vücut ağırlığı, ideal ağırlığının %120’sinin veya vücut kitle indeksi yaş ve cinse göre %97’nin üzerinde ise obeziteden sözedilir.

İdeal Ağırlık Yüzdesi = Vücut ağırlığı*100/Boya göre olması gereken ağırlık
formülü ile hesaplanır.

Büyüme geriliği nedenleri


Boy ve/veya ağırlığı normalden sapma gösteren veya standartlara göre % 3 ün altında olan bir çocukta buna yol açabilecek altta yatan nedenlerin irdelenmesi gereklidir. Ayrıca çocuğun boyu, ailevi potansiyelinin gerisinde ise bu çocuklarda da ileri araştırmalara gereksinim vardır. Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırmasının sonuçları 0-5 yaş arası Türk çocuklarının yaklaşık % 20’sinde boy kısalığı olduğunu göstermektedir.

Büyüme geriliğine yol açabilen başlıca durumlar aşağıda özetlenmiştir.

1. Yapısal ve ailevi boy kısalıkları (en sık nedenler arasında yer alırlar)

a) Ailesel boy kısalığı

b) Büyüme ve ergenlikte yapısal gecikme

2. Patolojik boy kısalıkları

a) Orantılı boy kısalıkları

i. Doğum öncesi nedenlerle oluşanlar

ii. Doğum Sonrası nedenlerle oluşanlar

Sistemik hastalıklar (kansızlık, böbrek yetmezliği, kalp hastalıkları, solunum sistemi hastalıkları, kistik fibrozis, nörolojik hastalıklar)

Beslenme yetersizliği (kalori, Vitamin ve mineral eksiklikleri)

Bağırsak hastalıkları (kronik ishal, kusma, Çölyak vb)

Endokrin ve Hormonal hastalıklar

Hipotiroidi

Büyüme hormonu yetersizliği

Büyüme hormonu direnci

Kortizol fazlalığı (Cushing Sendromu)

Psikososyal büyüme geriliği

Büyümeyi olumsuz etkileyebilen ilaçlar (Steroidler, metilfenidat vb)

b) Orantısız boy kısalıkları

i. Gövde kısalığı ile giden hastalıklar

Omurga büyümesini bozan metabolik kemik hastalıkları

Omurga eğriliği (skolyoz)

ii. Bacak kısalığı ile giden hastalıklar

D vitamini eksikliğine bağlı Raşitizm

Akondroplazi ve benzeri metabolik kemik hastalıkları

Büyüme Geriliği olan çocukta tanısal yaklaşım hangi aşamaları içermektedir

Büyüme geriliği ile gelen bir çocukta hekim bu geniş ayırıcı tanı listesi içinden doğru tanıya varabilmek için detaylı bir hikaye alır. Bu hikayede gebelik döneminden başlayarak doğum ve doğum sonrası ile ilgili tüm ayrıntılar, anne-baba boyları ve ergenlik yaşları gibi bilgiler önem taşır.

Daha sonra çocuğun ölçümleri ve muayenesi ile hem gelişimsel olarak standartlara göre çocuğun durumu belirlenir hem de büyüme geriliğine yol açabilecek hastalıklara ait muayene bulguları değerlendirilir. Bu ilk değerlendirmenin ışığında bazı laboratuar tetkiklerine gereksinim duyulabilir. İlk basamak tetkikleri de denilen bu tetkikler genellikle el-bilek grafisi çekilerek çocuğun kemik yaşının saptanması ve tahmini erişkin boyunun hesaplanması ile başlar. Ayrıca muayene bulgularına göre sistemik ve hormonal hastalıkların tanısına yönelik ek tetkikler gerekli olabilir.

Büyüme geriliğinin derecesine bağlı olarak, ilk değerlendirme ve 1. basamak tetkikleri normal olan çocuklarda hekim büyüme hızını saptamak amacıyla çocuğu bir süre sonra (6 ay) tekrar değerlendirir. Takip edilen süre içerisinde çocuğun büyüme hızı yeterli değil ise daha ileri tetkiklere (büyüme hormonu uyarı testleri vb) gereksinim duyulabilir.

Büyüme geriliğinde tedavi olanakları


Her klinik durumda olduğu gibi büyüme geriliğinde de tedavi olanakları büyüme geriliğinin sebebine bağlıdır. Unutulmamalıdır ki, büyüme geriliğinin tek bir sebebi olmadığı gibi her durumda etkin olan tek bir tedavi yöntemi de yoktur. Bu nedenle başarılı bir tedavi için öncelikle büyüme geriliğinin nedeninin doğru saptanması şarttır.

Yapılan değerlendirmeler sonucu büyüme geriliğine yol açacak herhangi bir patolojik neden saptanmayan çocuklarda (yapısal, ailesel büyüme gerilikleri) erişkin boy potansiyelini etkili bir biçimde arttırdığı kanıtlanmış özgün bir tedavi henüz bulunmamaktadır. Bu konu ile ilgili olarak değişik tedavi yöntemleri halen konu ile ilgili bilim adamları tarafından araştırılmaktadır. Ancak ailesel olguların bir kısmında kalıtsal Hormon eksiklikleri olabileceği ve anne-babanın da bu nedenle kısa boylu kalmış olabileceği hatırlanmalıdır.

Patolojik nedenli gelişme geriliklerinde ise tedavi altta yatan nedene yönelik olmalıdır. Örneğin çocukta herhangi bir sistemik hastalık (kronik kansızlık vb.) varsa bunun tedavi edilmesi, beslenme problemleri olan bebek ve çocuklarda beslenme durumunun düzeltilmesi ve yeterli kalori alımının sağlanması, varsa vitamin ve mineral eksikliklerinin tamamlanması gereklidir.

Bağırsaklardan gıdaların emilimi ile ilgili problemi olan çocuklarda özel gıdalarla beslenme ve / veya bazı gıdalardan sakınmak gerekebilir.

Hipotiroidi saptanan çocuklarda tiroid hormonunun verilmesi, büyüme hormonu eksikliğinde ise büyüme hormonu tedavisi ile yüzgüldürücü sonuçlar alınmaktadır. Büyüme hormonu tedavisi ayrıca Turner Sendrom’lu çocuklardaki büyüme geriliğinin tedavisinde de etkin bir yöntemdir. Psikososyal büyüme geriliğinde çocuk yeterli ilgi ve şefkat alabildiği bir ortamda bulduğunda büyümesi hızlanmaktadır.

Boy uzaması ve ergenlik başlamasında yapısal gecikmesi olan çocuklarda düşük doz cinsiyet hormonu ile ergenliğin başlatılması olumlu sonuç verebilmektedir.

Ergenlik bulguları zamanından önce başlayan çocuklarda (puberte prekoks) da bu durumun tedavi ile durdurulması bu çocukların boy potansiyelini artırmaktadır.

Ameliyat ile Boy Uzatma son derece zahmetli ve zor bir girişim olduğundan sadece yapısal kemik hastalıklarına bağlı olan cücelik düzeyindeki kısalıklarda önerilmektedir.

Söz konusu tedaviler bu konuda özel uzmanlık eğitimi almış hekimler tarafından ve yakın takip altında uygulanmalıdır.

Ne zaman doktora başvurmalıdır


Anne ve babalar çocuklarının büyümesindeki anormallikleri genellikle hemen fark ederler. Özellikle çocukların pantolon ve etek boylarının 2 yıl aynı kalması veya ayakkabı numarasının değişmemesi gibi bulgular Uyarıcı olmalıdır. Ayrıca anaokuluna veya ilkokula başladığında çocuğun boyu yaşıtları ile daha kolay kıyaslanabilir.

Eğer çocuk sınıfındaki en kısa boylu veya en kısalardan biri ise çocuk doktoruna başvurarak büyüme eğrisi üzerindeki konumu saptanabilir. Ayrıca, büyüme geriliğine yol açabilecek risk faktörleri olan (örneğin kronik hastalığı olan çocuklar, büyümeyi baskılayabilecek ilaçlar kullanan çocuklar, düşük doğum ağırlığı ile doğmuş çocuklar, kafa travması, yarık damak, doğumsal anomalisi olan çocuklar, ergenlik bulguları erken başlayan çocuklar vb.) çocuklar da büyüme yönünden değerlendirilmelidir. Önceki bölümlerde belirtilen yıllık uzama hızının altında büyüyen çocuklarda da gerekli araştırmalar yapılmalıdır.

Tedavi ne olursa olsun, yanıt alınabilmesi için, kemikler kapanmadan önce (ergenlik tamamlanmadan önce) yapılmalıdır. Şu konunun altını özellikle çizmek gerekir ki, kızlarda adetlerin başlamasından iki yıl sonra erkeklerde ise testis hacmi 20 ml’ye ulaştıktan iki yıl sonra büyüme tamamlanmıştır ve bundan sonra boy uzatmak hiçbir yöntemle mümkün değildir.

Fiziksel gelişimin yanı sıra bebeğin zihinsel ve motor (hareket) sistemi ile ilgili gelişiminin de özellikle ilk iki yıl içinde yakından izlenmesi gereklidir. Yenidoğan döneminden itibaren yaşlara göre bebeğin bu alanlardaki gelişimi ile ilgili basamakların kazanıldığı ortalama yaşlar aşağıda özetlenmiştir. Bu basamaklarda gecikme olması durumunda da gerekli değerlendirmeler yapılmalıdır.

Yenidoğan


-Günün büyük bir bölümünü uyumakla geçirir.
-Bu dönemde bebeğin hareketleri istemli ve amaca yönelik değildir.
-Yeni doğmuş bebeğin çoğu hareketi refleksler tarafından kontrol edilir. Bunlar emme, yutkunma, yakalama refleksleridir. İsteme bağlı,
yani bebeğinizin isteyerek yaptığı hareketler, bebeğiniz birkaç haftalık olduktan sonra başlar.
- Hareketler bütün vücudu ilgilendirir.
-Henüz yüz mimikleri gelişmemiştir.
-Görme keskinliği azdır, ancak bebek parlak ve hareketli objeleri takip edebilir.

3 Aylık


-Baş ve boyun kontrolü gelişmiştir. (Sırtüstü yatarken kollarından çekilip kaldırıldığında baş geriye düşmez.
-Yüzüstü konulduğunda başını ve göğsünü yerden kaldırabilir).
-Oyuncaklara uzanır ve tutmaya çalışır.
-Elleriyle oynar.
-Sesin geldiği tarafa dönebilir.
-Uyaranlara yanıtı daha bilinçlidir.
-Annesini tanır ve anneye gülümser.
-Karın üstünden sırtüstüne yuvarlanabilir.

6 aylık


-Desteksiz oturmaya başlar.
-Elindeki nesneleri diğer eline geçirebilir.
-Elindeki nesneleri ağzına götürebilir.
-Yabancıları tanır.

9 aylık


-Emeklemeye başlar.
-Mobilyalara tutunarak ayağa kalkar.
-Oyuncaklara uzanır ve tutar.
-İsmini tanır, adı söylendiğinde bakar.
-Ma-ma, ba-ba gibi heceleri söylemeye başlar.
-İlk dişi çıkar.

12 aylık


-Yürümeye başlar.
-Parmakları ile küçük cisimleri tutabilir.
-1-2 kelimeyi bilinçli olarak kullanır.
-Taklit oyunlarına başlar.

18 aylık


-Koşmaya başlar.
-5-15 kelimelik bir kelime hazinesi oluşur.
-Renkleri tanır.

24 aylık


-Merdivenleri önce çıkmayı sonra inmeyi öğrenir.
-2-3 kelimelik cümleler kurabilir.
-Kaşık kullanmayı becerir.
-Küpleri üst üste koyabilir (7 küpe kadar).

 

 

Bu Makaleler İlginizi Çekebilir
Bunlar İlginizi Çekebilir
Yorumlar Konuya Yorum Yapın

Konu ile ilgili düşüncelerinizi paylaşın.

Diğer Makaleler
  • Çocuklarda İnat
  • Çocuklarda Kaka Tutma
  • Uzun Vadeli Hasarlar
  • Çocuklarda Salya
  • Çocuklarda Kalp Üfürmesi
  • Çocuklarda Besin Alerjisi
  • Çocuklarda Geğirme
  • Çocuklarda Diş Apsesi
  • Çocuklarda Et Beni
  • Çocuklarda Diş Sararması
  • Çocuklarda Erken Kıllanma
  • Çocuklarda Sümük Yeme
  • Çocuklarda Gözde Çapaklanma
  • Çocuklarda 3 Yaş
  • Çocuklarda Davranış Bozukluğu
  • Çocuklarda Ateş Düşürme
  • Çocuklarda Kaka Yapamama
  • Çocuklarda Bağırsak Enfeksiyonu
  • Çocuklarda Aşırı Terleme Nedenleri
  • Çocuklarda Astım Belirtileri
  • Çocuklarda Beze
  • Çocuklarda Kemik Gelişimi
  • Çocuklarda Astigmat
  • Çocuklarda Diyabet Belirtileri
  • Çocuklarda Kilo Alamama
  • Çocuklarda Soğuk Terleme
  • Çocuklarda İnmemiş Testis
  • Çocuklarda Boy Kısalığı
  • Çocuklarda Öğrenme Güçlüğü
  • Çocuklarda Dil Yarası
  • Çocuklarda Tansiyon Değerleri
  • Çocuklarda Ritim Bozukluğu
  • Çocuklarda Tikler
  • Çocuklarda Burun Kaşıntısı
  • Çocuklarda Beyin Tümörü
  • Çocuklarda Amipli Dizanteri
  • Çocuklarda Popo Kaşıntısı
  • Çocuklarda Bağırsak Tembelliği
  • Çocuklarda Aft Tedavisi
  • Çocuklarda Öfke Kontrolü
  • Çocuklarda Kulak Kızarması
  • Çocuklarda Büyüme Eğrisi
  • Çocuklarda Kabakulak Belirtileri
  • Çocuklarda Kreş Yaşı
  • Çocuklarda Beta Virüsü
  • Çocuklarda Pipi Şişmesi
  • Çocuklarda Dikkat Sorunu
  • Çocuklarda İştahsızlık
  • Diş Eti Çekilmesi Ve Diş Sallanması
  • Radyasyon Işığı Tekniği Güvenilir Midir?
  • Hasta Bir Çocuğun Bakımı
  • Yenidoğanın Ağlaması
  • Dağda Tatil
  • Erkekliğe Geçiş
  • Bağışıklık Sistemini Güçlendirmek İçin Yapmanız Gerekenler
  • Çocuklarda Öksürme
  • Çocuklarda Enfeksiyon
  • Çocuklarda Grip
  • Çocuklarda Soğuk Algınlığı
  • Çocuklarda Boğaz Enfeksiyonu
  • Çocuklarda Yüksek Ateş
  • Çocuklarda Alerji
  • Çocuklarda Terleme
  • Çocuklarda Boğaz İltihabı
  • Çocuklarda Hırıltı
  • Çocuklarda Kabız
  • Çocuklarda Beslenme
  • Çocuklarda Akıntı
  • Çocuklarda Baş Ağrısı
  • Çocuklarda Demir Eksikliği
  • Çocuklarda Uyku Düzeni
  • Çocuklarda Uyku
  • Çocuklarda Uyku Problemleri
  • Çocuklarda Uyku Sorunu
  • Çocuklarda Uyku Problemi
  • Çocuklarda Kulak Ağrısı
  • Çocuklarda Kusma Nedenleri
  • Çocuklarda Kaşıntı
  • Çocuklarda Ağız Kokusu
  • Çocuklarda Kusmak
  • Çocuklarda Kilo
  • Çocuklarda Boy
  • Çocuklarda Kilo Boy
  • Çocuklarda Kilo Tablosu
  • Çocuklarda Boy Tablosu
  • Çocuklarda Boy Gelişimi
  • Erkek Çocuklarda Boy
  • Çocuklarda Boy Grafiği
  • Çocuklarda Kilo Cetveli
  • Çocuklarda Boy Cetveli
  • Çocuklarda Gözde Çapaklanması
  • Çocuklarda Fıtık
  • Çocuklarda Gaz Sancısı
  • Çocuklarda Burun Kanamaları
  • Çocuklarda Eğitim
  • Çocuklarda Büyüme
  • Çocuklarda Zeka
  • Çocuklarda Pişik
  • Çocuklarda Şeker
  • Çocuklarda Su Çiçeği
  • Çocuklarda Pamukçuk
  • Çocuklarda Hıçkırık
  • Çocuklarda Epilepsi
  • Çocuklarda İştah
  • Çocuklarda Diş Çıkarması
  • Çocuklarda Diş Çıkarma
  • Çocuklarda Gaz
  • Çocuklarda Diş
  • Çocuklarda Gelişme
  • Çocuklarda Tansiyon
  • Çocuklarda Davranış
  • Çocuklarda Konuşma
  • Çocuklarda Gelişim
  • Çocuklarda 2 Yaş
  • Çocuklarda Göz
  • Çocuklarda Sünnet
  • Çocuklarda Penis
  • Çocuklarda Aşı
  • Çocuklarda Dikkat
  • Çocuklarda Korku
  • Çocuklarda Kaka
  • Çocuklarda Tuvalet
  • Çocuklarda Nezle
  • Çocuklarda Mide Bulantısı
  • Çocuklarda Kusmanın Nedenleri
  • Çocuklarda Kulak İltihabı
  • Çocuklarda Kalça Çıkığı
  • Çocuklarda Öksürük Nedenleri
  • Çocuklarda Burun Akıntısı
  • Çocuklarda Göbek Fıtığı
  • Çocuklarda Kasık Fıtığı
  • Çocuklarda Antibiyotik
  • Çocuklarda Özgüven
  • Çocuklarda Ağlama
  • Çocuklarda Davranış Bozuklukları
  • Çocuklarda Göz Kayması
  • Çocuklarda Egzema
  • Çocuklarda Gaz Problemi
  • Çocuklarda Gaz Sorunu
  • Çocuklarda Yürüme
  • Çocuklarda Bacak Ağrısı
  • Çocuklarda Cinsel Gelişim
  • Çocuklarda Obezite
  • Çocuklarda Tırnak Yeme
  • Çocuklarda Üşütme
  • Çocuklarda Bronşit Belirtileri
  • Çocuklarda Görülen Hastalıklar
  • Çocuklarda İştah Açıcı
  • Çocuklarda Havale
  • Çocuklarda Balgamlı Öksürük
  • Çocuklarda Ateş Düşürmek
  • Çocuklarda İştah Açıcı
  • Çocuklarda Dil Gelişimi
  • Çocuklarda Gelişim Tablosu
  • Çocuklarda Testis
  • Çocuklarda İletişim
  • Çocuklarda Zatürre
  • Çocuklarda Geniz Akıntısı
  • Çocuklarda Mantar
  • Çocuklarda Dikkat Dağınıklığı
  • Çocuklarda Balık Yağı
  • Çocuklarda Kilo Hesaplama
  • Çocuklarda Aşılama
  • Çocuklarda Mide Üşütmesi
  • Çocuklarda İdrar Kaçırma
  • Çocuklarda Psikoloji
  • Çocuklarda Zeka Gelişimi
  • Çocuklarda Tik
  • Çocuklarda Kızamık
  • Çocuklarda Spor
  • Çocuklarda Uyku Sorunları
  • Çocuklarda Üfürüm
  • Çocuklarda Tüylenme
  • Çocuklarda Aşı Takvimi
  • Çocuklarda Diş Gıcırdatması
  • Çocuklarda Diş Gıcırdatma
  • Çocuklarda Diş Tedavisi
  • Çocuklarda Kilo Alımı
  • Çocuklarda Öksürük İçin
  • Çocuklarda Otizm
  • Çocuklarda Genizeti
  • Çocuklarda Sinir
  • Çocuklarda Bademcik
  • Çocuklarda Parmak Emme
  • Çocuklarda Balgam Sökücü
  • Çocuklarda Epilepsi Belirtileri
  • Çocuklarda Kuru Öksürük
  • Çocuklarda Aşırı Terleme
  • Çocuklarda Farenjit
  • Çocuklarda Boğaz Ağrısı
  • Çocuklarda Ateşlenme
  • Çocuklarda Antibiyotik Kullanımı
  • Çocuklarda Kanser
  • Çocuklarda Depresyon
  • Çocuklarda Nabız
  • Çocuklarda Şaşılık
  • Çocuklarda Kolestrol
  • Çocuklarda Titreme
  • Çocuklarda Döküntü
  • Çocuklarda Alerji Tedavisi
  • Çocuklarda Ateş Düşürücü
  • Çocuklarda İştahsızlık Nedenleri
  • Çocuklarda Kansızlık Tedavisi
  • Çocuklarda Konuşma Bozuklukları
  • Çocuklarda Gelişim Geriliği
  • Çocuklarda Uyku Bozuklukları
  • Çocuklarda Uyku Bozukluğu
  • Çocuklarda Sağlıklı Beslenme
  • Çocuklarda İdeal Kilo
  • Çocuklarda Aft
  • Çocuklarda Şiddet
  • Çocuklarda Geç Konuşma
  • Çocuklarda Kurt
  • Çocuklarda İshal
  • Çocuklarda Verem
  • Çocuklarda Diş Ağrısı
  • Çocuklarda Diş Çürümesi
  • Çocuklarda Diş Sağlığı
  • Çocuklarda Diş Çıkması
  • Çocuklarda Azı Dişleri
  • Çocuklarda Azı Dişi
  • Çocuklarda Diş Çürüğü
  • Çocuklarda Tuvalet Alışkanlığı
  • Çocuklarda Kan Değerleri
  • Çocuklarda Dengeli Beslenme
  • Çocuklarda Kan Şekeri
  • Çocuklarda Diyet
  • Çocuklarda Göz Morluğu
  • Çocuklarda Büyüme Gelişme
  • Çocuklarda Yalan
  • Çocuklarda Sorumluluk
  • Çocuklarda Kıskançlık
  • Çocuklarda Öfke
  • Çocuklarda Konuşma Yaşı
  • Çocuklarda Ayak Ağrısı
  • Çocuklarda Lösemi
  • Çocuklarda Cinsel Eğitim
  • Çocuklarda Dizanteri
  • Çocuklarda Takıntı
  • Çocuklarda Cinsel İstismar
  • Çocuklarda Anksiyete
  • Çocuklarda Kalp Hastalıkları
  • Çocuklarda Motor Gelişimi
  • Çocuklarda Motor Gelişim
  • Çocuklarda Anestezi
  • Çocuklarda Pnömoni
  • Çocuklarda İşitme Testi
  • Çocuklarda Gelişme Geriliği
  • Çocuklarda Zeka Testi
  • Çocuklarda Zeka Testleri
  • Çocuklarda Büyüme Geriliği
  • Çocuklarda Altına Kaçırma
  • Çocuklarda Zihinsel Gelişim
  • Çocuklarda Sosyal Gelişim
  • Çocuklarda Duygusal Gelişim
  • Çocuklarda Fiziksel Gelişim
  • Çocuklarda Kaygı
  • Çocuklarda Gece Öksürük
  • Çocuklarda Menenjit
  • Çocuklarda Gece Öksürüğü
  • Çocuklarda İlk Yardım
  • Çocuklarda İçine Basma
  • Çocuklarda Düz Taban
  • Çocuklarda Kaka Problemi
  • Çocuklarda Düz Tabanlık
  • Çocuklarda Saldırganlık
  • Çocuklarda Fıtık Ameliyatı
  • Çocuklarda Lösemi Belirtileri
  • Çocuklarda Kalp Atışı
  • Çocuklarda Sinirlilik
  • Çocuklarda Hırçınlık
  • Çocuklarda Kalp Ağrısı
  • Çocuklarda Kafa Çarpması
  • Çocuklarda Deri Hastalıkları
  • Çocuklarda Kulak Akıntısı
  • Çocuklarda Normal Ateş
  • Çocuklarda Takıntılar
  • Çocuklarda İsilik Tedavisi
  • Çocuklarda Alerjik Bronşit
  • Çocuklarda Geçmeyen Öksürük
  • Çocuklarda Hipertansiyon
  • Çocuklarda Alerjik Astım
  • Çocuklarda Zayıflık
  • Çocuklarda Zayıflama
  • Çocuklarda Çinko Eksikliği
  • Çocuklarda Diş Çürüklüğü
  • Çocuklarda Diş Gelişimi
  • Çocuklarda Çiş Eğitimi
  • Çocuklarda Dil Eğitimi
  • Çocuklarda Din Eğitimi
  • Çocuklarda Kanda Mikrop
  • Çocuklarda Ateş Yükselmesi
  • Çocuklarda Göz Hastalıkları
  • Çocuklarda Cilt Hastalıkları
  • Çocuklarda Zeka Geriliği
  • Çocuklarda Katılma
  • Çocuklarda Korkular
  • Çocuklarda İnatçılık
  • Çocuklarda Diş Sorunları
  • Çocuklarda Süt Dişleri
  • Çocuklarda

    Gelişme

    Geriliği